Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

Κείμενα μιας ψύχραιμης οργής, #9: «Η θορυβώδης πρακτική του φόβου»


[author]Των Κώστα Ρεούση & Υπερπραγματικής Φράξιας Λευκω©ίας
[/author]

Κάθε μέρα ή νύχτα και μία ατελής συντέλεια. Ανδρείκελα, μαριονέτες ή νευρόσπαστα εξαπολύουν το άχαρο ξυπνητό τους, μια κι αδυνατούν να χειριστούν το γεγονός τʼ ονειρικού τους βίου κρινόμενου. Αιμομικτικά ανθρωπάρια -κι Αγαρηνών, και Φράγκων, και Ρωμαίων, κι Εβραίων, κι Αγγλοσαξόνων, κι άλλων βαρβάρων μιαρών- «αγράμματα ξύλα απελέκητα», που μας εδείχνανε, σʼ εμάς τους έσχατους μαύρους, γαλάζιους και αυτόκλητους μʼ αίμα παραληρούντες, στʼ αόρατο κι αιώνιο κρυφό σχολειό του Γένους-Έθνους.

Αδολέσχες, άρπαγες, ασφάλειες καμένες επιδίδονται, θαρρώ επιτυχώς, στη θορυβώδη πρακτική του φόβου. Κάθε φορά πʼ ακούω βροντερά για μία πόλη χωσμένη μες στην άμμο, φέρνω στο σώμα τα χιλιόμετρα, τις ώρες πτήσης και τα μερόνυχτα εν πλω• ας πω: εις τα μπορντέλα της οδού Φυλής ή της οδού Ρηγαίνης. Όμως, εκεί, έχουν βαθιά τους ριζωμένες τρεις λέξεις άγνωστες για τους μουργόλυκους κατοίκους … της Κύπρου νήσου όχεντρας: Μπέσα, Τιμή κι Ανδρεία.

Είνʼ η Πατρίδα, η Πίστη κι η Φυλή που οδηγεί τη Γλώσσα των Ελλήνων, σʼ όλες τις διαλέκτους –της ενδοχώρας, των νησιών και μιας τσουλάρας Ανεξάρτητης Κυπριακής Τουρκοκρατίας, που παραμένει πόρνη ανθενωτική, με βάσεις κυρίαρχες βρετανικές και κυανόκρανους χαφιέδες.

