[author]Του Δημητρή Β. Τριανταφυλλίδη [/author]

Αμήχανη και τρομοκρατημένη η παγκόσμια κοινή γνώμη πληροφορήθηκε το μακελειό στην ειρηνική και υποδειγματικά ανοιχτή κοινωνία της σκανδιναβικής χώρας της Νορβηγίας. Ένα μακελειό που δεν έχει προηγούμενο στην μεταπολεμική ευρωπαϊκή ιστορία. Ένα μακελειό που δικαιώνει τους χειρότερους φόβους όλων εκείνων που μονότονα και επίμονα φώναζαν για την εκκόλαψη του αυγού του φιδιού στα σπλάχνα της δημοκρατίας. Ένα μακελειό – οιωνό για τον πόλεμο μίσους που εκτυλίσσεται υπογείως εδώ και χρόνια στη γηραιά ήπειρο.

Η κοινωνία της Νορβηγίας συγκλονισμένη έδωσε την πρώτη της απάντηση με μαζική συμμετοχή σε εκδηλώσεις, κύριο σύνθημα των οποίων ήταν όχι μόνο η καταδίκη της σφαγής, αλλά η υπεράσπιση του τρόπου ζωής, ο οποίος βασίζεται στις πλέον πολύτιμες παρακαταθήκες του Διαφωτισμού, τις αρχές της ανεκτικότητας, της ισονομίας, της ισηγορίας και της ελευθερίας. Οργανωμένη υποδειγματικά, με ένα αξιοζήλευτο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, η νορβηγική κοινωνία αξιοποιεί τους φυσικούς πόρους της χώρας με τρόπο υπεύθυνο, ζει ειρηνικά και δημιουργικά, ενώ οι διεθνείς της σχέσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν παράδειγμα για πολλές άλλες χώρες. Και όμως, παρόλα αυτά, στη χώρα αυτή έλαχε ο κλήρος της πρωτοφανούς αυτής σφαγής, η οποία σηματοδοτεί, ως άλλη 11^η Σεπτεμβρίου, μια νέα περίοδο στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια ιστορία.

Η παρουσίαση του δράστη ως πνευματικά ασταθή προσωπικότητα είναι, τουλάχιστον, προβληματική, αν όχι ύποπτη. Ο ίδιος γνώριζε πολύ καλά τι έκανε, είχε σχέδιο, σκοπούς και, προφανώς, συνεργάτες. Βασική του επιδίωξη ήταν η έναρξη ενός διαπολιτισμικού πολέμου εναντίον των μουσουλμάνων, οι οποίοι, κατά τη γνώμη του, επιχειρούν να καταλάβουν την Ευρώπη και να αλλοιώσουν τη σύνθεση του πληθυσμού της, επιβάλλοντας τα δικά τους ήθη και έθιμα, τις δικές τους παραδόσεις, την δική τους ιδιόμορφη «δικτατορίας» μέσα στην αμφιλεγόμενη «πολυπολιτισμική» κοινωνία της Δύσης.

Ο δράστης δεν είναι τίποτα άλλο, παρά γέννημα της ιδεολογίας του μίσους που καλλιεργείται εδώ και δεκαετίες στη Δυτική Ευρώπη. Μιας ιδεολογίας, η οποία αμέσως μετά τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, έχοντας υποστεί συντριπτική στρατιωτική, πολιτική, μα κυρίως, ηθική ήττα, φρόντισε να ανασυνταχθεί και με καλυμμένη μορφή να επιβιώσει σε θύλακες των ευρωπαϊκών χωρών, υπό τη σκέπη των νοσταλγών της φυλετικής καθαρότητας, άχρει καιρού.

Το ιδανικό περιβάλλον για την εκδήλωση της διαμορφώθηκε από την αύξηση των μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη από τις χώρες του Τρίτου κόσμου. Οι παρείσακτοι της προηγούμενης περιόδου, μετατράπηκαν σε συμμάχους. Οι Σλάβοι, για παράδειγμα, οι οποίοι για το Ναζισμό ήταν προορισμένοι για σκλάβοι που θα υπηρετούσαν την Αρεία φυλή, απέκτησαν την ιδιότητα του συναγωνιστή και του συνοδοιπόρου στη σταυροφορία για την «λύτρωση» της ανθρωπότητας από τα ισλαμικά μιάσματα. Η ανακάλυψη νέων εχθρών, η στοχοποίηση ανθρώπων με βάση το χρώμα του δέρματος, της καταγωγής, της θρησκείας, δεν άργησε να γίνει.

