Η ποίηση έγινε γυναικεία υπόθεση

Η γυναικεία ποίηση τα τελευταία χρόνια, η ποίηση που γράφεται από γυναίκες δηλαδή, όχι μόνο έπαψε να θεωρείται «γυναικεία» αλλά απαιτεί την προσοχή μας ως Ποίηση χωρίς περιττούς προσδιορισμούς. Φυσικά, το φύλλο καθορίζει και την εκφορά του λόγου και τα γραπτά μας, αλλά το γυναικείο φύλλο έπαψε πλέον να αποτελεί μειονοτικό ζήτημα, τροφή για καλαμπούρια μεταξύ αρρένων ποιητών. Τίναξε από πάνω του τη φλυαρία και την κουτσομπολίστικη διάθεση, και αρθρώνει πλέον ένα λόγο ποιητικό που δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από την αντρική ποίηση.

Το τοπίο της ποίησης, όπως διαμορφώθηκε μέσα στο 2013, είναι ένα τοπίο που το χαρτογραφούν γυναικεία δάκτυλα. Ένα τοπίο που μοιάζει με την καλή ποίηση: καλοδουλεμένο, λιγόλογο, λυτρωμένο από περιττά πλούτη και φτιασίδια, δυνατό και συγκρατημένο. Διατυπώνει με τα απλούστερα μέσα την ουσία. Δεν παίζει, δεν καταδέχεται να χρησιμοποιήσει κανένα τερτίπι, δεν ρητορεύει. Λέει ό,τι θέλει να πει με αντρίκια αυστηρότητα. Ανάμεσα από τις αυστηρές γραμμές του ξεχωρίζεις στο ποιητικό αυτό τοπίο απροσδόκητη ευαισθησία και τρυφερότητα. Σε απάνεμες σελίδες μοσκοβολούν οι λεμονιές και οι τριανταφυλλιές και πέρα από ορμίσκους και αμμουδιές ξεχύνεται αστείρευτη ποίηση σαν την απέραντη θάλασσα.

`

1. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Εικόνα Αχειροποίητη», ΜΙΝΟΣ ΕΜΙ.

Πρόκειται για μια έκδοση βασισμένη σε ποιήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και σε δίστιχα που βρίσκονται σε διάφορα διηγήματά του. Η ιδέα και η δημιουργία της έκδοσης προέκυψε μετά απο μια σειρά θεατρικών παραστάσεων, βασισμένες στα διάφορα έργα του Παπαδιαμάντη όπως το «Όνειρο στο κύμα«, «Χωρίς στεφάνι», «Μια Ψυχή», «Αμαρτίας Φάντασμα», «Το Άνθος του γιαλού» κ.ά.  τα οποία ο Ανδρέας Κατσιγιάννης, ο διευθυντής της εξαιρετικής Εστουδιαντίνας, μελοποίησε για τις ανάγκες των αντίστοιχων παραστάσεων. Έτσι προέκυψαν οκτώ μελοποιημένα ποιήματα τα οποία ερμηνεύουν οι: Γιώργος Νταλάρας, Γλυκερία, Μπάμπης Τσέρτος, Νένα Βενετσάνου, Ασπασία Στρατηγού και Αρετή Κετιμέ. Γερές μελωδίες, στους έντεχνους λαϊκούς δρόμους,  ενορχηστωμένες και για σύνολο εγχόρδων με τη συμμετοχή του σολίστα του κλαρίνου Βασίλη Σαλέα. Ο συνθέτης αναφέρει στο ένθετο της έκδοσης:

«Όλα αυτά τα χρόνια που γράφω μουσική για θεατρικές παραστάσεις, βασισμένες στα διάφορα διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, που πρωτογνώρισα, όπως όλοι μας, στα πρώτα βήματα του σχολικού μου βίου, είχα πάντα την αίσθηση του «Αχειροποίητου», δηλαδή του μη πλασμένου από Ανθρώπινο χέρι. Η αίσθηση του μεταφυσικού, αντλούμενο μέσα από μύθους και θρύλους της καθημερινότητας, που εντάσσεται στην ευρύτερη δραστηριότητα της Ελληνικής κοινωνίας αποτελώντας κομμάτι της παράδοσης του Λαού μας, είναι το στοιχείο έμπνευσης για τον Παπαδιαμάντη και τον κατατάσσει σε μια από τις μεγαλύτερες μορφές της παγκόσμιας Λογοτεχνίας.»