«Η καρδιά συχνοσπαράζει…/Πλην τι βλέπω; σοβαρά/Να σωπάσω με προστάζει/Με το δάκτυλο η θεά.//Κοιτάει γύρω εις την Ευρώπη/Τρεις φορές μʼ ανησυχιά•/Προσηλώνεται κατόπι/Στην Ελλάδα, και αρχινά://“Παλληκάρια μου! Οι πολέμοι/Για σάς όλοι είναι χαρά,/Και το γόνα σας δεν τρέμει/Στους κινδύνους εμπροστά.//”Απʼ εσάς απομακραίνει/Κάθε δύναμη εχθρική•/Αλλά ανίκητη μια μένει/Που τες δάφνες σάς μαδεί•//”Μία, που όταν ωσάν λύκοι/Ξαναρχόστενε ζεστοί,/Κουρασμένοι από τη νίκη,/Αχ! τον νου σάς τυραννεί.//”Η Διχόνοια που βαστάει/Ένα σκήπτρο η δολερή•/Καθενός χαμογελάει,/Παρʼ το, λέγοντας, και συ.//”Κειο το σκήπτρο που σας δείχνει/Έχει αλήθεια ωραία θωριά•/Μην το πιάστε, γιατί ρίχνει/Εισέ δάκρυα θλιβερά.//”Από στόμα οπού φθονάει,/Παλληκάρια, ας μην ʼπωθή,/Πως το χέρι σας κτυπάει/Του αδελφού την κεφαλή.//”Μην ειπούν στο στοχασμό τους/Τα ξένα έθνη αληθινά:/Εάν μισούνται ανάμεσό τους/Δεν τους πρέπει ελευθεριά.//”Τέτοια αφήστενε φροντίδα•/Όλο το αίμα οπού χυθή/Για θρησκεία και για πατρίδα/Όμοιαν έχει την τιμή.//”Στο αίμα αυτό που δεν πονείτε/Γιά πατρίδα, γιά θρησκειά,/Σας ορκίζω, αγκαλιασθήτε/Σαν αδέλφια γκαρδιακά.//”Πόσον λείπει, στοχασθήτε,/Πόσον ακόμη να παρθή•/Πάντα η νίκη, αν ενωθήτε,/Πάντα εσάς θʼ ακολουθή.//”Ω ακουσμένοι εις την ανδρεία!…/Καταστήστε ένα σταυρό,/Και φωνάξετε με μία:/Βασιλείς, κοιτάξτʼ εδώ.//”Το σημείον που προσκυνάτε/Είναι τούτο, και γιʼ αυτό/Ματωμένους μας κοιτάτε/Στον αγώνα το σκληρό.//”Ακατάπαυστα το βρίζουν/Τα σκυλιά και το πατούν/Και τα τέκνα του αφανίζουν/Και την πίστη αναγελούν.//”Εξ αιτιάς του εσπάρθη, εχάθη/Αίμα αθώο χριστιανικό,/Που φωνάζει από τα βάθη/Της νυκτός: Να ʼκδικηθώ.//”Δεν ακούτε, εσείς εικόνες/Του Θεού, τέτοια φωνή;/Τώρα επέρασαν αιώνες/Και δεν έπαυσε στιγμή.//”Δεν ακούτε; εις κάθε μέρος/Σαν του Άβελ καταβοά•/Δεν είνʼ φύσημα του αέρος/Που σφυρίζει εις τα μαλλιά.//”Τι θα κάμετε; θʼ αφήστε/Να αποκτήσωμεν εμείς/Λευθερίαν, ή θα την λύστε/Εξ αιτίας Πολιτικής;//”Τούτο ανίσως μελετάτε,/Ιδού, εμπρός σας τον Σταυρό•/Βασιλείς! ελάτε, ελάτε,/Και κτυπήσετε κιʼ εδώ”.», (Διονύσιος Σολωμός, Ύμνος Εις Την Ελευθερίαν, στροφές 139-158).

Ως συνελόντι ειπείν: «Έλα, σκατότουρκε… έλα Εβραίε, απεσταλμένε από τους γύφτους έλα νʼ ακούσεις τα κέρατά σας, -γαμώ την πίστιν σας και τον Μωχαμέτη σας. Τι θαρεύσετε κερατάδες… Δεν εντρέπεσθε να ζητείτε “από ημάς” συνθήκην με “έναν” κοντζιά σκατο-Σουλτάν Μαχμούτην -να τον χέσω και αυτόν και τον Βεζίρην σας και τον Εβραίον Σιλιχτάρ Μπόδα την πουτάνα!», (Στρατηγός Γεώργιος Καραϊσκάκης).

-Ούτε να σας φτύσω• αντέχω μοναχά να σας χαρακτηρίσω: χανούμισσες, τσογλάνια, γιουσουφάκια και κοτζαμπάσηδες φαιδροί.

Χώρα (Παλιό Λιμάνι), Φεβρουάριος 2017

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Πυργιώτικα- Ακρόπολη»

`

[author]Του Βασίλη Λαλιώτη [/author]

