Ένας απ’ τους κεντρικότερους ποιητές της Νεοελληνικής ποίησης και ίσως ο μοναδικός που τόλμησε να καταγγείλη την αθλιότητα της πραγματικότητας με τέτοιον ωμότατο τρόπο είναι ο Κώστας Καρυωτάκης. Απ’ την στιγμή της αυτοκτονίας του ως και σήμερα, τις αρχές του 21ου αιώνος, έχει αποτελέσει ένα από τα κύρια αντικείμενα ενασχόλησης των κριτικών της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Δυστυχώς απ’ την εποχή της παραγωγής του ακόμη οι κριτικές που λάμβανε ήταν ως επι το πλείστον απορριπτικές κατακρίνοντας την ποίησή του ως υπερβολικά απαισιόδοξη, μελαγχολική και δίχως ιδιαίτερο νόημα. Μάλιστα ορισμένοι έφτασαν στο σημείο να ισχυριστούν ότι η όλη θεματική της ποιήσεώς του και το ύφος της δεν είναι τίποτα περισσότερο από μία <<πόζα>>, μία <<υποκριτική>> ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στον ίδιο και τους υπολοίπους, την οποία δεν δύναται να ξεπεράσει και να προχωρήσει σε άλλες θεματικές στην ποιητική παραγωγή του. Βέβαια ο κύριος που το ισχυρίστηκε διεψεύσθη με μία πιστολιά…

Ο Καρυωτάκης υπέστη από πολύ νεαρά ηλικία την ανυπόφερτη ανία της υπαλληλικής ζωής. Σπουδασμένος στη Νομική, γνωρίζοντας Γαλλικά και Γερμανικά κι έχοντας οπωσδήποτε μία ευαισθησία κατεδικάσθη στην απροσωπία και την αναισθησία των Δημοσίων Υπηρεσιών της εποχής. Και δεν είναι μόνον αυτό, εξηναγκάσθη να μετακινείτε από μικροχώρι σε μικροχώρι μη έχοντας πρόσβαση ούτε στα στοιχειώδη που κάνουν την ζωή έστω υποφερτή. Και τ’ αποκορύφωμα της όλης αηδίας που ένιωσε ήταν στην Πρέβεζα όπου η αίσθηση του <<Δεν υπάρχεις>> ήταν διάχυτη στην ατμοσφαίρα. Εν τέλει όλη αυτή η απαισιοδοξία είναι απλώς μία μανιέρα του ίδιου του Καρυωτάκη, όπως ισχυρίστηκαν πλείστοι, ή μήπως κάτι άλλο;

Ο «ευθυς και δίκαιος»  λόγος του Άγι Χαραλαμπίδη

Η ποίηση που δημιούργησε και προσφέρει στο αναγνωστικο κοινο ο ποιητης Άγις Χαραλαμπίδης με την καινούργια συλλογη-του που τιτλοφορείται ΄΄Ρωγμες των καιρων’’, και η οποία εκδόθηκε τον περασμένο χρόνο (2021) στην Αθήνα, απο τις εκδόσεις Αρχύτας, παρουσιάζεται ήπια, ήρεμη, χαμηλων τόνωνκαι φαινομενικα αδιάφορη και ακίνδυνη. Τα φαινόμενα όμως απατουν. Και πλανάται πλάνη οικτρα εκείνος που θα πιστέψει κάτι τέτοιο. Γιατι πρόκειται για οφθαλμαπάτη, εφόσον εντος-της, στα κατάβαθα αυτης της εύρωστης ποίησης, ο επαρκης και καλα μυημένος αναγνώστης στα μυστικα-της, θα αισθανθει ό,τι κινούνται ισχυρα ρεύματα, ικανα να προκαλέσουν μέσα-του σεισμοή κάτι σαν τρικυμία,αλλα και μεγάλη αναστάτωση στη σκέψη και κυρίως στη συνείδησή-του, που αναπόφευκτα όλααυταοδηγουν σε έντονο και βαθυ προβληματισμο.

Είναι σίγουρα μία πολυ δύναμη ποίηση, με τα βασικα και κυρίαρχα στοιχεία που τη συγκροτουν, όπως ρυθμο, ένταση, κοινωνικη αγωνία, λιτότητα, σαφήνεια, δραματικότητα και ενίοτε τρυφερότητα,αλλα και οργη, πίκρα και λεπτη ειρωνεία,να περιστρέφονται δαιμονισμένα στη κοίτη που εμφωλεύουν, επιζητώντας επιτακτικα και με επαναστατημένο τρόπο έξοδο προς το άπλετο φως.

