[author] Του Βασίλη Λαλιώτη [/author]

-Κατάργηση της μετάφρασης Μαρωνίτη από τα σχολικά εγχειρίδια.
-Απαγόρευση να ανεβαίνουν μεταφράσεις του Κ.Χ. Μύρη στο θέατρο
και να απολυθεί πάραυτα η κόρη του από το Θεατρικό Μουσείο.
-Απαγόρευση χορηγίας στην οικογένεια Βούλγαρη για τουλάχιστον
δέκα χρόνια.
-Ενδελεχής οικονομικός έλεγχος στους εκδότες για ξέπλυμα
βρώμικου χρήματος και αισχροκέρδεια.
-Έλεγχος της συνταγματικότητας του καταστατικού της
Εταιρίας Συγγραφέων.
-Φορολογία με 40% από το πρώτο ευρώ κάθε καλλιτέχνη που πάει στο Μέγαρο.
-Απόλυση της Άννας Παναγιωταρέα από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
-Απαγόρευση στις εφημερίδες να μοιράζουν βιβλία τις Κυριακές.

[author] Του Ηρακλή Κακαβάνη [/author]

Στην επικαιρότητα ο Αλέξανδρος εξαιτίας της ανασκαφής στην Αμφίπολη. Όμως η σχετικές με αυτόν παραδόσεις ποτέ δεν έσβησαν και με πολλές αφορμές η αναφορά σε αυτόν. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι είναι το δημοφιλέστερο αρχαιοελληνικό όνομα.
Ποιος ήταν ο Μέγας Αλέξανδρος; Φορέας πολιτισμού ή ένας μεγαλομανής, κατακτητής, άπληστος για πλούτη και δόξα που υιοθέτησε τα ήθη των βαρβάρων; Αμφιλεγόμενη προσωπικότητα.
Δε γνωρίζουμε την πραγματική μορφή του. Η φιλαρέσκειά του ήταν αιτία να απαγορευτεί σαν ιεροσυλία η απεικόνισή του από άλλους, εκτός από τον Λύσιππο και τον Απελλή, των οποίων οι απεικονίσεις δεν απέδιδαν τη μορφή του παρά μόνο τον κολάκευαν. Από τις πληροφορίες που έχουμε ξέρουμε ότι ήταν κοντόσωμος και όταν, όπως λέει ο Διόδωρος, μπήκε στα ανάκτορα των Σουσών βιάστηκε να καθίσει στο θρόνο του Δαρείου και κάτω από τα πόδια του, που κρεμόταν πολύ πάνω από το υπόβαθρο, έσπευσαν να βάλουν σκαμνάκι. Η μητέρα του Δαρείου όταν τον πρωτοείδε, δεν της γέμισε το μάτι για βασιλιάς. Γονάτισε και προσκύνησε τον όμορφο και ψηλό Ηφαιστίωνα που ήταν μαζί του.
Για να ανέβει στο θρόνο και να σταθεροποιηθεί εξολόθρευσε με δόλο τον Φίλιππο και κατέσφαξε πολλούς πιθανούς ανταγωνιστές, ομόαιμους και ετεροθαλείς αδελφούς. Εκείνη την περίοδο στη Μακεδονία υπήρχε η πολυγαμία και όποιος από τους πολλούς απογόνους κατακτούσε το θρόνο περνούσε από το λεπίδι αδέλφια, ξαδέλφια και λοιπούς συνδιεκδικητές. Και ο Φίλιππος με τους τέσσερις γάμους και τις πλούσιες εξωσυζυγικές δραστηριότητες είχε μπόλικους απογόνους. Τον Αλέξανδρο που είχε και μια αμφιβολία για το αν ήτα γνήσιο τέκνο του, δεν το είχε δα και σε πολλή εκτίμηση.
`