`

*

2. Γιώργος Χριστιανάκης, «Αρθούρος Ρεμπώ, Μια εποχή στην κόλαση», Alltogethernow.

H σχέση του Χριστιανάκη με τη ποίηση είναι δισκογραφικά γνωστή. Θυμίζουμε το δίσκο «Ο θυρωρός» του 2001 όπου είχε μελοποιήσει Διονύση Καψάλη, τη μελοποίησή του Καβάφη στο δίσκο «Strange Stories» 2003 και την ηχητική ένδυση του ποιήματος του Μίλτου Σαχτούρη, «Ο συλλέκτης», με την απαγγελία του ίδιου του ποιητή κ.ά.  Ο συνθέτης, σε αυτή τη νέα του δουλειά, έφτιαξε μία μουσική σύνθεση, η οποία συνοδεύεται από ένα 56σέλιδο βιβλίο με αποσπάσματα κειμένου, σημειώματα, φωτογραφικό υλικό, εικονογραφήσεις και 2 cd διάρκειας 80 λεπτών το καθένα. Στο πρώτο cd ακούμε ορχηστρική μουσική και στο δεύτερο το κείμενο του Ρεμπώ (σε μετάφραση Χριστόφορου Λιοντάκη) σε αφήγηση Χριστιανάκη με μουσική συνοδεία.  Τα έμμετρα ποιήματα αποδίδει ο Γιάννης Αγγελάκας. Οι μελωδίες του Χριστιανάκη  αναδύονται μέσα από το ιδιόχρωμό του κράμα εγχόρδων, πλήκτρων, τυμπάνων στο δαιμονιώδη ρυθμό που αρέσκεται, λειτουργώντας έτσι συγγενικά με τον 19αρη δαίμονα της λογοτεχνίας.

1. Η ΠΕΤΡΑ ΤΗΣ ΥΠΟΜΟΝΗΣ
Ο τίτλος της ταινίας βασίζεται σε ένα περσικό μύθο, ότι υπάρχει μια μαγική πέτρα που τη βάζεις μπροστά σου και της λες όλα σου τα βάσανα, τους πόνους και τα μυστικά σου μέχρι που η πέτρα δεν αντέχει και σπάει. Τότε λυτρώνεσαι. Από αυτή την αφορμή ο συγγραφέας (και σκηνοθέτης της ταινίας) Ατικ Ραχίμι μας αφηγείται την ιστορία μιας γυναίκας σε μια μουσουλμανική χώρα που μιλάει στον σύζυγό της που βρίσκεται ξαπλωμένος δίπλα της. Η γυναίκα μιλάει όλο και πιο ελεύθερα όλο και πιο τολμηρά στον άντρα της. Βρίσκει αυτό το θάρρος γιατί απλούστατα ο άντρας της είναι σε κώμα και δεν φαίνεται να έχει πιθανότητες να ξαναγυρίσει στη ζωή. Φυσικά τίποτε καλό δεν έχει μέσα η αφήγησή της. Μαρτύριο η ζωή της πριν με τον πατέρα αφέντη, μαρτύριο και μετά με τον σύζυγο αφέντη. Εξαιρετική αυτή ταινία που σε κάνει να νιώθεις πως τίποτε δεν πάει χαμένο -παρʼ όλο αυτό το ζοφερό τοπίο στο οποίο εκτυλίσσεται η αφήγηση.
Σκηνοθεσία: Ατίκ Ραχίμι
Σενάριο: Ατίκ Ραχίμι, Ζαν Κλοντ Καριέρ
Πρωταγωνιστούν: Γκολσιφτέ Φαραχανί, Χαμίτ Ντιαβαντάν, Μασί Μροουάτ
`

*

2. FRANCES HA
Η Φράνσις θέλει να ζήσει, δεν θέλει να κάνει σχέδια. Θέλει να παίξει δεν θέλει να συμβιβαστεί. Θέλει να να απολαύσει τη ζωή κι όχι να συσσωρεύσει πιστωτικές κάρτες και εικονικά όνειρα. Έτσι γίνεται «επικίνδυνη» και απομονώνεται από οικογένεια, γνωστούς, ακόμη και από την καλύτερή της φίλη. Παρʼ όλα αυτά θα προσπαθήσει να ενώσει τα κομμάτια και να συνεχίσει χωρίς να χάσει τίποτε από την αθωότητα της ψυχής της. Δύσκολο; Σχεδόν αδύνατο. Αλλά ίσως υπάρχουν ακόμη στον κόσμο καταφύγια ακόμη και για τις απροσάρμοστες ψυχές.