Η φρέσκα ποίηση του Άγι Χαραλαμπίδη, πέρα απο ώριμη και ρωμαλέα, είναι, όπως επιφαίνεται, και άκρως ανθρωποκεντρικη, και αυτο νομίζω είναι το κύριο και ουσιώδες, άρα και το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικο-της. Θέλω να πω πως είναι μία ποίηση που διατηρει στον κεντρικο πυρήνα-της τον άνθρωπο και τις μεγάλες διαχρονικες αξίες που πρεσβεύει όπως είναι η αγάπη, η φιλία, η αλληλοκατανόηση, η αδελφοσύνη, η αληλεγγύη, η ελευθερία, η ειρήνη, με τη μεγάλη αγωνία-του, συγχρόνως και παράλληλα, για το μέλλον του τόπου-του αλλα και την μοίρα των ανθρώπων που κατοικουν σε αυτο τον τόπο, να είναι έκδηλη μέσα απο τις σελίδες αυτης της ποιητικης συλλογης-του. Με άλλα λόγια, ο Αγις Χαραλαμπίδης, με το ταλέντο και τη μαστορια που διαθέτει, είναι ικανος να κάνει σπουδαία ποίηση που βγαίνει μέσα απο τον κόσμο στον οποίο ζει, ονειρεύεται και δημιουργει.

1. Άγγελος Κούρος, Βαθαίνοντας τα διακοσάχρονα της ελληνικής επανάστασης (Πέντανδρον, 2021)

Δύσκολη χρονιά το έτος που πέρασε, άφησε σε δεύτερη μοίρα πολλά και σημαντικά, όπως τα διακοσάχρονα από την ελληνική επανάσταση. Μια, όμως, από τις σημαντικές, σύγχρονες φωνές, ο Άγγελος Κούρος, επανήλθε στην επέτειο όπως έπρεπε: με στίχους που αποπνέουν αγάπη για την πατρίδα και την ελληνικότητα, αλλά και με ισχυρή αυτοκριτική διάθεση έναντι όλων εκείνων, προσώπων, πραγμάτων, ηθών και συνηθειών, που ταπεινώνουν τον Έλληνα σε όλο το μήκος της ιστορίας του. Ώριμη και εμπεδωμένη η γραφή του ποιητή καταπιάνεται με τη ναρκοθετημένη θεματολογία της μνήμης μιας εθνικής επετείου και επιτυγχάνει, δίχως υστερίες, γραφικότητες και απλοϊκές συμβάσεις, για να αναφέρω λίγους μόνον από τους κινδύνους που θα διέτρεχε ένα βιβλίο ποίησης με αυτόν τον τίτλο.

Μνήμη 2007 μ. Χ.

Εκείνη η 25η Μαρτίου έπεφτε Κυριακή
και δεν φύσαγε καθόλου
πάλι καλά, αλλιώς οι κυματισμοί της σημαίας
του γείτονα
θα μας έφερναν όλη τη μυρωδιά
απ’ τη σκορδαλιά του.
Καλός οικογενειάρχης, με δυο παιδιά
κατέβηκε απ’ το πρωί στο γκαράζ της πολυκατοικίας
έκλεισε την κεντρική πόρτα σίγουρα μας βλαστήμησε
από μέσα του, την άλλη μέρα θα κόλλαγε σημείωμα
στο ασανσέρ
«παρακαλούνται οι ένοικοι να κλείνουν τα βράδια»
και κάτω απ’ τον ίσκιο της σημαίας
έπλενε την ασημί BMW του
όταν πέρναγαν σε σχηματισμό τα αεροπλάνα
έμενε με το σφουγγάρι στο χέρι
και θαύμαζε

ένας Σαλαμινομάχος σε αργία.

Διαβάστε περισσότερα

Ο βαθυς και γνήσιος διάλογος  του Ηλία Κεφάλα με την φύση

Ο ποιητης Ηλίας Κεφάλας είναι γνωστο τοις πάσι πως εγκατέλειψε εδω και χρόνια το Κλεινον Άστυ, δηλαδη τη μαγεύτρα και πλανεύτρα Αθήνα, και διαβιει πλέον μόνιμα στον Μέλιγο, το χωριο-του, που είναι κοντα στην πόλη των Τρικάλων, απολαμβάνοντας τώρα τις ομορφιες, τις χαρες, τη γαλήνη, τη ξεγνοιασια και κυρίως την οξυγόνωση της ζωης που απλόχερα του προσφέρει η «παγγενέτειρα φύσις», όπως την χαρακτηρίζει ο Αντίπατρος ο Σιδώνιος (γεν. 180-170 π.Χ.), της Βόρειας Ελλάδας.