Η ιδεολογία του μίσους όμως, διαθέτει μια αξιοπρόσεκτη ιδιότητα: μπορεί να μεταμορφώνεται σε κάτι αθώο, απλό, γοητευτικό και εύκολο στην κατανόηση και αφομοίωση της, από ανθρώπους που δεν θέλουν να κουράζουν το μυαλό τους. Η στερεοτυπική σκέψη, τα απλοϊκά διανοητικά σχήματα, τα εύπεπτα συνθήματα της ιδεολογίας του μίσους ελλοχεύουν σε πλήθος εκδηλώσεων της κοινωνικής συμπεριφοράς και έτσι γίνονται αποδεκτά από μεγάλο μέρος των κοινωνιών, οι οποίες σαστισμένες από τις τεκτονικού τύπου αλλαγές, δε μπορούν να συνειδητοποιήσουν τους κινδύνους εκτροπής που παραμονεύουν.

Επιλέγοντας ευάλωτες και απροστάτευτες ομάδες, οι οπαδοί της ιδεολογίας του μίσους, αξιοποιούν τα ανακλαστικά του φόβου και ενεργοποιούν τους μηχανισμούς του κοινωνικού αυτοματισμού, στρέφοντας την μια κοινωνική ομάδα εναντίον της άλλης. Η ιδεολογία του μίσους στρέφεται κατά του Άλλου γενικώς. Αυτός ο Άλλος μπορεί να είναι ο μετανάστης, ο Ρομά, ο άνθρωπος που έχει κάνει μια διαφορετική επιλογή ως προς την ερωτική του συμπεριφορά, εκείνοι που δε συμμερίζονται τις απόψεις των οπαδών του μίσους, οι πολιτικοί αντίπαλοι, οι οπαδοί μιας άλλης ποδοσφαιρικής ομάδας και γενικά, κάθε τι που κατά τη γνώμη τους, αντιστρατεύεται και μολύνει την καθαρότητα της ιδεατής τους κοινωνίας.

Στη χώρα μας, οι δύο τελευταίες δεκαετίες, ήταν μια περίοδος όπου η εκκόλαψη τέτοιων αντιλήψεων, έγινε σχεδόν με τις ευλογίες του πολιτικού κατεστημένου. Κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίσει το γεγονός ότι ένα ολόκληρο πολιτικό κόμμα γεννήθηκε και απέκτησε κοινοβουλευτική έκφραση, λόγω της συνεχούς προβολής του ιδρυτή του από τα Μ.Μ.Ε., επειδή μια δεδομένη ιστορική περίοδο, οι εκπρόσωποι του τότε κυβερνώντος κόμματος, θεώρησαν πως αυτός θα κόψει ψήφους από το κόμμα της τότε μείζονος αντιπολίτευσης. Η προβολή αυτή ήταν δυσανάλογη σε σχέση και με τα εκλογικά ποσοστά του κόμματος αλλά και με τις κοινωνικές δυνάμεις που εκφράζει, παρόλα αυτά όμως, συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Στο κόμμα αυτό βρήκαν φιλόξενη στέγη ακόμη και άνθρωποι που με τσεκούρια και ρόπαλα κυνηγούσαν τους αντιπάλους τους στους κεντρικούς δρόμους της πρωτεύουσας, αλλά παρόλα αυτά σήμερα, χάρη στην προβολή αυτή, έχουν καταστεί ισότιμοι συνομιλητές σε διάφορες τηλεοπτικές εκπομπές με εκπροσώπους άλλων κοινοβουλευτικών κομμάτων.