Σκηνοθεσία: Νόα Μπάουμπαχ
Σενάριο: Νόα Μπάουμπαχ, Γκρέτα Γκέρβινγκ,
Πρωταγωνιστούν: Γκρέτα Γκέρβινγκ, Μίκι Σάμνερ

`

Γιος της Κίρκης και του Ποσειδώνα, πρόσωπο της Ρωμαϊκής Μυθολογίας, με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στον Πάνα, ο Φαύνος διαθέτει μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική φυσιογνωμία μέσα στους αιώνες. Μισός άνθρωπος και μισός κατσίκι, αγαπά τον αυλό και τις Νύμφες, τριγυρνά στα δάση και ονειρεύεται. Στην πάροδο του χρόνου, τα ζωώδη χαρακτηριστικά του εξανθρωπίζονται, γίνεται γλυπτό κόσμημα σε βίλα της Πομπηίας, και στο επικό ποίημα του Νόννου “Διονυσιακά” βοηθά τον Διόνυσο στην εκστρατεία του στις Ινδίες.

Η χριστιανική εικονογραφία διατήρησε, εντελώς απρόσμενα, τον χαρακτήρα του Φαύνου, δαιμονοποιώντας τον και αποδίδοντας συγκεκριμένα εμφανισιακά του γνωρίσματα στον Σατανά. Χάρη στην τόλμη της καλλιτεχνικής φαντασίας, ο Παν/Φαύνος ανασταίνεται στη διάρκεια της Αναγέννησης. Ο Θρίαμβος του Πανός θα απεικονιστεί από τον Λουκά Σινιορέλι, και αργότερα από τον Πουσέν. Ζωγράφοι του 18ου αιώνα, όπως ο Μπουσέ, εμπνέονται από τη βουκολική ποίηση του Θεόκριτου και την τοπιογραφία του Βιργίλιου, και ζωγραφίζουν τον Φαύνο σε στιγμές ερωτικής έκστασης.

`

Το θέμα του Φαύνου θα απασχολήσει τον Μαλλαρμέ που από το 1865 γράφει ένα ηρωικό ιντερμέδιο, ένα δραματοποιημένο μονόλογο, “Το Απομεσήμερο ενός Φαύνου” που εκδίδεται το 1876, με εικονογράφηση του Μανέ. Το ποιητικό αυτό έργο θα εμπνεύσει τον Ντεμπισύ, για το ομότιτλο μουσικό έργο που θα παρουσιαστεί το 1910. Δυο χρόνια αργότερα, ο Νιζίνσκι θα κάνει τη σχετική χορογραφία, προκαλώντας σκάνδαλο με τις κινήσεις αυνανισμού του Φαύνου. ‘Εκτοτε το μπαλέτο θα ξεφύγει από τις κλασικές φόρμες. Το 1972 ο Νουρέγιεφ παρουσιάζει στο Λονδίνο τη δικιά του χορογραφία, με παρτεναίρ-νύμφη τη Τζένιφερ Πένυ.  (ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ)

`

Η μουσική σύνθεση του Ντεμπισύ, Πρελούδιο για το Απομεσήμερο ενός Φαύνου, θα μείνει ανολοκλήρωτη, και όπως ο ίδιος ο συνθέτης γράφει: «είναι μια ελεύθερη απόδοση του ποιήματος του Μαλλαρμέ, μια διαδοχή εικόνων από όνειρα και επιθυμίες του Φαύνου που τελικά καταφεύγει στον ύπνο, αφού πρώτα αναμετρηθεί με την παντοδυναμία της φύσης».
Το 1977 ο Μπρούνο Μποζέτο παρουσιάζει σε καρτούν μια διαφορετική εκδοχή του Φαύνου, με έναν αστείο γέρο να τρέχει μάταια πίσω από Νύμφες και Ναϊάδες. (ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ)

`

Επιλογή στίχων από ΤΟ ΑΠΟΜΕΣΗΜΕΡΟ ΕΝΟΣ ΦΑΥΝΟΥ, ΣΤ. ΜΑΛΛΑΡΜΕ

`

Όταν το φως των σταφυλιών ρουφήξω…
Τ’ άδειο τσαμπί στο θερινό ουρανό με γέλια θα υψώσω…