Το έργο του
Η είδηση του θανάτου του Φιλίππου προκαλεί έκρηξη χαράς στις άλλες περιοχές της Ελλάδας. Από πολλές πόλεις διώχνεται η μακεδονική φρουρά και αποκαθίσταται η δημοκρατία. Ο Αλέξανδρος επιχειρεί μία τρομοκρατική κάθοδο στη νότια Ελλάδα, στην οποία ισοπεδώνει τη Θήβα. Με ένα νεύμα του τέσσερις χιλιάδες Θηβαίοι σφάχτηκαν και 30.00 πουλήθηκαν σκλάβοι. Βέβαια αυτό που έμεινε στην ιστορία ήταν η φράση του «Πινδάρου μουσοποιού την στέγην μη καίετε».
Ο εξελληνισμός και εκπολιτισμός της Ασίας είναι μυθοπλασία που κατασκεύασαν μεταγενέστεροι ιστορικοί. Η λεηλασία της Ασίας από τον Αλέξανδρο ήταν η μεγαλύτερη της παγκόσμιας ιστορίας. Λήστεψε και αφάνισε όσες πόλεις του αντιστάθηκαν, επιδεικνύοντας πρωτοφανή αγριότητα. Μετά την άλωση της Τύρου, για παράδειγμα, σφαγιάστηκαν 6.000 αιχμάλωτοι, 30.000 γυναικόπαιδα πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα και 2.000 έφηβους τους σταύρωσε κατά μήκος της παραλίας. Το παράδειγμα του Αλέξανδρου μιμήθηκαν αργότερα οι Ρωμαίοι που εμφάνισαν τις ληστρικές κατακτήσεις τους ως επιχείρηση αδελφοποίησης των λαών. Σήμερα ανάλογες ιμπεριαλιστικές λεηλασίες γίνονται με το πρόσχημα της επιβολής των ανθρώπινων δικαιωμάτων!
Τις επιτυχίες του τις χρωστά σε μεγάλο βαθμό στην οργάνωση του στρατού που είχε κληρονομήσει από τον Φίλιππο, στους έμπειρους στρατηγούς και στον τεχνικά άρτια εξοπλισμένο στρατό του.
`

Τα πάθη του
Στάθηκε αδύνατον να δαμάσει τον αχαλίνωτο θυμό και την οινοποσία. Είχε καταντήσει αλκοολικός και οι συνέπειες της καθημερινής κραιπάλης καταγράφονται και στο ημερολόγιο της εκστρατείας «… στις 5 του μηνός Δίου έπινε στο Εύμαιο, στις 6 κοιμόταν εκ του ποτού, στις 7 έπινε στου Περδίκα, στις 8 κοιμόταν, στις 10 του αυτού μηνός έπινε και την επομένη τα εθισμένα εκ του ποτού…»
Ο ιστορικός Έφιππος της αυλής του υποστήριζε ότι ο Αλέξανδρος έπασχε από μια μορφή «υποχόνδριας παραφροσύνης» και «βρισκόταν σε μόνιμη ψυχική διαταραχή». Και ο Πλούταρχος συμπληρώνει ότι «είχε φόβο και νοητική ταραχή… Το παλάτι ήταν γεμάτο από ανθρώπους που πρόσφεραν θυσίες, έκαναν εξαγνισμούς και έλεγαν μαντείες… και η δεισιδαιμονία γέμιζε τον Αλέξανδρο με αφροσύνη και του προκαλούσε φόβο…».
`

Μεγάλη του αδυναμία ο Ηφαιστίωνας και ο ευνούχος Βαγώας. Για να εκτονώσει τη θλίψη του για το θάνατο του Ηφαιστίωνα «βγήκε σε κυνήγι ανθρώπων και κατέστρεψε το έθνος των Κοσσαίων αφού έσφαξε όλους τους ενήλικες… Πάνω από 10.000 ανθρώπους, τιμώντας τον Ηφαιστίωνα», διέταξε να πενθήσουν όλοι οι λαοί και απαίτησε να λατρεύεται ο Ηφαιστίωνας σαν θεός.
Ο Αλέξανδρος δεν υιοθέτησε τις συμβουλές του δασκάλου του Αριστοτέλη: Να συμπεριφέρεται στους Έλληνες σαν αρχηγός και στους βάρβαρους σαν δεσπότης, τους πρώτους να τους προστατεύει σαν φίλος και δικούς του ανθρώπους και τους άλλους να τους μεταχειρίζεται σαν ζώα.
Ο αυταρχισμός, η αλαζονεία και η ασύστολη επίδειξη χλιδής τον χαρακτήριζαν. Κύριος αμύθητου θησαυρού και ξέροντας ότι οι Έλληνες και οι Μακεδόνες αντιδρούσαν στη θεοποίησή του προσεταιρίστηκε τους Ασιάτες έχοντάς τους στήριγμα στις κοσμοκρατορικές του φιλοδοξίες.
Η θανάτωση του Παρμενίωνα και των άλλων συντρόφων του προκάλεσε ιδιαίτερη ανησυχία στον αντιβασιλέα της Μακεδονίας Αντίπατρο και στον Αριστοτέλη που είχαν εκφράσει την αντίθεσή τους στη συνέχιση της εκστρατείας.
Με ενέργειες του απεσταλμένου γιου του ο Αντίπατρος κατάφερε να δηλητηριάσει τον Αλέξανδρο σε οινοποσία. Κάποιοι λένε ότι ο Αριστοτέλης συμβούλεψε τον Αντίπατρο και του έδωσε το δηλητήριο. Πάντως, με την είδηση του θανάτου του Αλέξανδρου οι Μακεδόνες της στρατιάς του χάρηκαν σαν να ήταν εχθρός.
`

