«Μικροί θάνατοι κρύβονται στο σώμα μας/ ξεχάσαμε τη μέσα άβυσσο σαν έσπασε στα χέρια μας»

«Σε μια περίοδο ζόφου και παραλογισμού, ο Beckett διέβλεπε τη δυστοπία.Αυτό το δυστοπικό μέλλον βιώνουμε σήμερα. Ζούμε σε περιβάλλον επίφοβο και παραποιημένο. Κατοικούμε σε δυστοπικές πόλεις, που κυριαρχεί η κοινωνική μηχανική και η πολιτισμική αρχιτεκτονική της δυστοπίας. Βιώνουμε δυστοπικούς λογοτεχνικούς και καλλιτεχνικούς περίγυρους. Τέλος πάντων, σε δυστοπικά περιβάλλοντα ο έρωτας αποκτά ανοίκεια και απάνθρωπη μορφή»

Ο Κώστας Γουλιάμος, ένας από τους σημαντικούς εκπροσώπους της λεγόμενης ποιητικής «γενιάς του ’70», μιλάει στο «Ποιητικό Καφενείο του Ποιείν για τη νέα του συλλογή με τίτλο «Το Μάτι της Λέξης» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή. Από τη διαλεκτική του φωτός και του σκότους στην αναγέννηση και τον θάνατο, τα ποιήματα του αναδεικνύουν έναν ποιητικό κόσμο γεμάτο συγκρούσεις, ερωτικά πάθη και κοινωνικά τραύματα, όπου η λέξη γίνεται το εργαλείο για να ανιχνευθεί η φύση του κόσμου και η θέση του ανθρώπου σε αυτόν.

-«Το Μάτι της Λέξης» είναι η νέα σας ποιητική συλλογή. Τι συμβολίζει ο τίτλος;

Αντιστρέφοντας τον Cézanne, θα έλεγα πως ο ποιητής καλλιεργεί δύο μέρη, το μάτι και το μυαλό. Το μάτι είναι η γλώσσα του μυαλού. Η όραση ταξιδεύει πριν από τη φωνή. Πριν από τη λαλιά, πριν από το λόγο. Στην πραγματικότητα, όσα βλέπουμε συνδέονται με τον εγκέφαλο. Η οπτική μας αντίληψη είναι απόρροια της σύνθεσης οπτικών πληροφοριών που γίνονται με ασύλληπτη ταχύτητα στον εγκέφαλο. Όσα βλέπουμε κι όσα το μάτι μας αντιλαμβάνεται, συμβαίνουν στο μυαλό μας. Βλέπουμε με το μάτι του μυαλού μας.

Στη συλλογή, μιλά το μάτι του μυαλού. Το μάτι αναζητά την εσωτερική γλώσσα της λέξης Το μάτι ωθεί τη λέξη έξω από τα συμβατικά της όρια ώστε να μπορεί να σημαίνει περισσότερα απ`όσα λέει. Την ωθεί πέρα από μονοδιάστατες λεξικογραφικές νοηματοδοτήσεις που προκαλούν μια χίμαιρα αναφορικότητας. Και που διαιωνίζουν ένα σύμπλεγμα προσποιητής επιβεβαίωσης του λόγου. Ο Descartes πίστευε πως «…δεν υπάρχει όραση δίχως σκέψη», ο δε Montaigne εντόπιζε την αδυναμία του λόγου. Σήμερα, στην εποχή της κβαντικής διεμπλοκής, αλλάζει το βλέμμα μας, η ίδια η όρασή μας και κατ` επέκταση, η αντίληψή μας για τον κόσμο.

«Το Μάτι της Λέξης» λειτουργεί ως είδος ανασκαφής του κόσμου, των όντων και των φαινομένων. Λειτουργεί ως δια-λεκτική περιαγωγή γύρω και μέσα στο φως των αισθήσεων και των αισθητών. Των ορατών και αόρατων της δρώσας πραγματικότητας και του εσωτερικού κόσμου. Παραπέμπει σε μια ποιητική του οράν διαμέσου μορφών διαλόγου, συνδεδεμένων με «ἀρχὴν καὶ στοιχεῖον το ἄπειρον», με την ιστορία, με το πολιτικό τραύμα και την αναζήτηση νέων τρόπων αισθητικής υφολογίας. Τρόπων που οδηγούν σε μια ερμηνευτική πολλαπλών, πλην όμως αλληλοσυνδεόμεων νοηματοδοτήσεων.

