ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ: Αγάπη Δίκοπη

Σωτήρης Παστάκας, «Η φιλόμουσος νεαρά»

 
” σου το ʼχα πει,
σου το ʼχα πει,
δεν είμαι εγώ
για προκοπή “

Επίλογος μιας ερωτικής τραγωδίας στα Μανιάτικα του Πειραιά, όπου ο σύζυγος σκότωσε χθες τη νεαρή γυναίκα του και αμέσως μετά τίναξε τα μυαλά του στον αέρα. Δύο μικρά παιδιά ορφανά, θα παρακολουθήσουν σήμερα την κηδεία των γονιών τους και θα αντιμετωπίσουν τη μοίρα τους κοντά σε συγγενείς. Μια νοσηρή ζηλοτυπία όπλισε το χέρι του Παν. Παπαδάκου 35 χρόνων, ο οποίος στις 9.10 το πρωί περίμενε τη γυναίκα του στη γωνία των οδών Κουμουνδούρου και Αρτεμισίου. Όταν η Κούλα Παπαδάκου-Αρβανίτη 27 χρόνων φάνηκε στη στροφή πηγαίνοντας στη στάση των λεωφορείων την πλησίασε ο Παναγιώτης απειλητικά. ” Και τώρα το τέλος. ΚΑΙ ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΜΟΝΟΣ”, της είπε με ψυχρή φωνή. Τα λόγια του συνόδεψε με δύο σφαίρες διαμετρήματος 9 μιλιμέτρ.
“Τις δύο σφαίρες”, διαβάζουμε εμείς “διαμετρήματος 9 μιλιμέτρ, τις συνόδευσε με τα λόγια ΚΑΙ ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΜΟΝΟΣ”. Ας μας συγχωρήσει ο ανώνυμος αστυνομικός συντάκτης της “Ελευθεροτυπίας” (23/7/94), την αντιστροφή των δύο τελευταίων προτάσεων της λιτής και άψογης περιγραφής του. Η σύγχρονη ελληνική τραγωδία που κατονομάζει στην πρώτη αράδα του κειμένου του χωρίς να την υποψιάζεται,, βρίσκεται κατά τη γνώμη μας, στις τέσσερις λέξεις απ’ το ρεφρέν γνωστού λαϊκού τραγουδιού. Όταν κάποιος επιλέγει ως κορύφωση του προσωπικού του δράματος έναν παρόμοιο τρόπο, δεν ευθύνεται το λαϊκό τραγούδι. Δίνει όνομα στα συναισθήματα, λεκτικοποιεί τις συγκινήσεις, προσφέρει λόγο και λαλιά στους αναλφάβητους, δηλαδή σε όλους μας. Αναλφάβητοι των αισθημάτων καθώς είμαστε όλοι μας, στην πηγή του προστρέχουμε, ξεδιψάμε και ξαναγεννιόμαστε. Ποίος από εμάς δεν έχει λουσθεί σε αυτή τη σύγχρονη Δελφική Κασταλία πηγή;
Ζηλεύω, λοιπόν, τους άγνωστους συντελεστές του λαϊκού άσματος, την πάμφωτη ανωνυμία τους, την άκρατη ηγεμονία τους στις καθημερινές διαθέσεις των συμπολιτών μου.
Ζαλίζομαι κάθε φορά που συλλογίζομαι, τα συγγραφικά δικαιώματα που τους αναλογούν, από τα ημερήσια πάθη μας. Το κοπυράιτ του έρωτα, του χωρισμού, και της αγάπης γενικώς , εκείνοι διακινούν, εκείνοι το κατέχουν. Ως ποιητής λοιπόν, καταθέτω στέφανο τιμής στον επώνυμο στιχουργό, πού θα κατακτήσει ανώνυμος τη δόξα.
Τη δόξα τη φαντάστηκα ως “διθέσιο αεροπλάνο που σέρνει πίσω του μια διαφημιστική κορδέλα, ανήμερα του μεγάλου καύσωνα, κι ως καταναλώσιμο αγαθό έναν και μόνον στίχο μου να τον διαφημίζει”. Η αιγαιοπελαγίτικη αισθητική του Κώστα Μαυρουδή, αρκούσε κάποτε σε όλους εμάς τους Έλληνες που ορεγόμασταν τους κεντροευρωπαίους. Πρόβαλε όμως ο Γκανάς, εξ Ηπείρου ορμώμενος, ως εφιάλτης, να διατρανωθεί ως ποιητής μέσα από τα προσωπικά του λάθη, εκλαμβάνοντας (μέσα στο όνειρο του Τήνιου) ως μονοκινητήριο ένα ΤSEROKI 960.