Είχε θεϊκή καταγωγή;
Στη λαϊκή αντίληψη ο Αλέξανδρος πέρασε από τη σφαίρα του πραγματικού στη σφαίρα του μύθου και του αποδόθηκε θεϊκή καταγωγή. Την ιδέα της θεϊκής καταγωγής την καλλιέργησε ο ίδιος ο Αλέξανδρος. Θέλοντας να επιβληθεί ως Πέρσης βασιλιάς και Φαραώ της Αιγύπτου, αξίωσε στα τελευταία χρόνια της ζωής του να τον προσκυνούν ως γιο του Αμμωνα Δία.
Σύμφωνα με το μύθο, η μητέρα του Ολυμπιάδα, που ήταν ιέρεια στα μυστηριακά όργια των Καβείρων της Σαμοθράκης, έλεγε πως τη νύχτα του γάμου της, είδε όραμα ότι την επισκέφτηκε με μορφή κεραυνού ο Δίας και χάθηκε μέσα στα σπλάχνα της, και έτσι γεννήθηκε ο Αλέξανδρος. Έφερε μάλιστα από τη Σαμοθράκη ένα εξημερωμένο φίδι, που συχνά κοιμόταν στο δωμάτιο της και έλεγε ότι το φίδι αυτό είναι η ενσάρκωση του Άμμωνα Δία που τη διάλεξε για μητέρα του γιου της «γιʼ αυτό δεν αφήνει το Φίλιππο να μπει στην κάμαρά της (ήταν και κουτσός). Λένε μάλιστα πως μια μέρα που ʽσκυψε να δει από την κλειδαρότρυπα, τι κάνει η ωραία του Ολυμπιάδα με κείνο το θεϊκό φίδι, ο θεός του τρύπησε το μάτι για την ιεροσυλία. Τελικά όμως φχαριστήθηκε κι αυτός γιατί έτσι γεννήθηκε ο υπερφυσικός Μεγαλέξανδρος»  (1) . Μην ξεχνάμε ότι στην αρχαιότητα κάθε καλή κυρία δεν αισθανόταν καταξιωμένη στον καλό κόσμο αν δε γεννούσε τουλάχιστον ένα παιδί «σπαρμένο από θεό. Και οι σύζυγοί τους νιώθαν κολακευμένοι από την τιμή. Και ποιος μεγάλος άνδρας της αρχαιότητας γεννήθηκε από το σύζυγο της μάνας του; Άσε που οι σεξουαλικές δραστηριότητες των θεών σώζανε τα προσχήματα των άτακτων συζύγων ή θυγατέρων» (2).

`

Παραπομπές

1,2: Γιώργος Φαρσακίδης «Ιαματικά ψεύδη και βέβηλες προσεγγίσεις», «Σύγχρονη Εποχή».

[author]Οι διορισμένοι καθηγητές Ιταλικής γλώσσας και Φιλολογίας στην Ελλάδα [/author]

ΤΑ ΙΤΑΛΙΚΑ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!
Επιστολή προς τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά
& τον πρωθυπουργό της Ιταλίας Ματτέο Ρέντσι

