Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

«Το φιλοδώρημα»

[author]του Σπύρου Αραβανή [/author]

Κάθε χρόνο, τέτοιες μέρες, διαλέγει ο Πανάγαθος να μου αποδεικνύει πως η θέση του είναι reserve όσο κι αν προσπαθώ να του την κερδίσω όλη τη χρονιά…Πέρυσι, έγραφα για τον 23χρονο νεαρό ο οποίος μού γνώρισε, άθελά του, το γουρουνο-αστικό της κεφαλής μου [ΕΔΩ το κείμενο]. Εφέτος, και πάλι την περίοδο των απολογισμών και των διαπραγματεύσεων,  βρέθηκε ένας άλλος νέος να μου υπενθυμίσει πως στη λέξη «φιλοδώρημα», εκτός από το «μεγαλόψυχο» δεύτερο συνθετικό της, υπάρχει και το πρώτο…

`

Τους τελευταίους μήνες βάζω βενζίνη από ένα συγκεκριμένο πρατήριο κοντά στο σπίτι μου. Ούτε που ξέρω τι διαφορά τιμής έχει από τα παρακείμενα. Βάζω εκεί γιατί ένας νεαρός υπάλληλός του, από το Πακιστάν όπως μου είπε, έχει ένα βλέμμα που μου θυμίζει έντονα ένα συγγενικό μου πρόσωπο το οποίο εχει χαθεί. Χρειάζεται και άλλο επιχείρημα επιλογής; Στο πεντάλεπτο, λοιπόν, του γεμίσματος του ρεζερβουάρ, ανταλλάσουμε συνήθως ζεστά χαμόγελα και μια -δυο τυπικές ερωτήσεις, «-τι κάνεις; -καλά/-ωραία μέρα σήμερα!-ωραία» χωρίς να ξεχνάει ποτέ να με ρωτήσει για την κόρη μου, που την γνωρίζει πριν ακόμα γεννηθεί, από την κοιλιά της μητέρας της, και χωρίς να ξεχνώ ποτέ να τον χαιρετήσω όποτε περνάω παραδίπλα με το αμάξι. Ωστόσο αν και μιλάει καλά ελληνικά, δεν το προχωράμε περισσότερο· εγώ λόγω μιας εκ φύσεως αναπηρίας στην πρώτη ανθρώπινη προσέγγιση, απόρροια ενός τιποτένιου εγωισμού, κι αυτός, πιθανολογώ, εξαιτίας μιας ευγενικής συστολής.
`

Άγιες, λοιπόν, ημέρες, και μετά από ένα πλύσιμο του αυτοκινήτου μου πήγα να πληρώσω στο ταμείο κρατώντας στα χέρια μου και ένα μικρό χρηματικό ποσό ώστε να του το αφήσω ως φιλοδώρημα. Τον βλέπω στο βάθος του μαγαζιού να κάθεται σε μια καρέκλα και να τρώει στα πεταχτά το μεσημεριανό του. Με τα νομίσματα στο χέρι, σαν ναύλα μεγαλοψυχίας, πήγα προς το μέρος του ώστε να τον ευχαριστήσω και να του αφήσω το πουρμπουάρ αναλογιζόμενος τη χαρά του για ένα έξτρα, έστω μικρό, ποσό και κυρίως  «εξαγοράζοντας»  ένα μεταγενέστερο «άνοιγμα» στη σχέση μας, δυο -τρεις κουβέντες, δηλαδή, παραπάνω, με το πλεονέκτημα, πλέον, τού ο «αυτός που αφήνει και φιλοδώρημα»…
`

