`

Inerte, tout brûle dans l’ heure fauve
Sans marquer par quel art ensemble détala
Trop d’ hymen souhaité de qui cherche le la

Τα πάντα φλέγονται άτονα μες στην πυρόχρωμη ώρα
χωρίς να δείχνουν πως αθρόα εχάθη αιφνίδια τόσος
υμέναιος πολυπόθητος σ’ όποιον το λα γυρεύει
`

«Στις πηγές της νεοτερικής ποιητικής γλώσσας»:
Όταν, γύρω στο 1860, ο Στεφάν Μαλλαρμέ γραφεί τα πρώτα ποιήματά του, κάτω από την επίδραση των τελευταίων μεγάλων εκλάμψεων του ρομαντισμού, ο άκαμπτος ακαδημαϊσμός και η σχολαστική τήρηση των κανόνων της παραδοσιακής, κλασσικής, στιχουργικής εκφράζουν τα αισθητικά όρια του γούστου της Δεύτερης Αυτοκρατορίας: την εξάλειψη και αποσιώπηση του ποιητικού εγώ, το άψογο και μνημειωμένο ύφος, όπου βρίσκει καταφύγιο κάθε ρητορική μετριότητα και κενολογία. […]
Αυτό που προσπάθησε ο Στεφάν Μαλλαρμέ ήταν να δημιουργήσει μια ποίηση αποδεσμευμένη από τα άλλα είδη του λόγου· μια τέχνη που να επιδρά στις αισθήσεις πρώτα και όχι στη νόησή μας, μία γλωσσική δομή που να υποβάλλει και όχι να επιβάλλει ιδέες ή βιώματα. “Η ποίηση”, έγραφε, “είναι η διαμέσου της ανθρώπινης ομιλίας έκφραση που έχει κατακτήσει τον ουσιαστικό της ρυθμό, τη μυστηριώδη δηλαδή έννοια της ύπαρξης. Αν διάλεξε την υποβολή, τη μεταφορά, τον υπαινιγμό, αυτό έγινε με την προοπτική ώστε ο τονισμένος μουσικά λόγος να έχει τη δύναμη να προκαλεί και να ανακινεί τις καταδικασμένες σε αδράνεια από την κυριαρχία της λογικής, βαθύτερες περιοχές της ανθρώπινης συνείδησης: ό,τι δηλαδή έφερε στο φως, αργότερα, η μεγάλη συρεαλιστική επανάσταση.
Σίγουρα, εδώ ξεχωρίζουμε τις παραινέσεις του Πόε και του Μποντλέρ.
(Από την την παρουσίαση του επιμελητή)

`
«Πρέπει να σπάσουμε τα δεσμά της ατιμωτικής δουλείας, της καθολικής χειρωναξίας που ωχρή ψυχή της είναι το χρήμα και να γίνουμε μια ελεύθερη καλλιτεχνική ανθρωπότητα με πάμφωτη οικουμενική ψυχή, να μη μοχθούμε πια για το μεροκάματο της βιομηχανίας, να γίνουμε όλοι ωραίοι και δυνατοί και τότε ο κόσμος θα είναι δικός μας, αιώνια αστείρευτη πηγή μιας υπέρτατης καλλιτεχνικής απόλαυσης.»

«Δεν πιστεύω ότι μπορεί να έχει υπάρξει παιδί και νέος με μεγαλύτερο ενθουσιασμό για την κλασική Ελλάδα, όσο εγώ.»(Από επιστολή που έστειλε στον Φρ. Νίτσε στις 12 Ιουνίου 1872.)
«Η μελέτη της Ελληνικής αρχαιότητας με γεμίζει με παράφορο ενθουσιασμό, ώστε ο λόγος μου αποκτά θέρμη, μόνο όταν αναφέρομαι σ’ αυτήν.»
«Η Ελληνική αρχαιότητα διεμόρφωσε μέσα μου το ιδανικό για την καλλιτεχνική μουσική θεωρία μου.»
«Δεν μπορούμε να κάνουμε ούτε ένα βήμα στην τέχνη μας, χωρίς να την συσχετίσουμε με την τέχνη των Ελλήνων.»
«Οι δύο πιο υψηλοί δάσκαλοι της ανθρωπότητας: Ο Ιησούς, ο οποίος υπέφερε για την ανθρωπότητα, και ο Απόλλων, ο οποίος την ανύψωσε στη γεμάτη χαρά αξιοπρέπειά της.»