Αξιότιμε κ. Πρωθυπουργέ,

Τα ιταλικά, η γλώσσα του Δάντη, του Πετράρχη, του Ούγκο Φώσκολο, του Λεοπάρντι, του Πιραντέλο και τόσων άλλων, υφίστανται μια άδικη και μεροληπτική μεταχείριση από την πλευρά της ελληνικής πολιτείας. Μετά από σχεδόν οκτώ χρόνια επιτυχούς διδασκαλίας της Ιταλικής σε μεγάλο αριθμό μαθητών, πολλών γυμνασίων και κάποιων λυκείων της Ελλάδας, και με βασικό κορμό 31 μόνιμους καθηγητές –Έλληνες και Ιταλούς– αλλά και δύο ή τρεις εκατοντάδες αναπληρωτές και ωρομίσθιους, στα χρόνια πριν από την κρίση, το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας, για να πετύχει τον απαραίτητο αριθμό απολύσεων δημοσίων υπαλλήλων, αποφάσισε να καταργήσει τη διδασκαλία των ιταλικών από τα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης. Με αυτό τον τρόπο θα ικανοποιούσε το «Μινώταυρο», προσφέροντάς του ως γεύμα και τους 31 μόνιμους καθηγητές ιταλικών που είχαν πλέον απομείνει.
Έτσι, σήμερα, στα ελληνικά σχολεία όλων των βαθμίδων, διδάσκονται μόνο τα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά, οι «βασικές» δηλαδή ευρωπαϊκές γλώσσες. Η ιταλική, ως μία εκ των «μη βασικών», εξοβελίζεται από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και μαζί της κάθε έννοια πολυγλωσσίας και ισοτιμίας, αφήνοντας παράλληλα μιαν αρνητική εντύπωση στην ελληνική κοινωνία για την αξία και τη χρησιμότητα αυτής της γλώσσας, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.
Στον αντίποδα βρίσκεται η απόφαση του ιταλικού Υπουργείου Παιδείας να προωθήσει τη νέα ελληνική γλώσσα στην Ιταλία. Για το σκοπό αυτό προκήρυξε και για το ακαδημαϊκό έτος 2013-2014, είκοσι θέσεις για διδάσκοντες τη νεοελληνική γλώσσα – 10 στη Ρώμη και 10 στη Βενετία- για συμμετοχή στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα πιστοποίησης και κατάρτισης καθηγητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης TFA.
Κύριε Πρωθυπουργέ, όταν προσφάτως η Ιταλία ανέλαβε την προεδρεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα υπογράμμιζε δια στόματος της κυβερνητικού εκπροσώπου της ότι «με χαρά παραδίδει την προεδρεία στη φίλη, σύμμαχο και εταίρο Ιταλία με την οποία συνδέεται με στενότατες σχέσεις φιλίας». Επισήμανε δε ότι «ο ελληνικός και ο ιταλικός λαός συνδέονται με δεσμούς, που οι ρίζες τους φθάνουν στα βάθη της Ιστορίας, και συνεργάζονται πορευόμενοι μαζί στην Ευρώπη του 21ου αιώνα». Και δεν είχε άδικο. Δεν φτάνει όμως απλά να το λέμε, πρέπει και να το δείχνουμε έμπρακτα. Θεωρούμε πως η απόφαση της κατάργησης της ιταλικής γνώσσας δεν βοηθά στη συνειδητοποίηση και ενίσχυση των ιστορικών, πολιτισμικών, γλωσσικών, φιλικών δεσμών των δύο χωρών, οι οποίοι σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, είναι και για τις δύο χώρες πολύτιμοι.
Κύριε Πρωθυπουργέ, οι 31 καθηγητές της ιταλικής γλώσσας ενδεχομένως να βρίσκονται στο ελληνικό σχολείο για μερικούς ακόμα μήνες, διδάσκοντας για τελευταία φορά, στους ελάχιστους εναπομείναντες μαθητές της γ΄ τάξης γυμνασίου. Από εκεί και πέρα, το οριστικό τέλος της Ιταλικής θα είναι πια μια οδυνηρή, δυσβάσταχτη πραγματικότητα για εμάς τους καθηγητές της και για όσους τουλάχιστον συναισθάνονται τι σημαίνει αυτό. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι είστε κι εσείς ένας από αυτούς.
Ας ακουστεί η φωνή όλων μας όσο ακόμα είναι καιρός.

Οι διορισμένοι καθηγητές Ιταλικής γλώσσας και Φιλολογίας στην Ελλάδα

∗∗∗∗∗

Lʼ ITALIANO IN GRECIA STA MORENDO!
Lettera al Primo Ministro italiano Matteo Renzi

Egregio Primo Ministro,

l’italiano, la lingua di Dante, di Petrarca, di Ugo Foscolo, di Leopardi, di Pirandello sta subendo un trattamento ingiusto e discriminatorio da parte dello stato greco. Dopo quasi otto anni di insegnamento, allʼinsegna di un successo crescente, a un gran numero di studenti di molte scuole medie inferiori e di alcune superiori della Grecia, basandosi sul lavoro di 31 insegnanti di ruolo –greci ed italiani- ma anche di alcune centinaia di supplenti a orario pieno e ridotto, negli anni prima della crisi, il ministero della Pubblica Istruzione greco, per raggiungere il numero richiesto di licenziamenti di dipendenti pubblici, ha deciso di abolire l’insegnamento dellʼitaliano dalle scuole medie greche. In questo modo avrebbe soddisfatto il “Minotauro”, offrendogli in pasto i 31 insegnanti di ruolo che erano ormai rimasti.
Così, oggi, nelle scuole greche di tutti i gradi, si insegna solo lʼ inglese, il francese e il tedesco, cioè le lingue europee “fondamentali”. L’italiano, annoverato tra quelle “non fondamentali” viene bandito dal sistema educativo greco e con esso ogni senso di multilinguismo e di equità, lasciando al contempo un’impressione negativa nella società greca sul valore e lʼ utilità di questa lingua, con tutto ciò che questo possa comportare.
Nellʼopposta direzione sembra andare, per ironia della sorte, la decisione del ministero della Pubblica Istruzione italiano di promuovere il neogreco in Italia. A tal fine, quest’anno ha stabilito 20 posti per aspiranti insegnanti di neogreco – 10 a Roma e 10 a Venezia- per accedere al TFA e ottenere lʼabilitazione allʼinsegnamento del neogreco.
Egregio Primo Ministro, quando di recente ha assunto la presidenza di turno dell’Unione europea, la Grecia ha sottolineato tramite il suo portavoce che “con piacere consegna la presidenza dellʼUe allʼItalia, paese amico, alleato e partner con il quale è legata da stretti rapporti di amicizia”, aggiungendo inoltre che “Il popolo ellenico e il popolo italiano sono strettamente uniti da legami le cui radici si perdono nella storia e collaborano insieme andando avanti nellʼEuropa del 21esimo secolo”. E non aveva torto. Non basta però semplicemente dirlo, bisogna dimostrarlo nei fatti. Consideriamo che la decisione dellʼabolizione della lingua italiana dalla scuola pubblica non contribuisca alla presa di coscienza e al rafforzamento dei legami storici, culturali, linguistici e di amicizia dei due paesi, i quali oggi sono più che mai preziosi per entrambi.
Egregio Primo Ministro, i 31 insegnanti di lingua italiana si troveranno nella scuola greca ancora per pochi mesi soltanto, insegnando per lʼultima volta ai pochissimi studenti rimasti del terzo anno della scuola media inferiore. Da lì in poi, la fine definitiva dellʼitaliano sarà una realtà dolorosa e insopportabile per noi insegnanti di questa lingua e per tutti coloro che siano consci di che cosa questo possa significare. Vogliamo credere che Lei sia uno di loro.
Cerchiamo di fare sentire la nostra voce finchè siamo ancora in tempo.