Μόλις, λοιπόν, κάνω την κίνηση να δώσω τα χρήματα, πετάγεται σαν ελατήριο από την καρέκλα του: «Δεν θέλω χρήματα! Εσύ είσαι φίλος μου, και από φίλους δεν δέχομαι φιλοδωρήματα!». Τα λόγια του ήχησαν σαν σάλπιγγα έναρξης πολέμου. Κοφτά και τελεσίδικα. Εγώ πάλι έμεινα με τα κέρματα στο χέρι, μεταποιώντας το διάλογο του Χάροντα με τον Μένιππο στους «Νεκρικούς Διαλόγους» του Λουκιανού: «Λαβέ, ὦ κατάρατε, τά πορθμεῖα!» για να μου απαντήσει αποστομωτικά: «Οὐκ ἂν λάβω παρά τοῦ μή ἒχοντος»... Γιατί ο ήχος των κερμάτων που άφησα επάνω στο τραπέζι  ήταν… «Ἦχος στεκάμενος κούφιος, ἴδιος με τὴ μοναξιά μας ἴδιος με τὴν ἀγάπη μας, ἴδιος με τὰ σώματά μας»...

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Η πατρίδα βαίνει προς εκλογάς»

[author]του Δημητρίου Μουζάκη [/author]

Η πατρίδα ώρες ώρες με κουράζει. Δε την αποκαλώ, όμως, «Ελλαδιστάν», «μπανανία», «Ψωροκώσταινα». Τις πολυτέλειες αυτές τις αφήνω στα καλόπαιδα που δε γνωρίζουν τι θα πει να μην έχεις πατρίδα. Η αλήθεια, βέβαια, είναι πως ούτε εγώ γνωρίζω. Κι η υποψία, όμως, αρκεί για να σηκώνομαι όρθιος έστω και στο άκουσμα του ονόματός της.

Η πατρίδα ώρες ώρες με κουράζει. Με κουράζει που η γενιά μου γαλουχήθηκε από έναν πολιτικό απατεώνα που έμαθε να αγοράζει ψήφους πουλώντας μισθούς πληρωμένους από θαλασσοδάνεια, ώστε να παίρνουν μίζες οι υπουργοί του κι οι βουλευτές του παχυλούς μισθούς. Μοναδική μας φιλοδοξία να διοριστούμε στο δημόσιο, να λαμβάνουμε το μισθό από τα δάνεια και, ευκαιρίας δοθείσης, τα μαύρα από τον πολίτη. Να μη σηκώνουμε τηλέφωνα, να είμαστε αγενείς, να τον εκβιάζουμε, να τον ταλαιπωρούμε, να τον εξουθενώνουμε, την ίδια ώρα, ακριβώς, που οι εκπρόσωποί μας τα παίρνουν από παντού όσο πιο αποτελεσματικά μπορούν.

Η πατρίδα ώρες ώρες με κουράζει. Έπρεπε να γίνει έτσι, λένε κάποιοι. Πριν είχε μακρονήσια, εξορίες, ξυλοδαρμούς, διώξεις, κοινωνικούς αποκλεισμούς. Η γενιά μου, όμως, ούτε από μακρονήσια ξέρει ούτε από εξορίες ούτε από κοινωνικές διώξεις και ξυλοδαρμούς. Κληρονόμησε έναν ξεφτιλισμένο εθνικό διχασμό (γιατί κάθε διχασμός, ξεφτιλισμένος είναι στην ψυχή του) και μεγάλωσε κουνώντας πλαστικές σημαιούλες ενός περιττωματικού ήλιου κι ενός βοθροπυρσού σε έναν αδιανόητο διαγωνισμό διαφθοράς: ποιος θα «βολέψει» περισσότερους ώστε, ερχόμενος στην εξουσία, να αρπάξει τα περισσότερα˙ πάντα με τα δανεικά στο φόντο να διογκώνονται σαν το δρεπάνι του χάρου.

Η πατρίδα ώρες ώρες με κουράζει. Όταν ήρθε η ώρα της αποπληρωμής, ψήφισε αυτόν που της έταξε λεφτά. Όταν η ώρα του παρήλθε, ψήφισε έναν άλλο, ο οποίος έταζε ομοίως. Και τώρα, με τα δύσκολα μπροστά, ετοιμάζεται να ψηφίσει τον αθλιότερο ψεύτη από τους τρεις: αυτόν που από το ναδίρ τάζει όσα δεν έταξαν κι οι δύο προηγούμενοι μαζί.