`
Το βιβλίο αυτό διαπνέεται από μια εσκεμμένη μονομέρεια. Η επιλογή των κειμένων και των άρθρων που το απαρτίζουν έχει γίνει με σκοπό να παρουσιάσει στο πλατύ κοινό μία και μόνο συνιστώσα του βαγκνερικού έργου, η οποία όπως δηλώνει ο τίτλος αφορά στη “συνάντηση” του συνθέτη με τον αρχαίο ελληνικό κόσμο και κυρίως με τις παραστάσεις δράματος στην κλασική Αθήνα. Έτσι, ο αναγνώστης θα βρει συγκεντρωμένα στον μικρό αυτόν τόμο (α) τις σκέψεις του Βάγκνερ για την αρχαιότητα, συνοδευόμενες από την πρώτη -θετική- αποτίμηση που έκανε ο Νίτσε στη βαγκνερική σύλληψη για την τέχνη· (β) δύο φιλολογικού χαρακτήρα άρθρα για τις αρχαιοελληνικές επιδράσεις που δέχτηκε στην πορεία του βίου του ο συνθέτης και (γ) για να δοθεί η δυνατότητα να πιστοποιήσει έμπρακτα ο αναγνώστης τις επιδράσεις αυτές μέσα στο συνολικό σώμα του βαγκνερικού μύθου, τις συνόψεις των μουσικών δραμάτων του Βάγκνερ, από τον “Ριέντσι” μέχρι τον “Πάρσιφαλ”. Τέλος, σε επίμετρο, έχουμε την ευκαιρία να προσφέρουμε στους αναγνώστες και μελετητές των ελληνικών μουσικών πραγμάτων την αντίστροφη όψη του νομίσματος: τη σχέση και τη επιρροή του Βάγκνερ και του κύκλου του σε έναν έλληνα μαθητή που έζησε κοντά του, τον εν πολλοίς άγνωστο έλληνα μουσικό Δημήτρη Λάλα.
-Aπό την παρουσίαση του βιβλίου-

Περιέχονται τα κείμενα:
– Χρονολόγιο Ρίχαρντ Βάγκνερ (επιμέλεια: Β.Χ., Κ.Μ.)
– Ρίχαρντ Βάγκνερ, “Η τέχνη και η επανάσταση”, 1849-1850 (μτφρ. Τζένη Ματσοράκη)
– Φρήντριχ Νίτσε, “Ο Ρίχαρντ Βάγκνερ στο Μπαϋρόυτ”, 1876 (μτφρ. Τζένη Ματσοράκη)
– Wolfgang Schadewaldt, “Ο Ρίχαρντ Βάγκνερ και οι Έλληνες” (μτφρ. Νίκος Μ. Σκουτερόπουλος)
– Dieter Bremer, “Από τον μύθο στο μουσικό δράμα: Βάγκνερ, Νίτσε και η Ελληνική τραγωδία” (μτφρ. Νίκος Μ. Σκουτερόπουλος)
– Συνόψεις των λιμπρέτων του Βάγκνερ (επιμέλεια: Αναστασία Ζενάκου)
– Γιώργος Λεωτσάκος, “Δημήτριος Λάλας, ο μακεδόνας μαθητής και οικείος του Ρίχαρντ Βάγκνερ (1844-1911)”

`

« Η διάθεση και η παράδοση για μια μεγάλη ανοιξιάτικη γιορτή υπήρχε πάντοτε στην Ελλάδα, αλλά με τη χριστιανική διδασκαλία, η ανάσταση του Χριστού ήταν ό,τι καλύτερο και συμβολικότερο μπορούσε να συνοδεύσει τη χαρά των ανθρώπων για την ανακαίνιση της Δημιουργίας», υποστηρίζει ο ερευνητής της παράδοσης και ʽδικός μαςʼ άνθρωπος Παναγιώτης Μυλωνάς και δεν έχει άδικο…