Πίσω από την επιμελώς «αθώα» και «πατριωτική» τους ρητορική κρύβεται το μίσος για κάθε τι που δεν είναι «ελληνικό», για κάτι τι που «μολύνει» την αγνότητα του «Έλληνα» και της «Ελλάδας» τους. Δεν μένουν όμως μόνο στα λόγια. Το τελευταίο διάστημα είναι σχεδόν καθημερινές οι «εξορμήσεις» τους στις γειτονιές, του κέντρου κυρίως της Αθήνας, όπου πραγματοποιούν πογκρόμ εναντίον μεταναστών, χτυπώντας ακόμη και μικρά παιδιά με την ανοχή της αστυνομίας, της οποίας ως γνωστόν προΐσταται επιφανής εκπρόσωπος του πολιτικού κατεστημένου της χώρας και διακεκριμένο στέλεχος του φοιτητικού κινήματος του αντιδικτατορικού αγώνα και της μεταπολίτευσης.

Η τυπική αποκήρυξη της βίας από τους πολιτικούς εκπροσώπους αυτής της ιδεολογίας είναι ένας απλός φερετζές. Αρκεί και μόνο να παρακολουθήσει κανείς τις ομιλίες τους στο κομματικό τους κοινό για να αντιληφθεί ότι άλλα λένε μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες και άλλα μπροστά στο επιλεγμένο τους κοινό.

Στις παρυφές του πολιτικού συστήματος κινούνται «αντισυστημικές» ομάδες των οπαδών αυτής της ιδεολογίας. Άλλοτε καλύπτονται μέσα σε συνδέσμους οπαδών διαφόρων ομάδων, άλλοτε μέσα από «κινήσεις πολιτών εναντίον της λαθρομετανάστευσης», άλλοτε πίσω από «φιλανθρωπικές κινήσεις» ή «μέτωπα κατά των θολοκουλτουριάρηδων και των εβραιομαρξιστών». Στόχος τους η δημιουργία θυλάκων μέσα στην κοινωνία, όπου θα ισχύει το φυλετικό μίσος, το δίκαιο του αίματος, η προστασία της φυλής.

Το πολιτικό κατεστημένο της χώρας, με ελάχιστες εξαιρέσεις, κάνει τα στραβά μάτια. Σε περιστατικά βίας, σε αντικοινοβουλευτικές κινήσεις, πρόσφατα παρατηρήθηκε μια περίεργη σύμπνοια ανάμεσα σε εκπροσώπους της ΝΔ και ενός τμήματος της Αριστεράς, στην προσπάθεια τους να δικαιολογήσουν την «αγανακτισμένη βία» κατά των εκπροσώπων του κοινοβουλίου που έχουν εκλεγεί μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες. Είναι, τουλάχιστον, περίεργη αυτή η πολιτική δικαίωσης της βίας, αφού έτσι δίνει άλλοθι σε κάθε άλλη μορφή βίας κατά των «αντιφρονούντων».

Η σφαγή στη Νορβηγία δεν είναι ένα απλό περιστατικό βίας κάποιου «παράφρονα». Είναι, ίσως, το εναρκτήριο λάκτισμα μιας καλοσχεδιασμένης εκστρατείας για την υπονόμευση των δημοκρατικών θεσμών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Και σε αυτή την «σταυροφορία», σύμφωνα με όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, θα συμμετάσχουν και «ελληνικές λεγεώνες» Η δημοκρατική κοινωνία θα πρέπει να αντιδράσει και μάλιστα άμεσα και δυναμικά, απομονώνοντας το κήρυγμα του μίσους, της μισαλλοδοξίας, της καταστροφής. Σήμερα, σε καταστάσεις πρωτόγνωρες, η κοινωνία διακατέχεται από φοβικό σύνδρομο. Είναι πολύ εύκολο να αναζητήσει τον αποδιοπομπαίο τράγο στο πρόσωπο καθενός που πιστεύει ότι την απειλεί και υποσκάπτει την ευημερία της. Είναι πολύ εύκολο, μεγάλα τμήματα του πληθυσμού να προσχωρήσουν στις γραμμές εκείνων που επιδιώκουν την απομόνωση της χώρας, την έξοδο της από τους διεθνούς οργανισμούς και θεσμούς, την επιστροφή σε μια «ιδανική» οργάνωση, όπου οι «αγνοί» πατριώτες θα εργάζονται υπό την καθοδήγηση πεφωτισμένης ηγεσίας, ώστε να ανακτήσει τη λάμψη και το κλέος άλλων εποχών.

