`

Πάρε τη λέξη πεταλούδα. Για να πεις αυτή τη λέξη δε χρειάζεται να κάνεις τη φωνή σου πιο ελαφριά από ένα γραμμάριο, ούτε χρειάζεται να την εφοδιάσεις με μικρά σκονισμένα φτερά. Δε χρειάζεται να φανταστείς μιαν ηλιόλουστη ημέρα ή ένα χωράφι με ασφοδέλους. Δεν είναι απαραίτητο να είσαι ερωτευμένη ή να έχεις ερωτευτεί τις πεταλούδες. Η λέξη πεταλούδα δεν είναι η πραγματική πεταλούδα. Υπάρχει η λέξη, μα υπάρχει και η πεταλούδα. Αν μπερδέψεις αυτά τα δύο, οι άνθρωποι θα έχουν κάθε δικαίωμα να σε κοροϊδεύουν. Μην το παρακάνεις με τη λέξη. Μήπως προσπαθείς να υπονοήσεις ότι αγαπάς τις πεταλούδες τελειότερα από οποιονδήποτε άλλον ή ότι πραγματικά αντιλαμβάνεσαι τη φύση τους; Η λέξη πεταλούδα είναι απλά ένα δεδομένο. Δεν είναι μια ευκαιρία για να πλανιέσαι στον αέρα, να πετάξεις ψηλά, να πιάσεις φιλία με τα λουλούδια, να συμβολίσεις την ομορφιά και το εύθραυστο ή να υποδυθείς την πεταλούδα με οποιονδήποτε άλλο τρόπο.
`
Μην υποδύεσαι τις λέξεις. Ποτέ μην προσπαθήσεις να υψωθείς από το πάτωμα, όταν μιλάς για πέταγμα. Ποτέ μην κλείνεις τα μάτια, μην τινάζεις απότομα το κεφάλι σου στο πλάι, όταν μιλάς για θάνατο. Μην καρφώνεις τα φλογισμένα σου μάτια πάνω μου όταν μιλάς για έρωτα. Αν θέλεις να με εντυπωσιάσεις όταν μιλάς για έρωτα, βάλε το χέρι σου στην τσέπη ή κάτω από το φόρεμά σου και χαϊδέψου. Αν η φιλοδοξία σου και η πείνα σου για χειροκρότημα σε έκαναν να μου μιλήσεις για έρωτα, θα ‘πρεπε να μάθεις πώς να το κάνεις χωρίς να ξεφτιλίζεις τον εαυτό σου ή το κείμενο.

`

Ποια είναι η έκφραση που απαιτούν οι καιροί; Οι καιροί απαιτούν μη έκφραση έτσι κι αλλιώς. Η εποχή δε ζητάει καμιά απολύτως έκφραση. Έχουμε δει φωτογραφίες με χαροκαμένες ασιάτισσες μητέρες. Δε μας αφορά η αγωνία των οργάνων σου που πασπατεύεις.

`

*******************

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ:  «Η νεράιδα και το δέντρο», στίχοι: Μάνος Ορφανουδάκης, μουσική- ερμηνεία: Γιώργος Καλογήρου

[Από τον επερχόμενο κύκλο τραγουδιών «Η πέτρα του ονειρευτή»,
σε μουσικές του Γιώργου Καλογήρου και στίχους του Μάνου Ορφανουδάκη]