Gli insegnanti di ruolo di Lingua e Filologia italiana in Grecia

For being slightely more daring

Σε πρόσφατο σημείωμά του στο Protagon (αλλά και παλαιότερο, του 1990) ο Νίκος Δήμου απορεί σχετικώς με την προσοχή που έχει δοθεί στην Ελλάδα στον «Κύκλο Των Χαμένων Ποιητών», φιλμ που κατέστη επίκαιρο ξανά λόγω της αυτοκτονίας του πρωταγωνιστή Robin Williams. Η επιχειρηματολογία αποδόμησης της ταινίας μπορεί να συνοψισθεί στα ακόλουθα σημεία: α) Ο ποιητής παρουσιάζεται σε αυτήν ως ουρανοβάμων, φαντασιόπληκτος, αποσυνάγωγος, ιδιότυπος, ολίγον παράφρων, στην πραγματικότητα, όμως, οι ποιητές δεν είναι καθόλου έτσι, κυοφορούν, δε, την ποίησή τους στη σιωπή και την ενδοσκόπηση, β) Το εγχείρημα παρουσίασης ενός εμπνευσμένου δασκάλου αποτυγχάνει προσκρούοντας στις επιδεικτικά ανορθόδοξες συμπεριφορές του καθηγητή (το σκίσιμο των βιβλίων, το άλμα επί της έδρας) και γ) Το σενάριο πνίγεται στην υπερβολή (της συμπεριφοράς του καθηγητή, της σκληρότητας του σχολείου και του πατέρα αλλά και της ευαισθησίας του μαθητή που τελικώς αυτοκτονεί), επί εξόφθαλμα στημένου, δε, πλαισίου θεμελιώνει μια τραγική κατάληξη παραπέμποντας, τελικώς, σε φθηνό φωτορομάντζο. Σε αυτά προστίθεται η διαπίστωση της πνευματικής μας ένδειας που οδηγεί στην εκτίμηση των showmen από τους γνήσιους και σιωπηρούς εργάτες του πεδίου τους (ποιητές, στοχαστές, επιχειρηματίες, πολιτικούς), αλλά και η ενδιαφέρουσα αναρώτηση του γνωστού συγγραφέα επί της επιτυχίας της ταινίας στην Ελλάδα, «με ζώντα τον Ελύτη θαμπωθήκαμε απʼ τον Whitman;».

Διαβάζοντας τα δύο σημειώματα του κ. Δήμου ανεφώνησα «Excrement!» ωσάν να διάβαζα κάποια δοκιμή του δρ. J. Evans Pritchard. Μικρή, όμως, σημασία έχουν οι αναφωνήσεις, σημασία έχουν τα επιχειρήματα, οπότε ας τα δούμε αναλυτικά. Δε γνωρίζω σε ποιο σημείο του φιλμ ο κ. Δήμου εντόπισε την παρουσίαση του ποιητή, και δη ως ουρανοβάμονος, ολίγον παράφρονος και λοιπών κολακευτικών ή μη. Στην ταινία, πάντως, δεν παρουσιάζεται ο ποιητής. Παρουσιάζεται η ποίηση ως προς τη ζωή, η ποίηση ως επαναστατικός λόγος, η ποίηση ως φορέας συναισθήματος, η ποίηση ως μοχλός διδασκαλίας, η ποίηση ως καθημερινό βίωμα, η ποίηση ως αισθητική. Ο ποιητής δε σκιαγραφείται, δεν παρουσιάζεται παρά μόνο μέσα από τους στίχους του, στόχος, δε, του Keating, όπως, άλλωστε, ο ίδιος λέει στο φιλμ, δεν είναι να προετοιμάσει λογοτέχνες, αλλά σκεπτόμενους ανθρώπους.