Η bijoux de kant συναντά ξανά την ποίηση του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, ογδόντα χρόνια μετά την αυτοχειρία του, σε μια παράσταση ωδή στη νοσταλγική αναπόληση και την έκσταση που οδηγεί ο ακραίος ερωτισμός. Ο κύκλος τραγουδιών για φωνή και πιάνο του συνθέτη Χρίστου Θεοδώρου παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη για δώδεκα μόνο παραστάσεις στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο της bijoux de kant στο Μοναστηράκι. Τα μελοποιημένα ποιήματα του «καταραμένου», φλανέρ ποιητή ερμηνεύει ο Ody Icons με τη συνοδεία του Αλέξανδρου Αβδελιώδη στο πιάνο.

“«Ήταν ένα βαθύτατα παθητικό τραγούδι καθώς ερχόταν μεσ’ απ’ το σοκάκι. ένα τραγούδι μακρυνό και σαν απελπισμένο…» – Ναπολέων Λαπαθιώτης . Αριστοκρατικά μεγαλωμένος, άριστα μορφωμένος, μοναχοπαίδι υπουργού, ανανεωτής της παράδοσης, ανοιχτά ομοφυλόφιλος, συνοδοιπόρος των κομμουνιστών, τοξικομανής, αυτόχειρας, «παρακμιακός» και «περιπλανώμενος», ο Ναπολέων Λαπαθιώτης ξετυλίγει μέσα από τους στίχους του το διαχρονικό αίτημα για έρωτα, «τις σκοτεινές κι ανείπωτες λαχτάρες, όλες τις γνώριμες φωνές των Περασμένων, μέσα σ’ αλάλητες αυγές χαμένων παραδείσων».”

*Τοποθεσία: Hood art space, Πολυκλείτου 21, Μοναστηράκι – Αθήνα/ Ημερομηνία: Πρεμιέρα: Σάββατο 8 Φεβρουαρίου 2025 στις 21:00/ Παραστάσεις: Σάββατο, Κυριακή & Δευτέρα στις 21:00 έως 03/03

*

Ο σκηνοθέτης Γιάννης Σκουρλέτης και ο συνθέτης Χρίστος Θεοδώρου σημειώνουν στο ΠΟΙΕΙΝ για την παράσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος, άραγε, ζει όπως ονειρεύτηκε; Ποιος αποφασίζει ο ίδιος για τη ζωή του;
Για να περάσουμε το ποτάμι, δεν αρκεί μόνο να βρέξουμε τα πόδια, αλλά να μάθουμε να κολυμπάμε στην ορμή του!

«Μην περάσεις το ποτάμι»
Η ιστορία διαδραματίζεται με φόντο τα Τρίκαλα (Θεσσαλίας) του ’60, όπου γεννιέται ένας μεγάλος Έρωτας που θα δοκιμάσει τις αντοχές του στα σκληρά παιχνίδια της τύχης, του μοιραίου χρόνου και της πολιτικής αναταραχής, προσδοκώντας στην ιδανική ολοκλήρωσή του.

Το έργο καταδεικνύει την αιώνια σύγκρουση των κοινωνικών τάξεων και ιδιοσυγκρασιών, το πεπρωμένο του ανθρώπου -που είναι ο θάνατος- και την αντίσταση που αντιμάχεται την επώδυνη αυτή παραδοχή, που είναι το ερωτικό ιδεώδες.

«Οι άνθρωποι βιάζονται να χορτάσουν ο ένας με τον άλλο, γιατί κοιτώντας τον άλλο βλέπουν μόνο τον εαυτό τους. Είναι μια αναμέτρηση δυνάμεων, μια κατακτητική επιδρομή με ημερομηνία λήξης. Η ένταση δεν αφορά τη λαχτάρα για ένωση αλλά τον περιορισμό του χώρου και του χρόνου που δίνεται. Έτσι, οι δύο ερώμενοι αποκλεισμένοι στις προσωπικές τους στενωπούς, με σαφή όρια συναισθηματικά και ψυχικά, μένουν στον προθάλαμο της αγάπης, εκεί δηλαδή που κατοικεί μόνο το παροδικό, ως πόθος και επιβεβαίωση μιας κάποιας σημαντικότητας. Το πεπερασμένο δεν θα αναχθεί ποτέ σε αιώνιο, ο έρωτας δεν θα γίνει αγάπη και ο χαμένος χρόνος θα μεταμορφωθεί σε τέλος οριστικό»

Η Ελένη Παπανδρέου είναι μια από τις πιο ξεχωριστές ποιήτριες που συνδυάζει τον λυρισμό και το φιλοσοφικό βάθος με την προσωπική και υπαρξιακή ανησυχία. Στη γραφή της, ο θάνατος, ο χρόνος, ο έρωτας και η ανθρώπινη ύπαρξη συμφύρονται με τρόπο που αναδεικνύει τις πιο βαθιές πτυχές της ψυχής. Μέσα από τις ποιητικές της συλλογές: «Ώρες» και «Επτά και μισή λύπη» ,που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ιωλκός, η Παπανδρέου μας καλεί να αναλογιστούμε τη φύση της ζωής και του θανάτου, την αλληλεπίδραση του ανθρώπου με τον κόσμο και τη διαρκή αναζήτηση του νοήματος, μέσα από μια συγκινητική και βαθιά συναισθηματική γραφή.