*******************************************************

`

Ο Μάνος Ορφανουδάκης είναι ένας δημιουργός που διαθέτει τρία αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά. Είναι νέος,  αλλά όχι νεότατος, έχει μια φιλόδοξη συστολή και σκάβει αδιάκοπα το παρελθόν. Ξεκινώ από το τελευταίο. Μέσα στον σπηλαιώδη διαδικτυακό ιστό ένα από τα άσβηστα φωτάκια των τυμβωρύχων είναι αυτό που διατηρεί ο Μάνος εδώ και αρκετά χρόνια. Ορμώμενος από τη μεγάλη του αγάπη για το ελληνικό τραγούδι και δη για τους έλληνες στιχουργούς,  αλλά και για οποιοαδήποτε μορφή τέχνης παρουσιάζει για αυτόν ένα νόημα, ώστε να το μοιραστεί πρώτα από όλα με τον εαυτό και έπειτα με τους φίλους και αναγνώστες του, οργώνει νυχθημερόν την απέραντη θάλασσα της ιστορίας κουνώντας περιχαρής την ουρά του για την κάθε του ανακάλυψή. Αυτές οι ανακαλύψεις ακόμα και αν πολλές μπορεί να είναι γνωστές ιδίως στους παλαιότερους για αυτόν φαντάζουν μια νέα γη. Απάτητη από τον ίδιο για αυτό και καρποφόρα. Αναζητά, λοιπόν, την τέχνη μέσω της επισκόπησης και όχι της ομφαλοσκόπησης. Μέσω της παρατήρησης και όχι της κριτικής. Βρίσκεται στο στάδιο της μαθητείας και όχι της διδαχής. Αυτά τα ερευνητικά του εργαλεία εντοπίζονται και στη στιχουργική του όπως αυτή εμφανίζεται στο βιβλίο του που παρουσιάζουμε σήμερα. Και λέω στιχουργική και όχι ποιητική γιατί το βιβλίο περιέχει στίχους οι οποίοι τάζουν στον αναγνώστη τους μια μελοποιία ως συμπλήρωμά τους, μια συνθήκη που αποτελεί την ουσία κάθε στιχουργικής πράξης. Ασφαλώς και οι στίχοι του στέκονται και διαβάζονται αυτόνομα όμως την εκπλήρωσή τους θα τη βρούν μέσα στο τραγούδισμά τους. Στα χείλη και στα αυτιά των ακροατών, στο ρυθμικό θυμικό τους και όχι στο σιωπηρό έλλογο μέρος της ψυχής μας. Είναι το λιγότερο ανόητο να θεωρήσει κανείς πως μιλώντας για στίχους και όχι για ποίηση με ρίμα υποβιβάζεται το έργο του. Αυτές οι παρεξηγήσεις είναι προιόντα μια γραμματολογικής σύγχυσης η οποία δημιουργήθηκε όχι τόσο με βάση τη φιλολογική επιστήμη, αλλά τις δάφνες που τάζει η τάμπελα «ποίηση» και που αποδεικνύονται τελικά τσουκνίδες για αυτούς που στέκονται μόνο σε αυτή και δεν εξετάζουν τον εγγενή χαρακτήρα κάθε έργου.

`
(κορίτσι)
Είμαι μαύρη μα είμαι ωραία
θυγατέρες της Ιερουσαλήμ
σαν τα τσαντήρια του Κιδάρ
σαν τα σκηνώματα του Σολομών

Αχ πες μου εσύ που η ψυχή μου αγάπησε
πού βόσκεις το κοπάδι σου
πού ξαποσταίνεις το μεσημέρι
για να μην τριγυρνώ κρυφά κρυφά
μες στα κοπάδια των συντρόφων σου

(χορωδία)
που ξαποσταίνεις το μεσημέρι
για να μην τριγυρνώ κρυφά κρυφά
μες στα κοπάδια των συντρόφων σου

(κορίτσι)
όμορφος που ‘σαι αγαπημένε
πόσο μεστός, πόσο μεστός
ωσάν μηλιά στα δένδρα του δρυμού
αγαπημένος μες στα παλληκάρια
στον ίσκιο του λαχτάρησα και κάθησα
κι ο καρπός του γλυκός στον ουρανίσκο

(χορωδία)
ωσάν μηλιά στα δένδρα του δρυμού
αγαπημένος μες στα παλληκάρια
στον ίσκιο του λαχτάρησα και κάθησα
κι ο καρπός του γλυκός στον ουρανίσκο

(κορίτσι)
το αριστερό του χέρι
κάτω απ το κεφάλι μου
και το δεξί του μ’ αγκαλιάζει

`

Οι λέξεις σύμβολα. Τα σύμβολα, συμβάλλουν, κλείνουν μέσα τους μεγάλες αλήθειες, εξάπτουν τη φαντασία, ζωντανεύουν αρχαίες μνήμες. Τα σύμβολα που φυτρώνουν και βλασταίνουν σε αυτό τον τόπο εδώ και εικοσιπέντε αιώνες χωρίς να παύουν ποτέ να υπάρχουν, το κρασί, το αίμα, το σταφύλι, το φιλί, το αμπέλι, οι γεύσεις, οι ηδονές, η χαρά της ζωής, η γέννηση, ο τρύγος. Οι αιματηρές θυσίες στους θεούς κατά τους προϊστορικούς χρόνους αντικαθίστανται σταδιακά από τις σπονδές με κρασί, καθώς ο οίνος ταυτίζεται με το αίμα. Αυτή, δεν είναι μία τυχαία πράξη. Με αυτή τη συμβολική πράξη γεννιέται πολιτισμός. Ο οίνος σταματά το έθιμο του φόνου και λειτουργεί ως σύμβολο παύοντας μία φονική τελετή. Αποτελεί κοινό τόπο ότι η άμπελος και ο οίνος ήταν τα ιερά σύμβολα που ο χριστιανισμός δανείστηκε από τις αρχαίες θρησκείες. «Ηελληνική ποίηση τίμησε όπως άρμοζε το δώρο του Διονύσου και το ανέδειξε ως πηγή τέρψης αλλά και ως μέθοδο λήθης της βαριάς βιοτικής μέριμνας, ως κάτοπτρο της εσώτερης αλήθειας μας, ως μέτρο του έρωτα”
`