Είναι χρέος κάθε πολίτη να αντισταθεί στον «πολιτισμό της μισαλλοδοξίας», στην ιδεολογία του μίσους, στην προσπάθεια αναβίωσης ότι πιο φρικαλέου έχει ζήσει η ανθρωπότητα κατά τον 20^ο αιώνα. Μισόλογα και αμφισημίες δεν χωράνε, όπως δε χωράνε πολιτικές τοποθετήσεις που δικαιολογούν μερικώς τη βία, γιατί έτσι ανοίγουν την κερκόπορτα για να εισέλθει το τέρας. Μετά θα είναι αργά.

* Το βιβλίο του δημοσιογράφου-μεταφραστή Δημήτρη Β. Τριανταφυλλίδη, με τίτλο «Κάτοικος Μεταξουργείου: Ημερολόγιο Κρίσης» παρουσιάζεται την Τετάρτη στο Polis Art Café. Πρόκειται για κείμενα του Δημήτρη Τριανταφυλλίδη τα οποία έχουν δημοσιευτεί στους ιστότοπους www.mediasoup.gr και www.athina984fm.gr του Αθήνα 9.84.

Το βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Επίκεντρο» θα παρουσιάσουν ο δημοσιογράφος Ηλίας Κανέλης, ο εκδότης Βασίλης Χατζηιακώβου κι ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης, ενώ για το πόνημά του θα μιλήσει και ο ίδιος ο δημοσιογράφος.

Τη συζήτηση που θα ακολουθήσει συντονίζει ο Πέτρος Παπασαραντόπουλος.

Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου 19.30
Polis Art Café, Πεσμαζόγλου 5 & Σταδίου (Αίθριο Στοάς Βιβλίου και Θεάτρου Τέχνης

**************************

[author]Του Νίκου Βουτυρόπουλου [/author]

Καταλήψεις. Απεργίες. Διαδηλώσεις. Αποχές. Μα αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα! Διαμαρτύρεσαι για όσα πρεσβεύεις. Είσαι παράλογος και δεν το ξέρεις. Η σημερινή κατάντια στην Ελλάδα ξεκινά από την άγνοιά σου. Θέλεις να έχεις, χωρίς να μπορείς να δώσεις. Με ένα πτυχίο – ας πούμε – αξιώνεις θέση εργασίας, δεν την έχεις και σου φταίει το σύμπαν. Πόσοι γνωρίζουν πραγματικά τη δουλειά τους και δουλεύουν στην Ελλάδα; Ομολογουμένως λίγοι. Οι άλλοι απεργούν. Για τη σύνταξή τους που δεν ξέρουν καν αν ζουν ως τότε, για να την πάρουν. Αλλά ποιος διαμαρτύρεται για το χάλι της Εθνικής Οδού; Ζωτικό θέμα. Εκατόμβη θυμάτων. Οι εργολάβοι και τα γραφεία κηδειών κάνουν χρυσές δουλειές. Εμπόριο χωρίς όριο. Όμως οι καταλήψεις δημοσίων κτηρίων συνεχίζονται. Μόδα πια να γίνεσαι αντιπαραγωγικός δίχως συγκεκριμένη πρόταση. Η Ελλάδα δεν παράγει, μόνο εισάγει, γιατί ο έλληνας δεν δουλεύει. Και όχι μόνο αυτό. Απεργεί, δηλαδή δεν δουλεύει, ως ένδειξη διαμαρτυρίας που δεν δουλεύουν οι άλλοι. Η χώρα είναι γεμάτη πτυχιούχους που ροκανίζουν τη σύνταξη των γονιών τους. Η επαρχία εντελώς παρατημένη. Το παραεμπόριο στις δόξες του. Και το μέλλον προμηνύεται λαμπρό!