*

Μήπως αγάπησα ένα όνειρο;

*

Μόνος χαιρόμουν το ιδανικό παράπτωμα των ρόδων…

*

Τρέχω να δω τον ίσκιο που ‘χεις γίνει…

*

Τα χέρια μου αδύναμα από ασαφείς θανάτους
Και τούτη η λεία η αχάριστη πάντοτε μου ξεφεύγει…

*

Είναι καιρός να κοιμηθώ…

`

Περιμένοντας την Ίριδα στην αμμουδιά, το μάτι του έπιασε μια κίνηση από απέναντι και είδε μία καινούργια Φωτεινή παρουσία να πλησιάζει.
«Είναι ο νέος σου Δάσκαλος. Ακούστηκε η φωνή της Ίριδας πίσω του. Ονομάζεται Intra [8], αντιπροσωπεύει το Στοιχείο του Αέρα, και θα σε πάρει μαζί του.»
Ο Ορφέας δεν πρόλαβε να πει ούτε μία λέξη και βρέθηκε ξαφνικά μέσα σε ένα μαύρο και πηχτό σκοτάδι.
«Χάος Δάσκαλε…»
«Μη φοβάσαι.»
«Ούτε να συστηθούμε δεν προλάβαμε.»
«Γιατί να συστηθούμε; Για να σπαταλάμε άσκοπη Ενέργεια; Αφού ξέρεις ότι είμαι ο Intra και ξέρω ότι είσαι ο Ορφέας. Ο σκοπός του ταξιδιού μας είναι να σου διδάξω διάφορες τεχνικές και πρέπει από όπου μπορώ, να κάνω οικονομία στην Ενέργεια, γιατί μου είναι πολύτιμη.»
«Μόνο μη σʼ ακούσει η Merkel [9].»
«Γιατί;»
«Αστειεύεσαι Δάσκαλε; Να ακούσει ότι διαθέτεις Ενεργειακά αποθέματα; Την έβαψες… Και για ποιο λόγο πρέπει να κάνεις οικονομία παρακαλώ;»
«Γιατί θα σου μάθω να κινείσαι σε Παράλληλους Κόσμους μέσα στο Χρόνο και αυτά τα μαθήματα κοστίζουν πολύ σε Ενέργεια. Όταν όμως αυτό θα το κάνεις κτήμα σου, θα μπορείς να πηγαίνεις όπου θέλεις και όποτε θέλεις.»
«Και έπρεπε να βρεθούμε πρώτα μέσα σʼ αυτή τη μαυρίλα;»
«Εγώ μπορώ να την εξαφανίσω άμεσα, αλλά το έκανα για σένα.»
«Με υποχρέωσες!»
«Από σένα εξαρτάται. Συγκεντρώσου σε κάτι που επιθυμείς πάρα πολύ και το σκοτάδι θα εξαφανιστεί.»
«Με βασανίζει ένα πολύ σπουδαίο ερώτημα.»
«Πες το μου!»
«Τι συνέβη εκείνο το βράδυ που πήγαινα στο Σούνιο; Μπορούμε να πάμε στο Σημείο του Extra Portal Venture?»
«Ναι, το δικό σου ήταν ένα Extra περιστατικό. Το πληροφορήθηκες ε;»
«Ε ναι! Θέλω να παρακολουθήσουμε όλο το σκηνικό σʼ εκείνη τη στροφή.»
«Δεν χρειάζεται να πάμε εμείς εκεί. Θα φέρουμε όλο το σκηνικό εδώ μπροστά μας. Εμείς απλά θα ανυψωθούμε και θα το δούμε από ψηλά.»
«Πω…πω! Πάλι στα ύψη θα βρεθούμε; Ζαλίζομαι…δεν μπορώ. Μα ούτε Home Cinema δεν έχετε εδώ; Είσαστε απαράδεκτοι.»

«Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις, είναι να είσαι αυστηρά συγκεντρωμένος όχι μόνο στην εικόνα, αλλά και στον εαυτό σου για να μπορείς να παραμένεις πάνω από το έδαφος. Πρέπει να προσέχεις, γιατί σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις, οι πτώσεις μπορεί να αποβούν πολύ επικίνδυνες.»