Η Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης www.poiein.gr σας προσκαλεί στην εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στο Άλεκτον, Σφακτηρίας 23, Κεραμεικός 10435, τηλ. 2103422001 την Κυριακή 30 Noεμβρίου, ώρα 21.00, με θέμα:

«Λογοτεχνική Μετάφραση: Έργο ή Πάρεργο»;

Oμιλητές:

Γιώργος Κεντρωτής, ποιητής, καθηγητής Θεωρίας της Μετάφρασης στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο

Ελένη Κονδύλη, ποιήτρια, καθηγήτρια Αραβικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

Γιάννης Κυριαζής, ποιητής, φιλόλογος, μεταφραστής

Βασίλης Λαλιώτης, ποιητής, μεταφραστής και κριτικός λογοτεχνίας

Συντονιστής: Σωτήρης Παστάκας, ποιητής, εκδότης Ποιείν, www.poiein.gr

Θα ακολουθήσει συζήτηση

έξη χιλιάδες νέοι κι έφηβοι παιδιά και κλείστηκαν με φωνές. Απ’ έξω ένας στρατός και πολιορκεί κι άλλος λαός και φώναζε. Ξαφνικά κατέβηκε μια σιωπή κι αυτοί οι νέοι βάρυναν. Αισθάνθηκαν να αποχτούν ένα ακατανίκητο βάρος και σαν ένα τεράστιο και ταραγμένο σύμπλεγμα όπως εκείνα τα σπαραγμένα ανθρώπινα μαζώματα της καταστροφής. Αβάσταχτα σώματα κι άρχισαν να βουλιάζουν ξαφνικά μέσα στη γη κι οι ακίνητες χειρονομίες τους αναπήδησαν από τη γη σαν τελευταίοι θάμνοι και χάθηκαν. Σ’ εκείνο το μέρος η γη δεν άντεξε και υποχώρησε σαν μια καθίζηση και χωρίς κανέναν κρότο ο σωρός βούλιαζε μαρμαρωμένος κι αργά σαν καράβι και τεντωμένα άλογα που πέφτουν σε γκρεμνό κι έσπανε σε μεγάλα κομάτια το κάθε κομάτι μεγαλύτερο από το ολόκληρο. Γλυστράν βαθειά και βυθίζονται βαρειά κι αργά στα μαλακά βάθη της γης που έχουν ένα τρυφερό χώμα και πιο βαθειά απ’ όλες τις ρίζες κι από όλους τους τάφους κι ακόμα πιο βαθειά κι από τις παραχωμένες άγκυρες του κακού και σκαλωμένες. Απότομα η γη έγειρε κι έκανε κλίση προς τα εκεί. Αλλά κανείς δεν πλησιάζει το βάραθρο και όλοι αποστρέφονται. Κανείς ποτέ δεν θα τολμήσει να σκύψει και να ιδεί κι ούτε κι οι μάνες. Κανείς να μην τολμήσει.

Η σκέξαψη του στιγμιότυπου έχει μια γοητεία. Η σημερινή εκκινά από το φιλμ «Good Will Hunting», το οποίο προβλήθηκε στην Ελλάδα υπό το μεταφρασμένο τίτλο «Ο ξεχωριστός Γουίλ Χάντινγκ», δεδομένου ότι Γουίλ Χάντινγκ ήταν το όνομα του ήρωος της ταινίας. Ο μεταφραστής του τίτλου αυτού, έχοντας δει, προφανώς, την ταινία, θεώρησε σωστό να αποφύγει μια κυριολεκτικότερη μετάφραση-«Καλό κυνήγι πεπρωμένου»-διατί κατάλαβε ότι στον τίτλο περιέχεται το όνομα του ήρωος. Σωστός. Ο αβάπτιστος γνώσης τίτλος δεν αφορά σε κανέναν όταν δεν περιέχει όνομα.

Φθάνω αισίως στο στιγμιότυπο. Ο ήρωας του φιλμ καταφέρνει σε κάποιο πλάνο και εντυπωσιάζει καλλίγραμμη χαμογελούσα νεαρά, η οποία και προτείνει την εκ του σύνεγγυς συνάντηση προς καφεποσία. «Ναι», της απαντά ο ήρως, «να βρεθούμε καμιά μέρα να φάμε ένα μάτσο καραμέλες». «Τι εννοείς;», ρωτά έκπληκτη η νεαρά. «Αν το καλοσκεφτείς», αποκρίνεται ο ήρως, «είναι εξίσου αυθαίρετο με το να πιούμε καφέ».

Από το διαστημόπλοιό μου-το οποίο, δυστυχώς, δεν έχει κουνουπιέρα-διϋπνίζομαι συχνάκις σε σχολικές αίθουσες. Την τελευταία φορά που με ήλξε η πρασινάδα του θρανίου, ξάπλωσα σε κάτι κόλλες εξεταστικής περιόδου και, μάλιστα, στο μάθημα της λογοτεχνίας. Το θέμα, ομολογώ, ήταν κάπως περίεργο, αν και, κρατώντας αποκλειστικώς την ουσία του, ίσως καταλήξουμε στο ότι, πάντοτε, είναι υποκριτικά ίδιο. Το παραθέτω:

ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ (50 Μ.Χ.)