**********************

Ο Νίκος Βουτυρόπουλος σπούδασε Φιλολογία και Αρχαιολογία και είναι Φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση. Έχει εκδώσει ποιητικά βιβλία και έχει πλούσιο μεταφραστικό έργο.

[author]Του Χάρη Βλαβιανού [/author]

Ο Χαρίλαος Τρικούπης στον ελεύθερο χρόνο του διάβαζε Μπάυρον και Ντίκενς. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος μετέφρασε τον Θουκυδίδη. Ο Ανδρέας Παπανδρέου γλεντούσε με τη Μιμή στη Ρίτα Σακελλαρίου. Ο Κώστας Σημίτης έδωσε την πρώτη του συνέντευξη ως πρωθυπουργός στο ΚΛΙΚ του Κωστόπουλου. Ο Γιώργος Παπανδρέου, ντυμένος ως spiderman, έτρεξε στον Μαραθώνιο [έχοντας ξοδέψει τις μισές μέρες της πρωθυπουργίας του στα γυμναστήρια]. Ο Αντώνης Σαμαράς μετά από αλλεπάλληλες κωλοτούμπες προσγειώθηκε στην αγκαλιά της αγαπητής Μέρκελ.Όπερ έδει δείξαι.

****************

O Χάρης Βλαβιανός γεννήθηκε στη Ρώμη το 1957. Σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ και πολιτική θεωρία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Έχει εκδώσει έντεκα ποιητικά βιβλία, με πιο πρόσφατα τα “Σονέτα της συμφοράς” (2011) και “H ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας σε 100 χαϊκού” (2011), “Britannica” (2004). Έχει επίσης μεταφράσει έργα κορυφαίων συγγραφέων, όπως Walt Whitman (“Επιλογή ποιημάτων”, 1986), Εzra Pound (“Χιου Σέλγουιν Μώμπερλυ”, 1987, “Αποσπάσματα και σχεδιάσματα των Κάντος CΧ-CXX”, 1991), Wallace Stevens (“Adagia”, 1993, “Δεκατρείς τρόποι να κοιτάς ένα κοτσύφι και άλλα ποιήματα”, 2007) κ.ά. Διδάσκει Ιστορία και Πολιτική Θεωρία στο Αμερικανικό Κολέγιο Ελλάδος και δημιουργική γραφή στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ).

[author]Του Σωτήρη Παστάκα [/author]