`

Τα αρχαία, το έχω ξαναπεί, μας ανήκουν σώματι. Για να μας ανήκουν και πνεύματι πρέπει να κάνουμε μια προσπάθεια που λίγοι κάνουν. Για να απαντήσουμε για τη χρήση της Ακρόπολης θα πρέπει να γυρίσουμε στην αύρα που περιγράφει ο Μπένγιαμιν στο θεμελιώδες Το Έργο Τέχνης στην Εποχή της Τεχνικής Αναπαραγωγής του. Αν πούμε Όχι ενισχύουμε την αύρα και εμποδίζουμε μια επιπλέον ρευστοποίησή της. Αυτό συμφέρει αφού θα περάσουμε τα πρόβατα που μασουλάνε ακρόπολη από το πασοκικό μουσείο που μοιάζει με προσφυγικός συνοικισμός λόγω στενότητος και θα μαζέψουμε τα δυο μύρια που διανέμει ο γνωστός στη συντεχνία διανομέας σε έξη μήνες φερειπείν. Αν τα πάρουμε εφάπαξ κινδυνεύει η χρηματική ροή και οι διαφθορές της γιατί οι περαστικοί όθεν οι υπουργοί και τα στελέχια μόλις δουν φράγκα μαζεμένα τους μπαίνουν περίεργες ιδέες. Το καλαματιανό ήθος που διακρίνει πλειοψηφικά το Υπουργείο Πολιτισμού με υπέρτατη τέχνη την γουρουνοπούλα στα κάρβουνα, αποτελεί ήθος συντεχνίας και κάθε συντεχνία δεν θέλει κλονισμούς. Είναι της παλαιάς κλεπτοκρατίας, θέλει τη δημοσιότητα μακριά και ξέρει πως η Ακρόπολη είναι μνημείο του εσχάτου εντοπισμού που ελάχιστα θα κερδίσει σε διάδοση από τη φωτογράφιση. Και επειδή και η Γκούτσι δεν είναι αθώες περιστερές γράψε: Ελληνική Συντεχνία – Ιταλική Μαφία-στο Καραϊσκάκη 1-0. Διότι μας παίρνετε το λάδι,δεν θα μας πάρετε και το βρακί της Ακρόπολης που κρύβει πως γ@μιόμ@στε, θα έλεγε κάποιος. Σαλτσούλες για να γίνει αποδεκτό βάλτε όπως έβαλα εγώ Μπένγιαμιν στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Παίζοντας σκάκι με έναν τυφλό»

[author]Του Γιώργου Χριστοδουλίδη [/author]