Η πατρίδα ώρες ώρες με κουράζει. Λειτουργεί υπό πλήρη σύγχυση. Βλέπει με συμπάθεια τις ληστείες με καλάζνικοφ. Κλείνει το μάτι σε ναζιστές. Νομίζει ότι η λύση βρίσκεται στο σφαγιασμό μεταναστών, τα εθνικοσιασιαλιστικά ιδεώδη, τις θεωρίες συνωμοσίας των σκοτεινών ανθελληνικών δυνάμεων ή τα καιγόμενα αυτοκίνητα, τα σπασμένα καταστήματα, τα φλεγόμενα οδοφράγματα και τις αυτοσχέδιες βόμβες. Νομίζει ότι μνημονιακοί είναι αυτοί που γουστάρουν τους φόρους και τις περικοπές ενώ αντιμνημονιακοί είναι αυτοί που ορέγονται τον επαναπατρισμό στον (δια παντός απωλεσθέντα) παράδεισο της πλαστικής σημαίας.

Η πατρίδα ώρες ώρες με απελπίζει. Ναζιστές του μίσους και του ρατσισμού, αναρχικοί της κρέμας καραμελέ και της απύθμενης ανοησίας, αργόμισθοι του δημοσίου, φιλοτομαρισμός πολιτών τε και πολιτικών, διαφθαρμένοι γραφειοκράτες, κρατικοδίαιτοι επιχειρηματίες, μισαλλοδοξία και αναρθρία.

Μέσα στο χαμό, ακούω ξεκάθαρα τις φωνές των σωφρόνων. Δεν μπορούμε πλέον, λένε, να πληρώνουμε αργομίσθους. Δε γίνεται οι δημόσιοι υπάλληλοι να μην αξιολογούνται. Δε γίνεται να συνταξιοδοτούμαστε στα σαράντα ή τα πενήντα. Δε γίνεται τα πολιτικά γραφεία να είναι γραφεία ευρέσεως εργασίας στο δημόσιο. Δε γίνεται οι φόροι να διαλύουν την αγορά. Δε γίνεται η γραφειοκρατία να καταπνίγει εν τω γεννάσθαι κάθε επιχειρηματική πρωτοβουλία. Πρέπει να παράγουμε, επιμένουν, πρέπει να δημιουργήσουμε πλούτο και να προσελκύσουμε επενδύσεις. Οφείλουμε να περιορίσουμε τις δαπάνες μας, οφείλουμε να δώσουμε το περιθώριο στο έμψυχό μας δυναμικό να δημιουργήσει, απλοποιώντας διαδικασίες και αξιοποιώντας την τεχνολογία, οφείλουμε να δημιουργήσουμε προϋποθέσεις ανέλιξης των αρίστων, είναι χρέος μας να καταπολεμήσουμε τη διαφθορά και τη φοροδιαφυγή, να συγκρουστούμε με συμφέροντα και συντεχνίες αναμορφώνοντας το κράτος.

Δεν τους θέλουμε, όμως, τους σώφρονες. Φαίνεται είναι γερά θεμελιωμένα τα ιδεώδη μας: μονιμότητα, δημοσιοϋπαλληλίκι, φραπές, αργομισθία, συντεχνίες, μίζες, λάδωμα, πρόωρη ή μαϊμού σύνταξη, γραφειοκρατικός δαίδαλος, κρατικοδίαιτοι επιχειρηματίες, πελατειακές σχέσεις, αναρχισμός οπισθίων, αλόγιστες σπατάλες, όψιμος ναζισμός, βανδαλισμός, φιλοτομαρισμός, αγένεια, διαφθορά, φοροδιαφυγή, μετάθεση ευθυνών.