`
«Πάσχα το τερπνόν
Πάσχα Κυρίου, Πάσχα
Πάσχα πανσεβάσμιον ημίν ανέτειλεν»
αναγγέλλει ο εκκλησιαστικός υμνωδός, αλλά και εμείς τραγουδάμε, έχοντας ένα αντιπροσωπευτικό τραγούδι, αντίστοιχο και ανάλογο με το «σήμερον τα ουράνια συναγάλλεται τη γη», όπου λέει:
«Σήμερα χριστός Ανέστη
και στους ουρανούς ευρέθη.
Σήμερα και οι παπάδες
λειτουργάν σαν δεσποτάδες.
Σήμερα και τα κορίτσια
στέκονται σαν κυπαρίσσια.
Σήμερα τα παλικάρια
στέκονται σαν τα βλαστάρια.
Σήμερα κι οι παντρεμένες
είναι λαμπροφορεμένες…»
`

Είναι αλήθεια ότι η Εκκλησία με την υμνογραφία της και τις τελετές της, έχει δώσει πρώτη το σύνθημα για τον ενθουσιασμό και την αναστάσιμη χαρά που κυριεύει τα χριστιανικά πλήθη, ιδιαίτερα τον ελληνικό λαό, μπροστά στο γεγονός της αναστάσεως του Χριστού, λέγοντας «
Αλλά μην ξεχνάμε και τον κατηχητικό λόγο του ίδιου του Χρυσοστόμου που παρακινεί επί αιώνες τώρα τους πιστούς στη χαρά: «Πλούσιοι και πένητες, μετʼ αλλήλων χορεύσατε. Νηστεύσαντες και… μή νηστεύσαντες, ευφράνθητε σήμερον. Η τράπεζα γέμει, τρυφήσατε πάντες..!»
Πραγματικός χείμαρρος ο Παναγιώτης Μυλωνάς, μουσικολόγος – λαογράφος και υπεύθυνος παραδοσιακής μουσικής της ΕΤ-1, καταθέτει τις γνώσεις του γύρω από τη λαϊκή παράδοση και το πασχαλινό τραγούδι, όταν του ζητήσαμε να… «σκαλίσουμε» μαζί το θέμα της πασχαλινής μουσικής μας παράδοσης.
«Η ψυχική και πνευματική χαρά, από το θρησκευτικό γεγονός της Αναστάσεως», λέει, «συναντήθηκε με τη φυσική αγαλλίαση της εποχής και δημιούργησε το ελληνικό Πάσχα. Κι όταν λέμε ʽΑνάστασηʼ εννοούμε γενικά την ημέρα του Πάσχα».
Όχι μόνο τα μεσάνυχτα του Μ. Σαββάτου;
Όπως είναι γνωστό, έχουμε… τρεις Αναστάσεις: Η πρώτη που είναι ʽπροαναγγελτικήʼ, του Μεγάλου Σαββάτου, η κυρίως Ανάσταση στις 12 τη νύχτα, ή το χάραμα της Κυριακής, που γίνεται σε κάποιες περιοχές της χώρας και η δεύτερη Ανάσταση που γίνεται το απόγευμα της Κυριακής, δηλαδή ο εσπερινός της Αγάπης.

`

19 ποιήματα του Μιχάλη Πιερή από τη συλλογή “Μεταμορφώσεις πόλεων” με μουσική του Κώστα Βόμβολου. Συμμετέχει η Μάνια Παπαδημητρίου. Κυκλοφορεί απο τις Εκδόσεις Εν πλω – Μελωδικό καράβι