Mόνοι μας ερχόμαστε. Μόνοι μας φεύγουμε./ Κόσμος μπαίνει. Κόσμος βγαίνει. /Αδέρφια και μάνα και πατέρας/ και άντρας και παιδιά /και φίλοι καρδιακοί/ κι ο έρωτας/-πάντα ο έρωτας κρυμμένος στη γωνία./Δική μας μόνο η μοίρα./Κοιμάται στο μαξιλάρι μας,/τρώει απ’ τις σάρκες μας, ανασαίνει τις πνοές μας./ Με την πρώτη κραυγή φέρνει λύπες και χαρές/και ύστερα πάλι λύπες

Δεύτερος χρόνος για «Το αγόρι με τις δυο καρδιές», η αληθινή, δηλαδή, ιστορία της  αφγανικής οικογένειας Αμίρι, πατέρας, μητέρα και τρεις γιοι, η οποία δοκιμάζει και δοκιμάζεται σε έναν κόσμο αφιλόξενο, όποιο εθνόσημο και αν φοράει. Μια θεατρική παράσταση με πολλαπλές συνιστώσες (προσφυγικό, θέση της γυναίκας, οικογενειακές σχέσεις, ειδικές ανάγκες) που υπογράφει ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες σκηνοθέτες,  ο Τάκης Τζαμαργιάς, ο οποίος μιλάει στο ΠΟΙΕΙΝ για αυτή την αληθινή περιπέτεια, την οποία μετουσίωσε σε τέχνη που διηγείται, στενοχωριέται, προβληματίζεται, θυμώνει, πεισμώνει, αλλά αγαπά και γελά. Ακόμα και αν το τέλος, θα ήθελες να είναι διαφορετικό….Αλλά αυτό ήταν. 

-Ζούμε σε μια εποχή που οι αληθινές ιστορίες, και μάλιστα των προσφύγων, είναι μια καθημερινή είδηση σε πολυσέλιδα άρθρα, αφιερώματα, ντοκιμαντέρ, μέσα δικτύωσης και μάλιστα συνοδευόμενες από άφθονο φωτογραφικό υλικό ενίοτε ιδιαίτερα σκληρό κτλ. Αυτό αντί της επιθυμητής ευαισθητοποίησης ή ενσυναίσθησής μας, ενέχει τον κίνδυνο της εξοικείωσης με το θέμα που φθάνει ενίοτε στο βαθμό της νεκροποίησης των αισθημάτων μας. Σας απασχόλησαν αυτές οι σκέψεις όταν αποφασίσατε να ανεβάσετε το έργο;

Ο κίνδυνος εξοικείωσης είναι υπαρκτός και σίγουρα σε απασχολούν όταν επιλέγεις έργο με θέμα τους πρόσφυγες. Στην περίπτωσή μας όμως, στην αληθινή ιστορία της οικογένειας Αμίρι η προσφυγιά αποτελεί τη βάση, το επίκεντρο βρίσκεται στους δεσμούς αυτής της οικογένειας και στον τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος υγείας του μεγαλύτερου παιδιού. Για μένα αυτή η αληθινή περιπέτεια της αφγανικής οικογένειας Αμίρι, γραμμένη από τους ίδιους τους ήρωες της, μεταφερμένη στη σκηνή, είναι μια προσπάθεια ψυχικής ενδυνάμωσης και αλλαγής βλέμματος των νέων κυρίως απέναντι στα φαινόμενα βίας και τις ανέλπιδες χωρίς ίχνος φωτός καταστάσεις. Πρόθεσή μου δεν ήταν ούτε η ωραιοποίηση της πραγματικότητας, ούτε το χάπι εντ της οικογένειας Αμίρι που βιώνει τη σκληρή προσφυγιά και τον αγώνα για επιβίωση και τελικά τα καταφέρνει, όσο στο ότι κι αν περνάει δε σταματά να ονειρεύεται και να λαχταρά τη ζωή.