Ας υποθέσουμε, όμως, ότι ο ποιητής παρουσιαζόταν όντως έτσι στο φιλμ. Θα έπεφτε, μήπως, η ζάχαρη στο νερό; Χρειάζεται να μιλήσω εγώ ή οποιοσδήποτε άλλος στον κ. Δήμου για τον Πόε, τον Βωδελαίρο, τον Καρούζο, τον Ρεμπώ, τον Καρυωτάκη, τον Μήτσο Παπανικολάου, τον Μπουκόβσκι, τον Κέρουακ, την Γώγου, την Πλαθ; Δεν ξέρει ο κ. Δήμου ότι η ιδιορρυθμία, η αυτοκτονικότητα, η αλητεία, η εκκεντρικότητα, ο αλκοολισμός και η χρήση ναρκωτικών ουσιών αφορούν σε σημαντική μερίδα λογοτεχνών; Φυσικά και το ξέρει, οπωσδήποτε καλύτερα από μένα κι ίσως από τους περισσότερους. Ενίσταται, όμως, ωσάν να μην υπάρχει αυτή η πραγματικότητα στον κόσμο και την ιστορία της ποίησης. Εγώ, από τη μεριά μου, προτιμώ να φωτίζεται αυτή η πλευρά, μεροληπτικά έστω, από εκείνη των executives της ποίησης, των ακαδημαϊκών, των περιοδικαρχών, των επικεφαλής εύρωστων εκδοτικών οίκων, των καθηγητών πανεπιστημίου, ίσως επειδή οι καταθλιπτικοί, οι περιθωριακοί, οι φαντασιόπληκτοι, οι τρελοί και ημίτρελοι με τα πάθη, τα άλγη και τις πληγές τους μεταφέρουν στη βιογραφία τους καλύτερα την ουσία της ποίησης από τα παχυλά εισοδήματα και τα μεγαλόσχημα βραβεία των αστών και μεγαλοαστών που καταπιάστηκαν μαζί της. Αυτή, βέβαια, είναι μια προτίμηση προσωπική, όμως εγώ γνωρίζω ότι είναι τέτοια. Ως προς το πώς και πού κυοφορείται η ποίηση, δεν αμφιβάλλω ότι η κυοφορία λαμβάνει χώρα στη σιωπή με ενδοσκόπηση, τοιούτη κυοφορία, όμως, δεν είναι αποκλειστική, αφού και μέσα στις φυλακές και τα ουρλιαχτά, στο μέτωπο, στην εξορία, στα μπουρδέλα, σε πολυβουες ή ασθμαίνουσες δημόσιες υπηρεσίες όπου οι φωτοτυπίες πραγματοποιούνται εις τριπλούν και εις μάτην, σε ρωμαϊκά όργια ή συγκεντρώσεις με άφθονο αλκοόλ, καπνό και jazz ή θερινές εκδρομές μεγαλοαστών στο Μπατσί της Άνδρου κυοφορήθηκε, γράφτηκε, συνελήφθη και συνέβη ποίηση. Το ποια πτυχή επιλέγει να φωτίσει κανείς δε συνιστά στοιχείο ικανό για να κρίνει το εγχείρημα της παρουσίασης.

