Ας αρχίσουμε από τα θεμελιώδη, αναρωτώμενοι αν διαθέτουμε (και πόσες) βιογραφίες λογοτεχνών που άφησαν αποτύπωμα στη νεοελληνική γραμματεία (επιδραστικών, με άλλα λόγια, ας υιοθετήσουμε αυτόν τον νεολογισμό). Η απάντηση δεν είναι δύσκολη. Καμία έως ελάχιστες (το Περιμένοντας τον Άγγελο του Ρόντρικ Μπίτον, μία από τις σπάνιες περιπτώσεις, έχει εξαντληθεί προ πολλού, είναι εξαιρετικά δυσεύρετο και ελπίζουμε σε επανέκδοση). Αντ’ αυτού, πληθαίνουν τα άρθρα, οι ανακοινώσεις σε συνέδρια, οι συμβολές σε συλλογικούς τόμους που προσεγγίζουν, εκ των πραγμάτων, μία μόνον πλευρά του έργου ενός λογοτέχνη, και ευθυγραμμίζονται με τις κατά καιρούς τάσεις, μόδες και απο/παρασιωπήσεις της ιστορίας της νεοελληνικής λογοτεχνίας -επιλογή επιβεβλημένη για τη συσσώρευση δημοσιεύσεων, αλλά και βολική, καθώς η βιογραφία -και μάλιστα ενός πολύπλευρου λογοτέχνη- είναι εξαιρετικά απαιτητικό εγχείρημα, που απαιτεί έρευνα, εξανλητική καταβύθιση στις πηγές και πολύπλευρη ανάγνωσή τους, ου μην αλλά και επίπονα κτώμενη ωριμότητα.
Αντιθέτως, για να περιοριστώ μόνο στη Γαλλία που γνωρίζω κάπως καλύτερα τα πράγματα, έχουμε εξαιρετικά παρόμοια δείγματα. Ο μεγάλος Μισέλ Βινόκ έχει γράψει βιογραφίες του Κλεμανσώ, του Μιτεράν (η πιο αδύναμη), αλλά και του Φλωμπέρ. Ο Ρενώ Μελτς, ένας εξαιρετικός ιστορικός της νεότερης γενιάς, έχει γράψει μια κορυφαία βιογραφία του κατοχικού πρωθυπουργού Πιέρ Λαβάλ, αλλά και μια εξαιρετική βιογραφία του Σαιν-Τζον Περς. Και πρόκειται για ιστορικούς καθαρόαιμους, όχι ιστορικούς της λογοτεχνίας. Ίσως γιατί στη Γαλλία δεν νοείται σοβαρός ιστορικός που δεν ξέρει λογοτεχνία, αλλά και, αντιστρόφως, σοβαρός λογοτέχνης που δεν ξέρει ιστορία.
Γιατί η μακροσκελής εισαγωγή; Γιατί πολύ απλά κάθε λογοτέχνης με αποτύπωμα, όπως προείπαμε, στα γράμματα, δεν είναι μια επιφανειακή και μονολιθική περίπτωση. Στην περίπτωση του Καραγάτση διαθέτουμε τουλάχιστον έναν τόμο πρακτικών συνεδρίου, ο οποίος εκδόθηκε από το Μουσείο Μπενάκη, αλλά και το εξαιρετικό κομμάτι του Άρη Μπερλή (κρίμα που έχει φύγει από τη ζωή, θα είχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον η άποψή του) στην οκτάτομη Μεσοπολεμική Πεζογραφία του Σοκόλη. Αν έμπαινε κάποιος στον κόπο να τα ξεφυλλίσει (και μόνον), θα έβλεπε μια άλλη πλευρά του. Δυστυχώς, και δεν μεμψιμοιρώ, όχι αυτή των ευχερέστατων και ικανοποιητικότατων λύσεων, που ως διά μαγείας συνάδουν απόλυτα με προκατασκευασμένες και μη επιδεχόμενες αμφισβήτηση νεόκοπες και ελκυστικόστατες ιδεολογίες, κυρίως όμως με τα γούστα μας, όπως πλέον δηλώνεται ρητά, αυτά είναι απλά απώλεια χρόνου.