Ζωγράφος και ποιητής, δρομεύς και δισκοβόλος
σαν Ενδυμίων έμορφος, ο Ιάνθης Αντωνίου.
Από οικογένειαν φίλην της Συναγωγής.

«Η τιμιότερες μου μέρες είνʼ εκείνες
που την αισθητικήν αναζήτησιν αφίνω,
που εγκαταλείπω τον ωραίο και σκληρόν ελληνισμό,
με την κυρίαρχη προσήλωσι
σε τέλεια καμωμένα και φθαρτά άσπρα μέλη.
Και γένομαι αυτός που θα ήθελα
πάντα να μένω˙ των Εβραίων, των ιερών Εβραίων, ο υιός.»

Ένθερμη λίαν η δήλωσίς του. «Πάντα
να μένω των Εβραίων, των ιερών Εβραίων-»

Όμως δεν έμενε τοιούτος διόλου.
Ο Ηδονισμός κʼ η Τέχνη της Αλεξανδρείας
αφοσιωμένο τους παιδί τον είχαν.

Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ

Όλα για την τέχνη της γραφής που είναι η ποίηση. Η εκ του μακρόθεν γνωριμία μου με τον σύγχρονο γερμανό ποιητή Durs Grünbein (γεννηθείς το 1962) ξεκίνησε με την συλλογή «Απομακρυσμένη επιγραφή» που κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Υπερίων (1997) σε μετάφραση του Αθανάσιου Λάμπρου. Το 2007 έπεσε στα χέρια μου η συλλογή του Grünbein «Του χιονιού ή ο Ντεκάρτ στη Γερμανία» (Κέδρος) σε κοινή μετάφραση των Γ. Λίλλη και Θ. Πούτα.

Ανά την Ευρώπη το έργο του ποιητή έλαβε θετικές κριτικές και δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις όπου σημαντικές μορφές της κριτικής οι οποίες βρίσκονταν για χρόνια αντιμέτωπες, οι απόψεις τους για τον Grünbein συνέκλιναν και σχεδόν ταυτίστηκαν. Αυτό σημαίνει πως ο ποιητής κατάφερε με την σταθερή του γλώσσα και τα ιδιαίτερά του ευρήματα να ενώσει τα πεδία της κριτικής εισάγοντας ένα έργο που ξεπέρασε την άρνηση της μορφής και την μοντέρνα κακοτεχνία. Εν ολίγοις, και για να μην επεκταθώ δίχως λόγο, έχομε την εμφάνιση μίας ποίησης που εκφράζει σθεναρά τις πολιορκίες που δέχεται η ύπαρξη μέχρι να αφήσει την τελευταία της πνοή. Έτσι, απολύτως ορθά και καθόλου απρόσμενα ο Durs Grünbein αντιμετωπίζεται ως πραγματικό ποιητικό μέγεθος με φλέβες και ρίζες που τρέφονται από τα έγκατα. Από την στάχτη άλλων οργανισμών που υπηρέτησαν την ποίηση παρόμοια. Αυτό το σημείωμα όμως δεν ασχολείται με την αξιολόγηση του γερμανού ποιητή, τον χρησιμοποιεί σαν παράδειγμα.

Δεν γνωρίζω ποια ακριβώς τύχη είχαν τα ποιήματα του Grünbein στην Ελλάδα. Φαντάζομαι πως υπήρξε ένα ποσοστό θετικής υποδοχής και αποδοχής. Συνήθως πληροφορούμαστε καλύτερα για το έργο της Αγγλοσαξονικής και της Αμερικάνικης ποίησης, παραπάνω μάλιστα κι απʼ όσο χρειαζόμαστε, ενώ μας λείπουν κείμενα σχετικά με τη δική μας, εγχώρια ποιητική παραγωγή.

Η Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης Ποιείν (www.poiein.gr) διοργανώνει μια βραδιά για τους bloggers της ποίησης, την Κυριακή 2 Νοεμβρίου, στο Άλεκτον (Σφακτηρίας 23, Κεραμεικός 10435, τηλ. 2103422001) στις 20:30. Η πρόσκληση είναι ανοικτή στους ποιητές για να παρουσιάσουν τα ιστολόγιά τους (θα υπάρχει οπτική και ηχητική υποστήριξη), να διαβάσουν 2 ποιήματά τους και να συζητήσουμε όλοι μαζί για την ποίηση στο διαδίκτυο και για το διαδίκτυο στην ποίηση. Δηλώσεις συμμετοχής μέχρι την Πέμπτη 30/10, στην ηλεκτρονική διεύθυνση: poiein@poiein.gr

Υ.Γ. Στη συζήτηση μπορούν να λάβουν μέρος και όσοι δεν διατηρούν ανάλογο ιστολόγιο ή διαδικτυακή σελίδα.

Τη συζήτηση θα συντονίζουν ο Σωτήρης Παστάκας και ο Σπύρος Αραβανής