`

Jamás en toda la vida
olvidaré tu presencia.
Me acogiste destrozada
y me devolviste íntegra, entera.
En esta pequeña tierra
dónde pondré la mirada?
¡Tan inmensa, tan profunda!
Ya no hay tiempo, ya no hay nada.
Distancia. Hay ya sólo realidad.
Lo que fue, ¡fue para siempre!

París, 8/12/1938

•

*

[Σπασμένη]*

Σʼ όση ζωή μου έχει μείνει στη ζωή
δεν θα βρεθεί μία στιγμή να σε ξεχάσω.
Είναι στο μπόι σου ελάχιστη η Γη
και δεν μπορώ από το βλέμμα να σε χάσω.

Όσο κορμί μου είχε μείνει για κορμί
ράγιζε δίπλα σου, προτού να το κοιτάξεις
κι έτσι σπασμένη, καθώς ήμουν, προτομή
μέσα στα χέρια σου με πήρες να με φτιάξεις.

Σήμερα, τίποτα δεν φέρνει ο καιρός
κι είναι το αύριο θολό και λιγοστεύει.
Τώρα, ο τόπος παραμένει σιωπηρός
και η απόσταση τα σώματα νηστεύει.

Μπορεί ο χρόνος να θαμπώνει τα συμβάντα
μα ό,τι υπήρξε μια φορά, υπήρξε πάντα.

`

`

*Ο τίτλος στην αγκύλη προστέθηκε από τον μεταφραστή.

`

Για μια μυθολογία της διάψευσης

Λιγοστά είναι ομολογουμένως τα ποιητικά έργα του 20ου αιώνα όπου το μυθικό στοιχείο χρησιμοποιείται τόσο συχνά και περίτεχνα για φιλοσοφικό στοχασμό, όσο και για τον εξορκισμό προσωπικών δαιμονίων και ασυγχώρητων λαθών του παρελθόντος. Από αυτή την άποψη, τα Στατικά Ποιήματα ανταποκρίνονται εν μέρει σε αυτό που ο Durs Grünbein φωτογράφισε ως «Ελεγείες για μια πλάνη», όμως καταφέρνουν και κάτι άλλο: να λειτουργήσουν πολύ πιο πέρα από τον απλό βιογραφισμό, σε χώρους όπου το προσωπικό στοιχείο διαλύεται μέσα στο κοσμικό, για να απομείνει τελικά μια λυρική υπόκρουση, ενθύμιο σκέψεων πάνω στην ανθρώπινη μοίρα και ιστορία. Για να το καταφέρει αυτό ο δημιουργός τους, ο εξπρεσιονιστής Gottfried Benn, στρατιωτικός γιατρός στη διάρκεια των δυο παγκοσμίων πολέμων και εξέχουσα προσωπικότητα της γερμανικής avant garde του Μεσοπολέμου, χρειάστηκε δέκα ολόκληρα χρόνια συγγραφικής απομόνωσης. Και όχι μόνο. Χρειάστηκε ακόμη να επιστρατεύσει όλη την καλλιτεχνική του φαντασία, την ειρωνεία και τον αυτοσαρκασμό, για να μπορέσει τελικά να αντικρίσει το προσωπικό του δράμα αλλά και την εποχή του ως ένα μικρό επεισόδιο του πανανθρώπινου γίγνεσθαι. Λυτρωτικοί στίχοι λοιπόν; Ποιος ξέρει; Σίγουρα πάντως στίχοι και ποιήματα παγκόσμιας εμβέλειας, που τον κατατάσσουν, χωρίς υπερβολή, στο πάνθεο των ποιητών του περασμένου αιώνα.

`
Ποια ήταν η πλάνη του Gottfried Benn; Ήδη το 1933, με εκπομπές του στο ραδιόφωνο του 3ου Ράιχ τάχθηκε ανοικτά υπέρ του νέου καθεστώτος, προσβάλλοντας έτσι κατάφορα το δημοκρατικό αίσθημα φίλων και γνωστών, και όχι μόνο, που βρίσκονταν κιόλας στην εξορία. Γρήγορα ωστόσο κατάλαβε το λάθος του, όμως ήταν πλέον αργά. Οι παλιοί του γνώριμοι από την εποχή της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης ούτε που ήθελαν να ακούσουν για αυτόν, ενώ η Γκεστάπο δεν άργησε να εξαπολύσει άγριο κυνηγητό εναντίον του. Συκοφαντήθηκε δημόσια ως εκφυλισμένος και πορνογράφος, διαγράφτηκε από την Πρωσσική Ακαδημία Τεχνών, η αστυνομία έκλεισε το ιατρείο του στο Βερολίνο, και από το 1938 του απαγορεύτηκε οποιαδήποτε πρόσβαση στον τύπο. Και σα να μην έφταναν όλα αυτά, το 1945 η δεύτερη σύζυγός του Herta αυτοκτονεί, από φόβο μην τη συλλάβουν οι Ρώσοι, ενώ ο ίδιος, σε ένα βομβαρδισμένο Βερολίνο που μύριζε ακόμη πυρίτιδα και θάνατο, της απευθύνεται, στο πιο προσωπικό και συγκινητικό ίσως ποίημα της συλλογής, «Ο θάνατος του Ορφέα», με τα εξής λόγια: «Πως μʼ εγκαταλείπεις, πολυαγαπημένη – απʼ το έρεβος διωγμένη…»