«Όποιος βάλει την καρδιά του γυμνή στο χαρτί, θα γράψει το μεγαλύτερο ποίημα όλων των εποχών».
Ξαναθυμήθηκα την επιταγή του Μποντλέρ χάρη στον αγαπημένο μου Όσκαρ Γουάιλντ, και πως σε εποχές κρίσεις μας συντηρούν κάποια έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Είχα διαβάσει το «εκ βαθέων» σε έναν Πύργο στο Εδιμβούγο, όπου έτυχα υποτροφίας ως συγγραφέας για έναν ολόκληρο μήνα, το Σεπτέμβριο του 2001. Ήμασταν και τότε σε κρίση, με την επίθεση στους δίδυμους πύργους, και τα λόγια ξεπερνούσαν τη λογοτεχνική τους υφή, και γινόταν καθημερινότητα.
Γράφουμε πολλές φορές για το αισθητικό αποτέλεσμα εθισμένοι όπως είμαστε στο φλερτ με τις λέξεις, ξεχνώντας πως κάθε μια λέξη μας μπορεί να γίνει οδηγός για τη ζωή των άλλων. Αν μου επιτρέπετε μια προσωπική εξομολόγηση, η πρώτη ανάγνωση του «εκ βαθέων» ήταν απλώς μια «αισθητική ανάγνωση». Το δράμα των άλλων, κακά τα ψέματα, μόνον επιδερμικά μας απασχολεί. Έπρεπε να ζήσω την προσωπική μου συντριβή, οκτώ χρόνια αργότερα, το 2009 για να επιστρέψω στο κείμενο του Γουάιλντ, και να το κάνω οδηγό στη ζωή μου. Το 2009, λοιπόν, μέσα σ’ έναν ανοιξιάτικο μήνα έχασα και τη δουλειά μου, ως γιατρός σε ιδιωτική κλινική, αλλά λες και δεν έφτανε αυτή η σφαλιάρα, έφαγα και δεύτερη από την τότε σύντροφο μου, η οποία με άφησε μόνο μου σε ένα ρετιρέ 120 τετραγωνικών με θέα την Ακρόπολη, που δεν μπορούσα πλέον να συντηρήσω. Ομολογώ, πως εκείνη τη δύσκολη εποχή μου στάθηκαν πολύτιμοι οι φίλοι μου φυσικά, αλλά κυρίως το «εκ βαθέων» κι άλλα κείμενα «για την κρίση». Το «εκ βαθέων» στη δεύτερη αυτή ανάγνωση, μου αποκαλύφθηκε πέραν από τις αισθητικές αρετές του, ως ζωντανός φίλος και συνοδοιπόρος. Αυτά τα έργα μένουν, αν θέλετε ως κλασικά.
Τα άλλα κείμενα που μου συμπαραστάθηκαν (γιατί στην τέχνη δεν υπάρχει παρθενογένεση και το ένα βιβλίο παραπέμπει σε άλλα και αφήνει μάλιστα και απογόνους άλλα επίσης βιβλία), μέσα στην κρίση ήταν τα «εις εαυτόν» του ρωμαίου αυτοκράτορα-φιλοσόφου Μάρκου Αυρηλίου. Οι εξομολογήσεις του Αγίου Αυγουστίνου. Οι ημερολογιακές σημειώσεις του Μοντένιου. Τα ποιήματα του Τζάκομου Λεοπάρντι. Το «Υπόγειο» του Ντοστογιέφσκι (το πρώτο ψυχολογικό μυθιστόρημα πριν από την ανακάλυψη της ψυχολογίας), ημερολόγιο κρίσης αν θέλετε της βαθιάς πνευματικής συντριβής του Ντοστογιέφσκι, ο οποίος αφού την κατέγραψε ακολούθησε μετά άλλους δρόμους.
Η προσωπική ατέλεια όλων αυτών των δασκάλων μας έδωσε τέλεια βιβλία. Ο Έζρα Πάουντ έγραψε τα καλύτερα από τα Cantos του όντας αιχμάλωτος των συμμαχικών δυνάμεων σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης με αντίσκηνα στην Πίζα. Η τέχνη ως δια μαγείας μετατρέπει την προσωπική μας κρίση σε οδηγό πορείας στην ατελή προσωπική ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.
Στη μνημονιακή εποχή που έχει περιέλθει η χώρα η κρίση αντιμετωπίζεται μόνο με την παρέα και τον υψηλό λόγο. Θα επιστρέψουμε στην παρέα, λοιπόν. Θα ανοίξουμε τους καναπέδες μας, να βάλουμε να κοιμηθούν οι φίλοι μας. Θα μαγειρέψουμε την Κυριακή, τουλάχιστον την Κυριακή, για δέκα φίλους. Θα γράψουμε καινούρια τραγούδια και νέα ποιήματα.
« Ο κόσμος αγάπησε ανέκαθεν τον άγιο σαν την πλησιέστερη δυνατή προσέγγιση στην τελειότητα του Θεού. Ο Χριστός από κάποιο θεϊκό ένστικτο μέσα του, φαίνεται να αγάπησε πάντοτε τον αμαρτωλό σαν την πλησιέστερη δυνατή προσέγγιση στην τελειότητα του ανθρώπου.»
Σας ευχαριστώ.

 
* Εισήγηση στη συζήτηση για το ¨Εκ βαθέων» του Όσκαρ Γουάιλντ. Διοργάνωση: “ImagoDei” με την Α’ Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία Αθηνών.