Για να γράψει κανείς ένα ποίημα χρειάζονται 5 λεπτά ή 5 μήνες.
Για να φτάσει αυτό το ποίημα στον αναγνώστη χρειάζονται χρόνια. Μπορεί και να μην φτάσει ποτέ. Για να μείνει αυτό το ποίημα, να κληροδοτηθεί, χρειάζονται δεκαετίες. Το πιο πιθανό όμως είναι ότι τίποτα απʼ όλα αυτά δεν θα συμβεί. Κι όμως ποιήματα γράφονται και θα γράφονται.
Αν είστε λογικοί και δεν λαμβάνετε υπόψην το προφανές, σημαίνει επιδιώκετε κάτι εφήμερο. Σημαίνει νομίζετε ότι γράφετε ποίηση αλλά δεν γράφετε ποίηση. Μόνο οι τρελοί δικαιούνται να μην ξέρουν τίποτα.
Η ποίηση δεν γράφεται για τους ανθρώπους, αλλά είναι για τους ανθρώπους και μόνο γιʼ αυτούς. Μπορεί να την ανακαλύψουν χρόνια μετά, μπορεί και όχι. Σπάνια ένας ποιητής εισπράττει το αντίτιμο της αναγνώρισης για όσα εν ζωή εποίησε, κι όσους τους τυχαίνει, συνήθως απολιθώνονται στη λησμονιά μετά θάνατον. Διότι η ποίηση αν έχει έναν θανάσιμο και ύπουλο εχθρό, αυτός είναι η εφήμερη δόξα. Οσοι την επιζητούν, είναι ανεπαρκείς και καταδικασμένοι . Το μεγαλύτερο επίτευγμα ενός ποιητή είναι ο ρόγχος της θνησιμότητας του να μετατραπεί σε πνοή αθανασίας μέσω του έργου του. Ενόσω ζει και ποιεί, να σιγοψιθυρίζουν μερικούς στίχους του κάποιοι φίλοι αλλά και άγνωστοι, να τους κελαηδούν τα πουλιά της μοναξιάς του. Να νομίζει ότι δεν έδωσε τίποτα, ενώ έχει ανοίξει ένα δρόμο και έχει σκορπίσει φύλλα ελπίδας. Ο ποιητής είναι ένα δέντρο που μοιράζει τα φύλλα του.
Τι χρειάζεται κανείς για να ποιήσει; Ποιός ξέρει. Δεν υπάρχει σύμβαση. Λένε μια αρκετά αιμάσσουσα παιδική πληγή. Ομως πολλοί εγκληματίες ή επιχειρηματίες, έχουν πιο βαθιές πληγές από τους ποιητές.
Κάποτε κάποιος σπουδαίος Κύπριος Τενόρος στην ερώτηση “πώς έγινες τενόροςʼ που του υπέβαλα, σήκωσε το κεφάλι προς τον ουρανό και έδειξε με το δάκτυλο. “Υπάρχουν κάποιοι κραδασμοί εκεί πάνω που κάποτε τους ακούωʼ, μου είπε. Ο φίλος μου Ιρλανδός ποιητής Desmont Egan στο ερώτημα “πώς έγινες ποιητής;ʼ ενδεχομένως να απαντούσε “μερικά ποτήρια γκίνες τη μέραʼ. Ο Σεργκέϊ Γεσένιν, σίγουρα θα έλεγε “καμιά δεκαριά γάμοιʼ.
Αν υπήρχε ένας σαφής προσδιορισμός, μια εφαρμοσμένη και κοινά αποδεκτή διαδικασία για το πώς μπορεί κανείς να γίνει κανείς ποιητής, τότε η φράση “θα προσπαθήσω να γίνω ποιητήςʼ θα ήταν του συρμού. Δεν υπάρχει όμως τέτοια φράση στο λεξικό της ζωής.
Ισως τελικά όλα να είναι υπόθεση ενός φίλτρου και μιας μονίμως γρηγορούσας ενσυναίσθησης. Ολοι εισπράττουμε την ίδια πραγματικότητα, τις δυσκολίες της, όλοι, λίγο-πολύ, έχουμε βιώματα, τραγικά, μοναδικά, ανεξίτηλα. Κι όλοι πριν το τέλος θα τα δούμε-όπως μάθαμε από τους ανετοιμοθάνατους ή τους συγγενείς τους- στην ίδια ταινία. Αυτό που καθιστά τον “πληγωμένοʼ, ποιητή, και όχι εγκληματία ή επιχειρηματία, ίσως να είναι αυτό το φίλτρο που έχει μέσα του και η ενσυναίσθηση που τον αναγκάζει να μην είναι απαθής. Να είναι αργός και να βαριέται, αλλά όχι απαθής. Οι βιαστικοί και οι πολυπράγμονες δεν νομίζω να κάνουν γι αυτήν τη δουλειά.
Ας μην μιλούμε λοιπόν για ερωτικές συντριβές, ιδεολογικές απογυμνώσεις και άλλα κοινότυπα που στους περισσότερους συνέβησαν αλλά δεν τους οδήγησαν στην ποίηση.