Το ποτάμι του οίνου από τον Όμηρο, από τις απαρχές του πολιτισμού, φτάνει μέχρι το σήμερα χωρίς διακοπή στον τόπο μας. Ο οίνος είναι διαχρονική πολιτιστική έννοια επειδή συμβολίζει την ευδαιμονία, την παρηγοριά, τη χαρά, τη συντροφικότητα. Ο έρωτας δεν είναι δυνατό να μην είναι αιώνια διαχρονικός καθώς αν δεν υπάρχει παύει η ζωή, παύει η γέννηση. Όλα γεννιούνται από έρωτα. Ακόμα και σε αυτό που φαίνεται να γεννιέται κατά λάθος, υπάρχει η ερωτική πρόθεση. Με εντυπωσιάζει το φοβερό γεγονός πως σε εικοσιπέντε αιώνες ιστορίας της ελληνικής γλώσσας δεν έχει υπάρξει ένας αιώνας που να μην έχει γραφτεί ποίηση. Η επιλογή στίχων από τον πνευματικό τρύγο του εκάστοτε ποιητή και της εκάστοτε χρονικής περιόδου προβάλλει κορυφαία κι αιώνια σύμβολα όπως το κρασί, το αμπέλι, το σταφύλι, τον Διόνυσο, τη μέθη, τον έρωτα, το φιλί, τα οποία έρχονται κι επανέρχονται μέσα στο μουσικό ταξίδι αλλάζοντας κάθε φορά έννοια, ρόλο και σκηνικό. Αυτό το βρίσκω συναρπαστικό. Η χαρά του τρύγου (Κ. Κρυστάλλης) εναλλάσσεται με τη νοσταλγία του
έρωτα σε ένα νυχτερινό κέντρο (Ν. Λαπαθιώτης), το χιούμορ και η σάτιρα ενός επεισοδίου μέθης (Α. Χριστόπουλος) με την τρυφερή εμφάνιση της Παναγιάς (Γ. Ρίτσος), ο αισθησιασμός των απολαύσεων (Κ. Π. Καβάφης) με την πραότητα της κάθαρσης (Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο) η μελαγχολία του μεσοπόλεμου σε μία ταβέρνα στον Πειραιά (Λ. Πορφύρας) με τα βακχικά όργια (Ανακρέων) και τον ύμνο στον έρωτα (Άσμα Ασμάτων Σολομώντα). Είναι φυσικό να μελοποιώ τα πάντα σε αυτό τον κύκλο στην πρωτότυπο γλωσσικό ιδίωμα της κάθε χρονικής περιόδου.
`

Συνέδεσα την απενοχοποιημένη μου εμμονή προς την ευδαιμονία, την απόλαυση της ομορφιάς και της χαράς της ζωής με το συμβολισμό του οίνου και του έρωτα. Το Συμπόσιον είναι ένας ύμνος στην ευδαιμονία. Για μένα το Συμπόσιον μου αποτελεί μία καλλιτεχνική έκφραση αλλά και μία πολιτική πράξη. Όλες οι πολιτικές και οι θρησκείες στοχεύουν στο να ενοχοποιήσουν την ευτυχία και τη χαρά και να προβάλλουν τον πόνο και τη δυστυχία ως δεδομένα της ζωής. Όχι, δεν είναι ανέφικτο να είσαι καλά, αντιθέτως είναι ο πρωταρχικός σου στόχος.

`
Το κρυφτό
Παίζουν τα σύννεφα κρυφτό
με το μικρό φεγγάρι
απόψε άφησα σβηστό
το φως μου μήπως ξεχαστώ
κι άλλη ζωή με πάρει

Κι όλο μιλούν κι όλο μιλούν
και πλέκουν παραμύθια
κι όλο τα σύννεφα κυλούν
και λένε την αλήθεια

Στον ουρανό παίζουν κρυφτό
τα παιδικά μου χρόνια
και δεν μπορώ να κοιμηθώ
φοβάμαι μην ονειρευτώ
τα μαύρα χελιδόνια

Παίζουν τα χρόνια μου κρυφτό
μ’ έναν παλιό αέρα
μπαίνω στον ύπνο να κρυφτώ
τον ουρανό βλέπω κλειστό
και βγαίνω σ’ άλλη μέρα.