****************************

Ο Σωτήρης Παστάκας γεννήθηκε στη Λάρισα το 1954. Σπούδασε Ιατρική στη Ρώμη. Από το 1985 εργάζεται ως Ψυχίατρος στην Αθήνα. Το 2004 ίδρυσε την ηλεκτρονική επιθεώρηση ποιητικής τέχνης www.poiein.gr. Έχει εκδώσει μεταφράσεις Ιταλικής ποίησης, δοκίμια και ποιητικές συλλογές. Το τελευταίο του βιβλίο «Τριλογία-Χαμένο Κορμί, Συσσίτιο, Ροή Ρακής» κυκλοφόρησε το Νοέμβριο 2012,  από τις  εκδόσεις ΠΑΡΟΥΣΙΑ. Περισσότερα εδώ: http://www.poiein.gr/ouothnco-dhaooueao-aeianaoeeu

[author]Του Σπύρου Αραβανή [/author]

Το μεγάλο όνειρο και στοίχημα κάθε μουσικού δημοσιογράφου που «σέβεται» τον εαυτό του…(sic!) ήταν να πάρει συνέντευξη από τον Άλκη Αλκαίο. Στα πηγαδάκια μας άκουγα συχνά τη φράση: «να προσπαθήσουμε για συνέντευξη με τον Αλκαίο». Χωρίς να διαθέτουμε ουσιαστικά, ούτε μια χαραμάδα βιογραφικού του, ο μύθος της σιωπής του γιγάντωνε το έργο του χωρίς όμως αυτό να τον έχει καθόλου ανάγκη. Τα τραγούδια του, μέχρι τις αρχές του 2000, γεμάτα γρίφους, ιστορικά γεγονότα, έντονες εικόνες και καθαρότητα. Μεγαλώνοντας, όπως ο Όμηρος, πέρασε από την «Ιλιάδα», από τα τραγούδια του αγώνα, του διεθνισμού, των επαναστάσεων και της αδρεναλίνης, στην «Οδύσσειά» του, σε ιστορίες μπολιασμένες με δημοτικό ύφος, διδακτισμό, αποφθέγματα γνώσης, αποστάγματα μιας ζωής που δεν ξέρουμε οι περισσότεροι πώς την έζησε. Για αυτό και θαυμάζω και συγχαίρω τους συνεργάτες και φίλους του, στιχουργούς, συνθέτες και τραγουδοποιούς, οι οποίοι δεν άφησαν ποτέ όλα αυτά τα χρόνια, δημόσια τουλάχιστον, μια νύξη σχετικά με την ιδιωτική ζωή του με αντάλλαγμα το θαυμασμό του κόσμου: «Α! Είσαι φίλος του Αλκαίου!! Πες μας για αυτόν». Σεβάστηκαν την απόφασή του για δημόσια αποχή, διαχειρίστηκαν τίμια την φιλία που τους προσέφερε, ορκίστηκαν στη σιωπή του.

Το μέλλον όμως από σήμερα προχωρά ερήμην του. Τώρα αρχίζει και ο πιο δύσκολος ρόλος των φίλων και συνεργατών του και φυσικά των προσώπων του οικογενειακού του περιβάλλοντος. Να προστατεύσουν αυτή του τη σιωπή ως δημόσιο πρόσωπο, την ιδιωτική του ζωή και να στηρίξουν το πολύτιμο έργο που μας κληροδότησε. Ακόμα κι αν έχει τεράστιο ενδιαφέρον για τους μουσικολόγους του μέλλοντος να μάθουν στοιχεία της ζωής του ώστε να προσεγγίσουν από περισσότερες πλευρές τους στίχους του -κι όχι βεβαίως αναζητώντας «γαργαλιστικές» λεπτομέρειες»,- νομίζω πως οφείλουν, όσοι τον συναναστράφηκαν, να μη σπάσουν την «ομερτά» με την οποία συγκατάνευσαν. Εκτός κι αν υπήρχε επιθυμία του, μετά το θάνατό του, να «μιλήσουν»,  κάτι που δεν το γνωρίζω και που φυσικά είναι πέρα για πέρα αποδεκτό.