Ζει και δημιουργει, με άλλα λόγια, μέσα στην φύση. Και εφόσον βρίσκεται μέσα στη φύση είναι, κατα μία θρησκευτικη αντίληψη, και κοντα στον Θεο. Επομένως, ζώντας και δημιουργώντας μέσα στην ιερότητα της φύσης δεν είναι μόνο πλάσμα, είναι και πλάστης. Δηλαδη, είναι και ένας αληθινος δημιουργος που ερεθίζεται και εμπνέεται απο τη φύση δίνοντάς-μας έξοχες ποιητικες συλλήψεις. Και σύμφωνα με όσα αναφέρει στο βιβλίο-του ‘’Ο άνθρωπος και ο κόσμος’’ ο Κώστας Μιχαηλίδης, ο αξέχαστος Ελληνοκύπριος φιλόσοφος και στοχαστης, στο σπουδαστήριο του οποίου έχει μαθητεύσει για μεγάλο χρονικο διάστημα ο Ηλίας Κεφάλας, «ο άνθρωπος όντας ένα πλάσμα της φύσης, και ζώντας μέσα στους κόλπους και μέσα στον ρυθμο-της δεν είναι μόνο πλάσμα αλλα και πλάστης, είναι αυτος, που ερμηνεύει τη φύση και διαλεγόμενος μαζι-της ζητα να την πλάση και να την ανακαλύψη, πλάθοντας έτσι ο ίδιος τον εαυτο-του». (σελ.48).

ΔΗΛΑΔΗ, ο άνθρωπος, ειδικα εκείνος ο άνθρωπος που είναι ευλογημένος και έχει το χάρισμα της δημιουργίας, ζώντας μέσα στη φύση αυτόματα και νομοτελειακα γίνεται η ίδια η φύση ή μέρος αυτης της φύσης. Γιατι αυτό ακριβως απαιτει η τέχνη. Και στην περίπτωση του Ηλ. Κεφάλα αυτό απαιτει η ποίηση, που την υπηρετει με παραδειγματικη αφοσίωση εδω και δεκάδες χρόνια. Με άλλα λόγια, η τέχνη απαιτει απο τον δημιουργο να μην απεικονίζει τη φύση αλλα να γίνει η ίδια η φύση. Να μην μιλα στην τέχνη-του για βροχη, αλλα να γίνει η ίδια η βροχη!

Οι λέξεις που τρυπάνε τον ουρανίσκο

Οι λέξεις που τρυπάνε τον ουρανίσκο εξατμίζονται.
Γίνονται δέντρα και κάθεσαι στον ίσκιο τους.
Γίνονται πουλιά και κάθονται στον ώμο σου.
Ταξιδεύουν σε μέρη μακρινά,
στην όχθη του ποταμού Γιαμούνα,
στο επίπεδο του κήπου που βρίσκεται η
Μαχάλ, ή ίσως ως τη Ροζ Πύλη του Τζαϊπούρ.
Κι επιστρέφουν καραμέλα που λειώνει αργά στο στόμα,
σαν τότε, που απρόσμενα μου έφερες
εκείνο ακριβώς το βραχιολάκι. Θα είχες δει, που
το κοίταζα⸱ εκεί στο υπόγειο μαγαζάκι,
δίπλα στον Πύργο του Γαλατά

*
Βαρέθηκε τις λέξεις

Η Οφηλία δεν τραγούδησε
το τελευταίο τραγούδι της με λέξεις.
Με λουλούδια έστελνε μηνύματά της.
Βαρέθηκε τις λέξεις.
Κι αυτός ήταν ο λόγος που θέλησε
να επισπεύσει το ταξίδι της.
Περιπλανήθηκε στους αγρούς και μάζεψε
μαργαρίτες για την αθωότητα,
βιολέτες για τον θάνατο σε νεαρή ηλικία,
παπαρούνες για τον αιώνιο ύπνο,
και τριαντάφυλλα για τη νεότητα.
Τα προαναφερθέντα λουλούδια ήταν
και η αιτία θανάτου της Τζέιν Σαίξπηρ.
Και τέλος μάζεψε πανσέδες, για
τον ανεκπλήρωτο έρωτα των δυο τους.