Δε θέλω να παρεξηγηθώ. Έχουμε ματώσει. Πονάμε˙ και πολλοί από εμάς υποφέρουν. Υποφέρουν πραγματικά. Η κρίση, όμως, αυτή δεν πρόκειται να ξεπεραστεί ούτε με τον ΕΝΦΙΑ και τον ΦΠΑ ούτε με την έκτακτη εισφορά ούτε με τις βόμβες στα καταστήματα ούτε με την ασυλία των δημοσίων υπαλλήλων (άλλως το πολιτικό κόστος) και των συμφερόντων των συντεχνιών ούτε με τις τζαμπαμαγκιές της τριπρεπιθετικής διαπραγμάτευσης ούτε με τα ευχολόγια ούτε με τις φρούδες ελπίδες ούτε με την ανάμνηση των δανεικών και της πλαστικής σημαιούλας. Δε γίνεται, αδέλφια. Απλώς δε γίνεται. Είτε θα αλλάξουμε είτε θα χαθούμε σε μια κλίνη μηχανικής υποστήριξης της ζωής ή έναν ξαφνικό θάνατο.

Η πατρίδα βαίνει προς εκλογάς.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Περί Λογοτεχνίας και Τράπεζας θεμάτων»

[author]του Νίκου Βουτυρόπουλου [/author]

Δεν έχουν τέλος οι απαράδεκτες μεθοδεύσεις στον τομέα της παιδείας, ειδικά όσον αφορά τη διδασκαλία και την εξέταση, πλέον μέσω της Τράπεζας Θεμάτων, φιλολογικών μαθημάτων στο Λύκειο. Εντελώς ακατανόητες παραμένουν επίσης οι οδηγίες για τη διδασκαλία του Μοντερνισμού στη λογοτεχνία, στη 1η τάξη του Λυκείου, και αυτό φάνηκε στα θέματα των εξετάσεων του Ιουνίου 2014, τα οποία πολύ δύσκολα θα απαντούσε ένας τελειόφοιτος φιλοσοφικής σχολής, πόσο μάλλον ένας δεκαπεντάχρονος μαθητής.

Όσον αφορά την Ελλάδα, ο Μοντερνισμός ξεκινά ουσιαστικά με τη μετάφραση της Έρημης Χώρας του Έλιοτ από τον Σεφέρη, έργο που γράφτηκε σε ψυχιατρική κλινική της Ελβετίας όπου νοσηλευόταν ο Έλιοτ με βαριά κατάθλιψη, και διορθώθηκε αργότερα από τον Έζρα Πάουντ. Τι ζητούν επιτέλους οι συντάκτες των σκοτεινών εγκυκλίων από καθηγητές και μαθητές της Μέσης Εκπαίδευσης; Τη διδασκαλία της τρέλας στο Λύκειο; Στην εποχή των επιτροπών όπου ζούμε πλέον, το έλλειμμα βασικών γνώσεων είναι τρομακτικό και ξεκινά ήδη από τις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης. Είναι επικίνδυνη η προσπάθεια που γίνεται να καλυφθεί αυτό το έλλειμμα μέσω τέτοιων άστοχων και αστόχαστων πιέσεων, ιδιαίτερα στα παιδιά που η εφηβεία τους σημαδεύεται πια από την αδιανόητη απουσία ελεύθερου χρόνου.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Ο ποιητής ως πράκτορας της εποχής & του βίου του»

[author]του Κώστα Ρεούση [/author]

[αποσπάσματα αδόκιμης, ίσως ή μάλλον, λοξής γραφής]

Α΄. Εντός εκτός κι επί τʼ αυτά του … Τείχους

#12
Φλάμπουρα, μπαϊράκια και σημαίες πλαταγίζουν την οργή του ανέμου. Αντεστραμμένη πορεία στο ρου μπαζωμένων υδάτων.

#13
Είναι η άρδευσης -των πυρηνικών ορίων του όρους «Μέσα»- που, η ως άφρονος αφύπνισης (Οδυσσέας Ελύτης, 2×7ε, Ίκαρος 1996, σελ.8) κι ό,τι στο κρανίο ανορθώνεται, κανοναρχεί και πλανάρει την ισοπέδωση.

#14
Με την αράδα σου να πας πούστρα, κουράδα, ξεκωλιάρα πόλη.

#15
Καθόσον η ευγενική βροχή ανακοινώνει την επέλαση του ελευθερωτή.