Είναι όμως εξ’ ίσου πολύ επικίνδυνο να μιλάμε για τη «σιωπή» του έτσι αυθαίρετα -όπως ο υπογράφων αυτό το κείμενο- χωρίς να γνωρίζουμε τους λόγους αυτής της επιλόγης. Διαβάζω και ακούω από το πρωί για αυτή την ηρωική στάση του η οποία συνοδεύεται από πλήθος επευφημισμών. Στο μυαλό μου αυτόματα ήρθε μια άλλη φημισμένη «σιωπή», αυτή του Μανόλη Αναγνωστάκη, ο οποίος από το 1979 που κυκλοφόρησε ο συγκεντρωτικός τόμος των ποιημάτων του, και από το 1983 που κυκλοφόρησε ιδιωτικά το αυτοβιογραφικό σχόλιο «Y.Γ.», δεν έκανε καμία άλλη ποιητική παρέμβαση.. Η δήλωσή του: «Στο αλλοιωμένο τοπίο της εποχής μας δεν θα ξαναγράψω γιατί το έργο μου το ολοκλήρωσα. Επιλέγω τη σιωπή» συνεχίζει μέχρι τις μέρες να θεωρείται από πολλούς ως «πολιτική πράξη» με αποτέλεσμα να χτιστεί γύρω του -ερήμην του πάντα- μια «ηρωική» παραφιλολογία. Ο ίδιος όμως, όπως διαβάζουμε στο πρόσφατο βιβλίο του Μισέλ Φάις, «Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά», εκδ. Πατάκη, στο οποίο περιλαμβάνεται ο μονόλογος του καταγεγραμμένος από τον Φάις, το Νοέμβριο του 1992, δηλώνει:

«Δεν ξέρω, μου φαίνεται δύσκολο να γράψει ποίηση ένας άνθρωπος σε μεγάλη ηλικία, όταν περνάνε από το φίλτρο του μυαλού του η εμπειρία, όλες οι σκέψεις του, όλα αυτά όταν περνάνε, δεν μπορεί….Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σταμάτησα κι εγώ νωρίς, έκοψα με την ποίηση. Σταμάτησα πολύ νωρίς, διότι, όταν έρχεται η εμπειρία, όταν έρχονται οι ρυτίδες, η φλέβα, η ποιητική φλέβα, στομώνει, στεγνώνει» (σελ. 87-88).

Τα δεδομένα ανατρέπονται σε μια νύχτα. Πώς θα προχωρήσουμε τώρα χωρίς «ηρωικές» πράξεις..;

Η δημόσια σιωπή του Αλκαίου έχει τους λόγους που μόνο ο ίδιος και οι οικείοι γνώριζαν καλύτερα από όλους. Ας σεβαστούμε, λοιπόν, αυτό το δικαίωμά του χωρίς υποκειμενικά «συμπεράσματα»….Και ας προφυλάξουν, όσοι έχουν την ευθύνη, τη ζωή και το εναπομείναν-αν υπάρχει- έργο του από τους «καταλοιποθήρας», οπως τους χαρακτήριζε ο Βάρναλης, δηλαδή από τους «τυμβωρύχους του πνεύματος που τρέχουνε και ψαρεύουν τα…οστεοφυλάκια των ποιητών για να βρούνε ό,τι να’ναι για να το δημοσιέψουν». Γιατί στην περίπτωση του Αλκαίου η ιδιωτικότητά του είναι ένας ολάνθιστος κήπος. Ας μην τον μακελέψουμε.

Κλείνω με το πρελούδιο που είχε επιλέξει ο ίδιος ο Αλκαίος στο δυσεύρετο ποιητικό του βιβλίο, «Εμπάργκο», Αθήνα, 1983, εκδ. «Εταιρεία Νέας Μουσικής» που είχα την πολύτιμη τύχη να μου το χαρίσει ο Θάνος Μικρούτσικος, υπεύθυνος αυτών των εκδόσεων, τον οποίο ευχαριστώ δημοσίως από τα βάθη της καρδιάς μου :

«Ο πρώτος της γενηάς είναι δεμένος πάνω

σ’ ένα δέντρο

Τον τελευταίο τον τρώνε τα μερμήγκια

ΓΚ.ΓΚ. ΜΑΡΚΕΣ

Καλό ταξίδι πάνω στο δέντρο σου, Άλκη Αλκαίε. Σε ευχαριστούμε για όλα.

Αναδημοσίευση από: http://www.musicpaper.gr/news/77/2626