Από εκεί και πέρα, πρέπει να έχεις διαβάσει και κάποια βιβλία, όχι πολλά βιβλία, μόνο εκείνα, που αφού διεξήλθες ένα σωρό από σκουπίδια, έμαθες να επιλέγεις. Επίσης τα σωστά ποιήματα, ξανά και ξανά, που δεν είναι δα και αναρίθμητα όπως διατείνονται οι ειδήμονες, να έχεις ρουφήξει τις κατάλληλες μουσικές, να έχεις δει το είδος του κινηματογράφου που συγκλονίζει (γενικά πρέπει να συγκλονίζεσαι πολύ), να έχεις μαζέψει λογιών λογιών αποκαΐδια και να έχουν καεί κάπως οι χούφτες σου.
Να έχεις παίξει σκάκι με έναν τυφλό χάνοντας εύκολα και συντριπτικά. Είναι μεγάλη υπόθεση αυτή, σας διαβεβαιώ, να σε κερδίζει ένας τυφλός στο σκάκι, στο τέλος μπορεί να θελήσεις να εξαγοράσεις την τυφλότητα του ή να υποψιαστείς ότι εσύ είσαι ο τυφλός.
Να έχεις καταγράψει στο δεφτέρι της μνήμης σου έναν άνθρωπο που δεν συνθηκολόγησε ποτέ και δεν δίστασε, αν και φοβισμένος, να μπει στη φωτιά. Εναν που την πλήρωσε επειδή αρνήθηκε να γίνει μαλάκας. Αυτήν τη φιγούρα θα τη θυμάσαι κάθε φορά που θα μπαίνεις στο δίλημμα να εξαγοραστείς ή όχι.
Είναι αρκετό να έχεις δει παιδιά εγκαταλειμμένα, παιδιά που λιμοκτονούν ή πνίγονται-δεν είναι δύσκολο-, να νιώσεις πιο αβοήθητος από εκείνα, και να κατανοήσεις ότι αυτό συνέβαινε πάντα και ότι αυτό θα συμβαίνει και μελλοντικά όσο το παγκόσμιο και εγχώριο 1% θα λυμαίνεται πλούτο που αναλογεί στο 99% , όσο ο άνθρωπος είναι εκ φύσεως ικανός για το απεχθές για χάριν της κυριαρχίας και του κέρδους.
Να πιστέψεις ότι αυτός ο κόσμος θα μπορούσε να αλλάξει και ακολούθως να ζήσεις τη μέρα που θα σου πουν να σκίσεις τη σημαία της επανάστασης. Δεν θα σου κακοφανεί και πολύ διότι στο μεταξύ θα έχεις διατελέσει σκατοφύλακας στο στρατό.
Αν λίγο πολύ τα ζήσεις αυτά ή κάποια παρόμοια, τότε θα είσαι έτοιμος να παίξεις πολλές παρτίδες σκάκι με τον τυφλό σου φίλο και να χάσεις τις περισσότερες . Και οι ήττες σου θα είναι οι μεγαλύτερες νίκες. Θα είσαι έτοιμος συναντήσεις και άλλους τυφλούς ή αιρετικούς τύπους, επειδή η τύχη πια θα σε φροντίζει και τότε θαʼ ναι σαν να έχεις βγάλει διδακτορικό ή πολλά διδακτορικά μαζί. Εναν τηλεπαθητικό συγγραφέα ας πούμε από τη Βουλγαρία ο οποίος στο Πράδο της Μαδρίτης έπιασε από το λαιμό έναν Σκοπιανό ποιητή και του έστρεψε την κυκλοφορία του αίματος προς τη μύτη, διότι διαισθάνθηκε πως ο Σκοπιανός θα πάθαινε εγκεφαλικό.
Και έτσι το φίλτρο σου θα δουλεύει τέλεια, και η ενσυναίσθηση σου θα ρολάρει θαυμάσια.
Θα μυηθείς σε έναν τρόπο να ζεις και σε δέκα να μην ζεις. Και το πιο παράξενο, όσο πιο πολύ θα αμφισβητείς αν έχεις μάθει κάτι, τόσο θα μαθαίνεις, διαβάζοντας όλο και λιγότερο και παρατηρώντας αδιάκοπα την περιοδικότητα του αναπάντεχου να θριαμβεύει -μια γνώση βαθιά που θα ενσταλάζεται πρώτα στις αισθήσεις σου.
Στο επόμενο στάδιο ίσως αποκτήσεις και κάποιου είδους χιούμορ – πρώτα θα διακωμωδείς τον εαυτό σου, μετά τους άλλους.
Αν είναι έτοιμος για κάτι τέτοια και μερικά άλλα που τώρα ξεχνώ, είναι πιθανόν να αγαπηθείς παράφορα καμιά δυο φορές και να αγαπήσεις βεβαίως.
Τότε θα μπορείς με όση ασφάλεια σου προσφέρει ένα άλμα στο κενό από τον ενδέκατο όροφο ή η προσμονή για ένα χάδι από το άγαλμα της πλατείας, να γράψεις μερικά αληθινά ποιήματα που θα αγαπηθούν κι αυτά, διότι πρώτα εκείνα θα έχουν την ικανότητα να αγαπήσουν. Διότι εκείνα θα είναι εσύ. Και αυτό έχει μόνο σημασία.