Πάμε στο σενάριο της ταινίας, το κατά τον κ. Δήμου υπερβολικό. Υπερβολικός, λοιπόν, ο καθηγητής που ανεβαίνει στην έδρα όρθιος και σκίζει βιβλία. Ζήτημα εκτίμησης, προφανώς. Όταν ήμουν μαθητής (σε «καλά», ιδιωτικά σχολεία, σε φροντιστήρια) είδα με τα μάτια μου καθηγητές να φτύνουν την ώρα του μαθήματος στο καλάθι της τάξης σαν ποδοσφαιριστές, να βρίζουν χυδαία, να προσβάλλουν μαθητές σε προσωπικό τόνο, να χαστουκίζουν, να σκίζουν τετράδια, να κλωτσούν θρανία, να πετούν βιβλία καταπρόσωπο, γιʼ αυτό, ίσως, δε με εντυπωσιάζει το άλμα στην έδρα ή το σκίσιμο μιας εισαγωγής. Το πρώτο το βρήκα χαριτωμένο και το βίωσα με συμπάθεια, ως μια παθιασμένη απόπειρα επικοινωνίας και μετάδοσης ενός μηνύματος. Το δεύτερο, μέσα από το συμβολισμό του, έρχεται να θυμίσει ότι η ανάγνωση (ως πράξη) είναι εξίσου σημαντική με το φίλτρο της. Έρχεται, επίσης, να θυμίσει ότι στο όνομα της αυθεντίας πραγματοποιούνται εκπαιδευτικά (και όχι μόνο) εγκλήματα. Αφαιρουμένου του σκισίματος, η όλη σκηνή θα αδυνάτιζε, θα έχανε το συγκινησιακό της φορτίο, την ψυχολογική διεισδυτικότητά της και το εξαιρετικό της συμβολικό δυναμικό. Υπερβολικά ευαίσθητος είναι και ο μαθητής που τελικώς αυτοκτονεί, κατά τον κ. Δήμου. Θα μπορούσα να το δεχθώ, αποδεχόμενος, όμως, παράλληλα και υποχρεωτικά πως όλοι οι αυτόχειρες του έρωτα ή της αποτυχίας των εξετάσεων ή της απώλειας ενός αγαπημένου προσώπου ή μιας οικονομικής δυσμένειας είναι υπερευαίσθητοι. Δεν το νομίζω, πάντως. Φρονώ πως κάθε άνθρωπος μπορεί υπό συνθήκες να κάνει μια τρέλα. Και οι συνθήκες στην ταινία είναι πράγματι τέτοιες: ένα αυστηρό σχολείο κι ένας πατέρας που σχεδιάζει τη ζωή του γιου του χωρίς να τον ρωτήσει. Πρωτόγνωρο; Σπάνιο; Όχι βέβαια. Στον κόσμο κυκλοφορούμε κι έχουμε στοιχειώδη αντίληψη. Αυτές οι καταστάσεις (καταπιεστικοί γονείς, υπερπροστατευτικοί γονείς, δογματικοί γονείς, κακοποιητικοί γονείς, φασίζοντα περιβάλλοντα) είναι καταστάσεις καθημερινότατες κι ουχί της υπερβολής ή της εξαίρεσης. Αλίμονο.

Να δούμε λίγο και την δίψα μας για show (ελληνικό προνόμιο;). O Keating στο φιλμ είναι δάσκαλος. Ταυτοχρόνως, είναι και showman: μιμείται, χειρονομεί, έχει νεύρο, περνά από έκφραση σε έκφραση, από χροιά σε χροιά φωνής, αστεΐζεται, δημιουργεί κλίμα, υποβάλλει. Ο λόγος που αυτό αρέσει ή συγκινεί τον Έλληνα θεατή (ή οποιονδήποτε θεατή) είναι επειδή, λόγω πνευματικής ένδειας, αρεσκόμεθα σε μαϊμούδες των μπαλκονιών, σε φθηνές ποζεριές και γκλαμουράτες διακηρύξεις; Ήμαρτον! Για διδασκαλία μιλάμε, δάσκαλος είναι ο πρωταγωνιστής- και ναι, δεν είναι ο καθηγητής που ψιθυρίζει τη γνώση σε κατανυκτικό κλίμα αλληλοεκτίμησης, αλληλοσεβασμού και βασιλικού πρωτοκόλλου, είναι θεατρικός. Η θεατρικότητα στη διδασκαλία και δη της λογοτεχνίας είναι αυτονοήτως μέγιστο προσόν για το διδάσκοντα. Η διδασκαλία είναι από τη φύση της παράσταση. Διαφωνεί κανείς; Δεν ξέρω αν θα συνιστούσε, λοιπόν, κοινωνική πρόοδο η εκτίμηση χαμηλότονων και αθόρυβων πολιτικών, αλλά οι χαμηλότονοι κι αθόρυβοι δάσκαλοι, όσο εξαίρετοι επιστήμονες κι αν είναι, δεν πρόκειται ποτέ να εκτιμηθούν, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που οι μύωπες των επτά βαθμών δεν πρόκειται ποτέ να γίνουν πιλότοι. Ο καλός δάσκαλος ισορροπεί στη χρυσή τομή της ρητορικής και της υποκριτικής αν θέλει να είναι καλός, να εμπνεύσει, να μεταδώσει.

Άφησα τελευταία τη σύγκριση Ελύτη/Whitman. Κατʼ αρχάς να σημειώσω ότι οι Έλληνες (γενικώς) δεν ξέρουν τον Ελύτη. Τον Ελύτη (το έργο του, όχι το όνομά του), ίσως, ξέρουν κάποιοι από τους Έλληνες ποιητές (όπου Έλληνες ποιητές, το σύνολο των Ελλήνων που γράφουν ποιήματα), πόσο καλά, δε, αγνοώ. Σημειώνω πως με την ποίηση και τους ποιητές ασχολούνται μόνον οι ποιητές, φαινόμενο μάλλον διεθνές. Η ποίηση, εξ όσων γνωρίζω, είναι παγκοσμίως αντιεμπορική, οι εκδοτικοί οίκοι δεν την εκδίδουν, τουλάχιστον όχι υπό τους όρους που εκδίδουν άλλα είδη λόγου. Αν ρωτούσαμε έναν έναν τους Έλληνες ποιητές που γνωρίζουν επαρκώς και τον Ελύτη και τον Whitman, έχω την αίσθηση ότι ο Whitman θα κέρδιζε εύκολα την αναμέτρηση. Ο Ελύτης, στο βαθμό που η εντύπωσή μου δεν είναι εσφαλμένη, θεωρείται από τους περισσότερους σύγχρονους ποιητές αβαθής και τουριστικός, και, τελοσπάντων, οπωσδήποτε υποδεέστερος του Whitman. Σε τελική ανάλυση, η σύγκριση αυτή μόνο αυτονόητη δεν είναι.