VII. ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗ ΣΜΥΡΝΗ
(05 – 06 – 07 Απριλίου 2012)
Τιμώμενο Πρόσωπο: Refik DURBAŞ
Τιμώμενη Χώρα: ΕΛΛΑΔΑ
05 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012, Πέμπτη
A) ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ
01. “ΖΗΤΩ Η ΠΟΙΗΣΗ” – Εκτέλεση ποιημάτων – Εναρκτήριος περίπατος-(14.00)
ΕΝΑΡΞΗ : Kıbrıs Şehitleri Caddesi Πολιτιστικό Κέντρο Prof. Dr. Türkan SAYLAN Alsancak.
ΛΗΞΗ : Alsancak Vapur İskelesi
02. “Η ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ” Συναυλία και αναγνώσεις ποιημάτων – Alsancak Vapur İskelesi -(14.30-18.00)
α) ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ “Ποιήματα Blues” Συναυλία
β) ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ “1”:
Ahmet TELLİ, Asuman SUSAM, Fergun ÖZELLİ, Haydar ERGÜLEN, İro NİKOPOULOU, Kleti SOTİRİADOU, Namık KUYUMCU, Pelin BATU, Recai ATALAY, Refik DURBAŞ, Sotiris PASTAKAS, Tuğrul KESKİN
c) ΧΟΡΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ:
Ilgıt ŞİMŞEK, Kemal ÖZENÇ
δ) ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ και Συναυλία του ERHAN DOĞAN JAZZ PROJECT “1”:
ε) ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ “2”:
Aristea PAPALEKSANDROU, Aydın ŞİMŞEK, Dimitra CHRİSTODOULOU, Enver ERCAN, Gülümser ÇANKAYA, Hüseyin PEKER, Hülya Deniz ÜNAL, Matina MOSHOVİ, Mehmet ÇETİN, Neşe YAŞIN, Tozan ALKAN, Ümit Yaşar IŞIKHAN
στ) ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ και Συναυλία του ERHAN DOĞAN JAZZ PROJECT “2”:

Συνέντευξη στον Σπύρο Αραβανή

Αναδημοσιεύουμε σήμερα τη συνέντευξη που έδωσαν στη «Βιβλιοθήκη» της Ελευθεροτυπίας οι δύο ποιητές και μεταφραστές του βιβλίου «Ανθολογία Ιταλικής Ποίησης, Ταξίδι στην όμορφη χώρα», εκδ. Οδός Πανός 2011

ΣΠΥΡΟΣ ΑΡΑΒΑΝΗΣ: Κατ’ αρχάς πώς ερμηνεύετε το γεγονός ότι καθυστέρησε τόσο στην Ελλάδα μια τέτοιου εύρους Ανθολογία ιταλικής ποίησης;

ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΣΤΑΚΑΣ: Είναι όντως περίεργο. Θα πρέπει όμως να καταλάβουμε ότι οι επιρροές στη λογοτεχνία είναι πολλές φορές πολιτικές. Η Ελλάδα από την ίδρυσή της εξαρτάται από την Αγγλία, τη Γαλλία, τη Γερμανία. Επίσης η γενιά του ’30 έτυχε να είναι όλοι γαλλοτραφείς και αγγλομαθείς. Οπότε η ιταλική λογοτεχνία δεν πέρασε στον καιρό της. Οι αναφορές ήταν στην αγγλική και γαλλική ποίηση κυρίως λόγω και του μεγάλου αντίκτυπου που είχαν ως ποιητικά ρεύματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σ. Α.: Πώς προέκυψε η σχέση σας με την ιταλική ποίηση και τη μετάφραση;

ΓΙΑΝΝΗΣ Η. ΠΑΠΠΑΣ: Προέκυψε πριν από τριάντα περίπου χρόνια όταν ήρθα σε επαφή με αυτή την σπουδαία και όμορφη γλώσσα. Από τότε μετέφραζα συνεχώς χωρίς να δημοσιεύω. Το πρώτο μου μεταφραστικό βιβλίο ήταν τα ποιήματα του Παβέζε το οποίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πρίντα το 2004 όπου περιλαμβάνονται όλα σχεδόν τα ποιήματα του μεγάλου ιταλού συγγραφέα. Η υποδοχή της μετάφρασης ήταν πολύ θετική και αυτό μου έδωσε την δύναμη να συνεχίσω να μεταφράζω πιο συστηματικά. Στη συνέχεια εκδόθηκε από τις εκδόσεις Οδός Πανός, το 2008, μια συλλογή με είκοσι ερωτικά ποιήματα του Εουτζένιο Μοντάλε. Το 2007, τέλος, επιμεληθήκαμε μαζί με τον φίλο Σωτήρη Παστάκα το αφιέρωμα του περιοδικού Πλανόδιον στη σύγχρονη ιταλική ποίηση.

Σ. Π.: Εγώ μπήκα στη λογοτεχνία δια της μεταφράσεως. Το δρόμο μου τον είχε δείξει ο μακαρίτης Φίλιππος Βλάχος που είχε τις εκδόσεις Κείμενα. Του είχα δώσει το 1975 μια ποιητική σύνθεση την οποία απέρριψε ευγενικότατα, όμως με προέτρεψε να ασχοληθώ με τη μετάφραση καθώς σπούδαζα τότε ιατρική στη Ρώμη. Μου είχε πει χαρακτηριστικά ότι ένας ωραίος τρόπος να «σπάσεις» τα δάκτυλά σου είναι η μετάφραση και αφού η Ιταλία έχει τόσους ωραίους ποιητές, να ασχοληθείς με αυτούς. Έτσι γύρω στο 1978 ξεκίνησα να μεταφράζω τον Βιτόριο Σερένι, και τον Σάντρο Πέννα με τη βοήθεια του Κώστα Μαυρουδή και κυκλοφόρησαν από τα «Μικρά Τετράδια» του Δέντρου, το 1981, και συνέχισα με τον Ουμπέρτο Σάμπα που κυκλοφόρησε με το τεύχος 7 του περιοδικού Πλανόδιον.