`

Η Αληθής Εικόνα

Στον Réne Magritte

Μια εικόνα της γιαγιάς μου

το πρόσωπό της ξεπροβάλλει αναποδογυρισμένο

πάνω σ’ ένα σύννεφο

το σύννεφο αποσβολωμένο πάνω στο καμπαναριό

ενός ερημωμένου σιδηροδρομικού σταθμού

πολύ πολύ μακριά

Μια εικόνα ενός υδραγωγείου

μ’ ένα κοράκι πεθαμένο κρεμασμένο απ’ την πρώτη

αψίδα

μια μοντέρνου τύπου καρέκλα στη δεύτερη

ένα έλατο κατατεθημένο μες στη τρίτη

κι ολόκληρη η σκηνή με χιόνι πασπαλισμένη

Μια εικόνα ενός κουρδιστή πιάνου

μ’ ένα καλάθι με καραβίδες πάνω στον ώμο του

κι ένα προπέτασμα φωτιάς κάτω απ’ το χέρι του

το μουστάκι του κατασκευασμένο από πήλινα

σβολιασμένα φτερά

και τα μάγουλά του με κρασί πασαλειμένα

Μια εικόνα ενός αεροπλάνου

το πιλοτήριο είναι φέτες από μπέϊκον

τα φτερά είναι από ενισχυμένο λαρδί

η ουρά κατασκευασμένη από συνδετήρες

πιλότος είναι μία σφήκα

Μια εικόνα του ζωγράφου

με τ’ αριστερό του χέρι μέσα σ’ ένα κάδο

και το δεξί του χέρι να χαϊδεύει μία γάτα

καθώς ξαπλώνει στο κρεβάτι

με μια πέτρα στο κεφάλι του από κάτω

Κι όλες αυτές οι εικόνες

και πόσες άλλες ακόμη

στέκουν τοποθετημένες σαν κέρινα ομοιώματα

μέσα σε πουλιών κλουβιά

περίπου δεκαπέντε εκατοστά απ’ το έδαφος

υψωμένα

*.

ΦΙΛΕΝΑΔΑ

Θα ήθελα να ανοίξω το δρόμο στο ταξίδι σου,
Το σταθμό σου, το τέρμα
Από ένα σκοτεινό βάθος καθρέφτη
Σε ομιχλώδη λήθαργο.

Διακρίνω ένα ψηλό πλοίο και το κατάρτι του,
Εσύ στέκεται στο κατάστρωμα …
Είσαι σε ένα τρένο, σε βαγόνι καπνιζόντων
Οι αγροί θλίβονται στο ηλιοβασίλεμα …

Οι βραδινοί αγροί είναι βρεγμένοι από δροσιά
Τα κοράκια κάνουν κύκλο από πάνω τους…
Σʼ αφήνω απρόθυμα να φύγεις-
ο Θεός να σʼ ευλογεί όπου και αν είσαι!

———

«Δεν θα φύγω!- Δεν υπάρχει τέλος!» Εκείνη τραγουδάει και προσκολλάται…
Και στο στήθος – η άνοδος
απειλεί τα νερά,
Από τις σημειώσεις … Ακλόνητες: σαν αμετάβλητο
Μυστήριο: θα χωρίσουμε!

`

Πρώτη νύχτα της άνοιξης
[Prima note di primavera]

Πεθαίνει κάτι, γεννιέται κάτι,
τη στιγμή που μια βροντή θρυμματίζει
το απόγειο της νύχτας, αναγγελία
άνοιξης ξαφνική που τον ύπνο διακόπτει…

Γενεές επί γενεών,
άνθρωποι ηττημένοι, άνθρωποι ανυψωμένοι
μες στην έπαρση των συμφορών τους, αιώνες
μεστοί από πόνο ο ένας στον άλλο μέσα,
σε μια μόνο ταλαιπωρία, σʼ ένα σημείο μονάχα
όλοι πιέζονται, στριμώχνονται∙ και στενάζει
και τρίζει από αρμό σʼ αρμό η γέφυρα
καθώς σκοτεινιάζει μέχρι το έσχατο βάθρο:
το δέντρο τεντωμένο απʼ τη ρίζα ως τον καρπό.

Tο χέρι αγγίζω κει που πονά: ακούω.
Η πρώτη νύχτα της άνοιξης, πρησμένη
χάσκει ανάμεσα σε ό,τι είναι και σʼ ό,τι γίνεται.