Κάτι τελευταίο˙ περί υπερβολής. Η ίδια η ποίηση είναι λόγος υπερβολικός, από το πιο περίτεχνο καλολογικό ή στοχαστικό της ένδυμα έως την πλέον σπαρτιάτικη, καθημερινή της εκφορά. Ποίηση είναι ο λόγος που διευρύνει τα όρια του λόγου και της ταιριάζουν απόλυτα οι δάσκαλοι που δε βολεύονται σε κανένα εύρος αντίληψης ή συμπεριφοράς. Δάσκαλοι σαν Έλληνες, πάντα δυστυχισμένοι.

[author] Του Σωτήρη Παστάκα [/author]

Λέγεται πως η ζωή θα έμοιαζε με φυλακή, εάν δεν ήταν θέμα ελεύθερης επιλογής η προτίμηση του κρασιού ή του νερού, το να είμαστε αθεϊστές ή ψευδευλαβείς. Ή να προτιμάμε το κόκκινο σε μια περίοδο της ζωής μας και αμέσως μετά το λευκό. Οι νοικοκυρές αλλάζουν επίπλωση σαν τον Πικάσο έχουν κι αυτές τις δικές τους περιόδους, βάφουν τις κουρτίνες στο χρώμα που μισούσα. Η επιλογή σε διάφορα θέματα που μας προτείνει η ζωή, επαφίεται στο άτομο. Κάποιος ξεκινά ριζοσπάστης, συνεχίζει την καριέρα του ως ισορροπιστής και καταλήγει συμφιλιωμένος στην αγκαλιά του συστήματος.

Και το σύστημα ωστόσο έχει τις δικές του επιλογές: ποντάρει κι αυτό από την πλευρά του σε άλογα, και τα άλογα ως γνωστόν τα σκοτώνουν όταν αρχίσουν να κουτσαίνουν. Μας επισημαίνει ο Μούζιλ πως, προς τα κυριότερα στοιχεία του ο ανθρώπινος χαρακτήρας είναι καταναγκασμός, ως προς τα δευτερεύοντα όμως ύποπτη αυθαιρεσία. Το GOOGLE καταγράφει κι αποθηκεύει ακόμα κι όσα κάποιος στην πορεία της ζωής του διαγράφει και αποκηρύσσει.
“Ποινική αγωγή εναντίον της Google από έξι ευρωπαϊκές χώρες για την πολιτική απορρήτου και προστασίας προσωπικών δεδομένων που εφαρμόζει”…αναφέρουν στα ψιλά οι εφημερίδες, αλλά κανένας-ούτε εγώ-δεν κάθεται να τις διαβάσει. Μετά από μια αήθη επίθεση που δέχθηκα πριν λίγους μήνες κάθομαι ωστόσο και ξαναδιαβάζω:
“Οι αρχές προστασίας προσωπικών δεδομένων έξι ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ αυτών και της Γαλλίας, αποφάσισαν σήμερα να ασκήσουν από κοινού ποινική αγωγή εναντίον της Google, η οποία δεν συμμορφώθηκε στις υποδείξεις τους να μεταβάλει τους κανόνες που διέπουν την πολιτική απορρήτου και προστασίας των προσωπικών δεδομένων των χρηστών της.
Τον περασμένο Οκτώβριο, οι αρχές προστασίας προσωπικών δεδομένων των 27 είχαν καλέσει την Google να προβεί σε διορθώσεις της νέας πολιτικής απορρήτου και προστασίας προσωπικών δεδομένων των υπηρεσιών της εντός ενός τετραμήνου, προκειμένου να «συμμορφωθεί» προς τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες για την Πληροφορική και τις Ελευθερίες, υπό την απειλή της έναρξης «ποινικής αγωγής»”.
Έως ότου δούμε τι θα γίνει με τη GOOGLE, εσείς κι εγώ θα είμαστε θύματα από αλιτήριους και γελοίους, οι οποίοι θα ξεψαχνίζουν το παρελθόν μας από δημιουργική στειρότητα κι ανικανότητα να συλλάβουν το «νέο» ή απλώς από φθόνο.

(αναδημοσίευση από τη στήλη “Σύνδρομα Καταδίωξης” του Intellectum)