φωτό Ντενίζ Παναγιωτοπούλου

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΟΙΗΤΗΣ: 21 ερωτήσεις υπό Σωτηρίου Κ. Παστάκα

1.Γράφετε μόνο ξύπνιος;

Όχι, γράφω και άυπνος.

 2. Αν είστε εξαρτημένος από την ποίηση , γιατί δεν παίρνετε μεθαδόνη;

Καταρχήν η μεθαδόνη είναι υποκατάστατο της ηρωίνης. Η ποίηση είναι πολύ πιο σκληρό ναρκωτικό από την ηρωίνη και δεν υπάρχει κανένα υποκατάστατο για αυτήν. Εγώ για να απεξαρτήσω τη σκέψη μου από την ποίηση, σκέφτομαι την αυτοκτονία μου.

3. Αισθάνεστε ποιητής μόνο όταν γράφετε;

Ξεκίνησα να γράφω στα δεκαεννιά μου χρόνια, μέχρι τότε ένιωθα πολύ ποιητής, θέλω να πιστεύω πως θα ξανανιώσω έτσι όταν θα καταφέρω να σταματήσω να γράφω. Σε όλα μου τα δημιουργικά χρόνια της συγγραφής νιώθω νταβατζής και πουτάνα ταυτόχρονα.

4. Γράφετε και αποτυχημένα ποιήματα ή τα δημοσιεύετε μόνο;

Γράφω και ποιήματα που μετά δεν μου αρέσουν, αλλά τους βάζω φωτιά και τα καίω.

5. Το ποίημα φέρνει στο μυαλό σας α) τα πόδια μιας γυναίκας; , β) ένα
ηλιοβασίλεμα; , γ) ένα θεσπέσιο γεύμα;

Το ποίημα φέρνει στο μυαλό μου τη μητέρα των τεχνών, την ποίηση και σε καμία περίπτωση κάποιο φυσικό δημιούργημα ή απολαυστικό φαγητό. Πολλές φορές, όμως, λέμε για τα πόδια μιας καλλίγραμμης γυναίκας ή για ένα ωραίο ηλιοβασίλεμα, «αυτό είναι σωστό ποίημα». Πιστεύω πως πρόκειται για μία μεταφορά, η οποία μας χρησιμεύει για να περιγράφουμε μια αφύσικη, ή καλύτερα, υπερφυσική ομορφιά.

Η θεατρική ομάδα εκπαιδευτικών, αποφοίτων, μαθητών και φίλων του Μουσικού Σχολείου Πειραιά «λέει να σφάξει τα παιδιά..»

 AΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

Β’ Πράξη (απόσπασμα)

ΙΑΣΟΝΑΣ: Τι βάρβαρα και βάναυσα της Μήδειας τα ήθη

αλλ’ έτσι είναι άγριοι όλοι σχεδόν οι Σκύθοι.

Έσφαξε δυό μικρά παιδιά που επιμελή δεν ήσαν

και επειδή σαν έφηβοι μιά μοναχή πηδήσαν.

ΤΡΟΦΟΣ: Εμείς δεν σφάζουμε παιδιά, πάντα τα αγαπάμε

κι΄ από τους βάρβαρους Λαούς, όλους υπερτεράμε.

Αδιάφοροι στον διπλανό είναι οι πλείστοι Σκύθοι,

εκεί δεν έχουν ανθρωπιά, ἐχουν σκληρά τα ήθη.

[…]

ΙΑΣΟΝΑΣ: Οι Σκύθες που εργάζονται εις την Αστυνομία

και ηρωίνη διακινούν εις την παρανομία

και μάλιστα πολλές φορές και λέσχες προστατεύουν

κι΄άλλοι από πόρνες αποζούν που τις εκμεταλλεύουν.

ΤΡΟΦΟΣ: Οι αστυφύλακες σε μας μάς οφελούν τας νύκτας

διώκων με την σφυρίκτρα των τους κλέπτας και

διαρρήκτας.

Φοιτούν απταίστως εις Σχολήν, λαμβάνουν και πτυχίον

πανέτοιμοι δια πάταξιν κακοποιών στοιχείων.

Κι΄αυτούς που πάνε με σκοπόν Τράπεζες να ληστέψουν

τους συλλαμβάνουν αφθορεί προτού λεφτά να κλέψουν

κι΄έτσι με χέρια ελεύθερα και με μεγάλον ζήλον

κτυπούν μετά, το κύκλωμα των αρχαιοκαπήλων.