`

* Ποιήματα από το βιβλίο στο Αρχείο του Ποιείν: ΕΔΩ

`

>Ο Κώστας Βόμβολος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1959. Μεγάλωσε στο Βόλο και ζει στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε μουσική στο Εθνικό Ωδείο και ιατρική στο ΑΠΘ. Εχει γράψει μουσική για περισσότερες από 140 θεατρικές παραστάσεις, 3 ταινίες και τηλεοπτικά ντοκυμανταίρ. Συνεργάστηκε κυρίως με το ΚΘΒΕ, την Πειραματική σκηνή της «Τέχνης», το Εθνικό θέατρο, το “Θέατρο Τέχνης”, διάφορα ΔΗΠΕΘΕ, τη «Νέα σκηνή Τέχνης», την «Actors touring company» του Λονδίνου κ.α. Εχει εκδόσει 6 cd με τις θεατρικές του μουσικές. Είναι μέλος του συγκροτήματος «Χειμερινοί κολυμβητές» και του trio «Tabako». Το 1994 ίδρυσε το σύνολο «Primavera en Salonico»,το οποίο σε συνεργασία με τη Σαβίνα Γιαννάτου έχει εμφανιστεί σε όλες τις μεγάλες Ευρωπαϊκές πόλεις, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία, την Αργεντινή,την Ταϊβαν,την Κίνα,το Ισραήλ κ.α συμμετέχοντας στα σημαντικότερα διεθνή φεστιβάλ. Διδάσκει στο Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ.
`
Ο Μιχάλης Πιερής γεννήθηκε στην Κύπρο το 1952. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1972-1978) και είναι διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Σίδνεϋ (1983). Επί χρόνια συνεργάτης του καθηγητή Γ. Π. Σαββίδη στο Αρχείο Καβάφη, δίδαξε Μεσαιωνική και Νέα Ελληνική Λογοτεχνία στα Πανεπιστήμια της Κρήτης και της Θεσσαλονίκης και στα Ελληνικά Τμήματα Πανεπιστημίων του Σίδνεϋ και της Μελβούρνης. Σήμερα είναι αναπληρωτής καθηγητής της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Έχει δημοσιεύσει μελέτες και άρθρα για τους Λεόντιο Μαχαιρά, Α. Ρ. Ραγκαβή, Κ. Π. Καβάφη, Γιώργο Σεφέρη, Γιώργο Θεοτοκά, Βασίλη Μιχαηλίδη, Κώστα Μόντη, Γιώργο Φιλίππου Πιερίδη, Τάκη Σινόπουλο, Κυριάκο Χαραλαμπίδη, Μιχάλη Γκανά κ.ά.

`

`
Σ’ αυτήν τη γη – ποίηση: Ομάρ Καγιάμ
Σ’ αυτήν εδώ την έρμη γη
που ο άνθρωπος μαθαίνει

Πρώτα να βασανίζεται
κι ύστερα να πεθαίνει

Καλότυχος που τη ζωή
λίγο καιρό γλεντήσει

Μα πιο καλότυχη η ψυχή
που αγέννητη απομένει
`

* Απόσπασμα από το «Μονόγραμμα» ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ – ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης (δεν έχει κυκλοφορήσει επίσημα λόγω πνευματικών δικαιωμάτων)
Τα δετά τριαντάφυλλα, το νερό που κρυώνει
Πάντα εσύ το πέτρινο άγαλμα και πάντα εγώ η σκιά που μεγαλώνει
Το γερτό παντζούρι εσύ, ο αέρας που το ανοίγει εγώ
Επειδή σ’ αγαπώ και σ’ αγαπώ
Πάντα εσύ το νόμισμα κι εγώ η λατρεία που το εξαργυρώνει:

Τόσο η νύχτα, τόσο η βοή στον άνεμο
Τόσο η στάλα στον αέρα, τόσο η σιγαλιά
Τριγύρω η θάλασσα η δεσποτική
Καμάρα τ’ ουρανού με τ’ άστρα
Τόσο η ελάχιστή σου αναπνοή
Που πια δεν έχω τίποτε άλλο
Μες στους τέσσερις τοίχους, το ταβάνι, το πάτωμα
Να φωνάζω από σένα και να με χτυπά η φωνή μου
Να μυρίζω από σένα και ν’ αγριεύουν οι άνθρωποι
Επειδή το αδοκίμαστο και το απ’ αλλού φερμένο
Δεν τ’ αντέχουν οι άνθρωποι κι είναι νωρίς, μ’ ακούς
Είναι νωρίς ακόμη μες στον κόσμο αυτόν αγάπη μου
Να μιλώ για σένα και για μένα.