*Ο Γιώργος Χριστοδουλίδης είναι ποιητής-δημοσιογράφος

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Επιπολής και εν τω βάθει»

[author]Του Δημητρίου Μουζάκη [/author]

Επιπολής θέλω ο στρατός να έχει υψηλό φρόνημα. Εν τω βάθει απεχθάνομαι το στρατό και τον πόλεμο.
Επιπολής θέλω ακλόνητη την εθνική συνείδηση του Έλληνα. Εν τω βάθει οι Έλληνες, οι Αλβανοί, οι Τούρκοι, τα πεύκα, οι κατσαρίδες, οι μυίγες έχουν κοινό πρόγονο.

Επιπολής είμαι αμετακίνητος δημοκράτης. Εν τω βάθει εμπιστεύομαι μόνον τους επαΐοντες.

Επιπολής πιστεύω στη μόρφωση. Εν τω βάθει πιστεύω στη σοφία.

Η σοφία χαρίζεται και δεν εξηγείται.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Η Θεωρία του Ενοποιημένου Πεδίου»

[author]Του Σπύρου Αραβανή [/author]

`

Ο προσδιορισμός και επαναπροσδιορισμός των σημερινών μέσων και χώρων επικοινωνίας και τέχνης ως φορέων και βήματος λόγου έχει δημιουργήσει μεταξύ των άλλων και ορισμένες «περίεργες εξισώσεις». Ένας σύγχρονος ποιητής οποιασδήποτε γενιάς και αξίας είναι πια δεδομένο οτι έχει στη διάθεσή του δεκαπλάσιους τρόπους προβολής του έργου του από αντίστοιχους περασμένων εποχών. Έχουμε φτάσει στο σημείο (μη βγάζοντας την ουρά μου απέξω) να παράγουμε περισσότερες συνεντεύξεις ποιητών, παρουσιάσεις βιβλίων, ποιητικές εκδηλώσεις και ποιητικές βραβεύσεις από όσες μπορούμε να καταναλώσουμε και από όσες φυσικά χρειαζόμαστε για να συνεχίσει η ποιητική τέχνη. Αυτό όμως εν τέλει δεν το βρίσκω καταδικαστικό. Ο καθένας που επιθυμεί την προβολή του έργου του –πρωτογενής αιτία έκδοσής του- έχει κάθε δικαίωμα να επιλέξει την ποσότητα και τον τρόπο της παρουσίας του, γεγονός που ενδυναμώνεται και από το δημόσιο «δούναι και λαβείν», αυτές οι χρεωστικές και αλληλοεξαρτώμενες σχέσεις που διαμορφώνονται με έναν απολύτως μεθοδικό τρόπο ακόμα και στις πιο ερασιτεχνικές των περιπτώσεων.

Αυτό όμως που είναι επικίνδυνο, όπως προανέφερα, είναι οι δευτερογενείς εξισώσεις που δημιουργούνται,  οι οποίες εμφανίζουν μορφές όπως: «πολλές συνεντεύξεις= αξιόλογο έργο» ή «πολλές βιβλιοπαρουσιάσεις= προσοχή των “κριτικών”»  ή «πολυκοσμία εκδηλώσεων= αναγνωστικό κοινό» ή «πολλές βραβεύσεις=αναγνώριση αξίας». Το πού και σε ποιον δίνει κανείς συνέντευξη, ποιος, τι και γιατί γράφει για το βιβλίο σου, ποιοι και για ποιο λόγο  έρχονται σε μια ποιητική εκδήλωση και ποιοι και πώς σε βραβεύουν, είναι ερωτήματα που δεν επιζητούν απάντηση. Σημασία έχει η προβολή, το «πλουμισμένο» βιογραφικό, η οποία γιγαντώνει τη ψευδαίσθηση της κάλπικης σημαντικότητας πλείστων περιπτώσεων διαμορφώνοντας έτσι τη χειρότερη των εξισώσεων: «Τι καλύτερο έχει ο τάδε μέγιστος ποιητής από εμένα;»

`

* Ο τίτλος του κειμένου ασφαλώς ανήκει στον Αϊνστάιν και διατυπώθηκε για άλλους λόγους.

Διαβάστε περισσότερα