Β΄. Οι αναβαθμίδες των υπεκφυγών

#11
Αντέχοντας το βάρβαρο αμπέχονο, σκήπτρο κι άστρο της μακελαρηδαιμονολατρείας, μειώνω τις διαστάσεις εντός αφιερώνοντας στο έθος και στο της διαιρέσεως το βόλι τις αποστάσεις εκτός.

#12
Το κατά δυναμό του νου και του σώματος ή το κατά δυναμό του πνεύματος και του ρου ή το κατά δυναμό του γράμματος και του χεριού ή το κατά δυναμό του κεφαλαίου και του μικρού ή το κατά δυναμό του κρανίου και του ποδιού: υπέρ κόψης χαρτιού και πάγου πυράς.

#13
Ανέντιμες πρακτικές «διοικούν» ό,τι άξιο πνεύματος ο τόπος έχει να προσφέρει: αγωγή ποιητού και ποιήσεως. «Διοικούν» τρόπος του λέγειν, του γράφειν, του ακούειν, του μυρίζειν ή του ζέχνειν –μια κι ό,τι «διοικείται», στην πορεία, παρακολουθείται/καταδιώκεται/συλλαμβάνεται/ανακρίνεται/παραπέμπεται/δικάζεται και δεδικασμένα ποινολογείται … αμαυρίζοντας θανατικά ή ισόβια λευκά, κατʼ όνομα και κατʼ επίφαση, μητρώα.

#14
Ο χαρτοπόλεμος των άστρων: άλλοι με την τάξη, άλλοι με την αράδα κι εμείς με τη σειρά -μούνα, κωλάρα, καταπιόνα, παρτουζιάρα- έτσι επειδή η αγάπη έχει ηδονή, καθώς αντίθετα και αυστηρά η ηδονή αγάπη δεν έχει.

#15
Η ψυχραιμία τʼ ουρανού τη στιγμή του εσχατικού σκοτωμού.

Γ΄. Ένα επανατατικό ελατήριο

#11
Μουγκανίζει το πλάσμα λάβρο μέσα στη λαύρα της ζωής, σπασμένο από πάστα νεκρική που ανασταίνεται.

#12
Ένα στίγμα απαράμιλλο στο σύμπαν -ανοίκειο ακόμη και στην πλέον αχανή εμπειρία- ορίζει το ανθρώπινο καθώς αναρχείται το παράδοξο.

#13
Στο λαβομάνο του σπέρματος κυκλοφορούν με κώδικα, μιλιούνια, τα μυρμήγκια της περικεφαλαίας στρατιάς της Εργάνης.

#14
Τα κόκαλα των άκρων, αναγεννιούνται.

#15
Της αυστηρής μοναξιάς ο χρόνος άπειρος.

Ο Κώστας Ρεούσης είναι ποιητής. Το τελευταίο του ποίημα-πλακέτα, «Η Ωδή του Αλεξικέραυνου Κατακεραυνωμένου Ανθρώπου», κυκλοφορεί αυστηρά εκτός εμπορίου.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Δεν υπάρχουν χαζοί λογοτέχνες»

[author]του Νίκου Βουτυρόπουλου [/author]

Δεν υπάρχουν χαζοί λογοτέχνες, ούτε λογοτέχνες λαμόγια. Άνθρωποι υπάρχουν με την ανάγκη, πείτε το βίτσιο, να περιγράψουν την εποχή τους. Γιατί; Επειδή συμβαίνει. Και τι μετρά τελικά στην περιγραφή αυτή; Μια λέξη μόνο, αξιοπρέπεια, που δεν είναι ζήτημα γραφής αλλά ατομικής επιδίωξης. Δηλαδή δεν χρειάζομαι τον άλλο περισσότερο απ’ ό τι με χρειάζεται αυτός.
Τα υπόλοιπα τα έχει εξηγήσει ο Αριστοτέλης. Που σημαίνει: οι χαζοί και τα λαμόγια δε μπορούν να είναι λογοτέχνες, αλλά και πολλά άλλα.

Διαβάστε περισσότερα