Ο ΜΑΝΔΥΑΣ ΤΟΥ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥ (Απόσπασμα)

Ο Τζιορντάνο Μπρούνο, ο άνθρωπος απ’ τη Νόλα, που οι ιεροεξεταστές της Ρώμης των καταδικάσανε στην πυρά το 1600, κατά γενική ομολογία, ήταν ένα μεγάλο πνεύμα, όχι μόνο για τις τολμηρές κι από τότες αποδειγμένες υποθέσεις του σχετικά με τις κινήσεις των άστρων, αλλά και για τη θαρραλέα στάση του απέναντι στους δικαστές της Ιερής Εξέτασης, ώστε να τους πει: «Αναγγέλλετε την καταδικαστική απόφαση εναντίον μου ίσως με μεγαλύτερο φόβο, απ’ ό,τι εγώ που την ακούω». Διαβάζοντας κανείς τα γραφτά του και ρίχνοντας και μια ματιά στη ζωή του, δεν μπορεί να μην το θεωρήσει πραγματικά μεγάλον άνθρωπο. Υπάρχει, εξάλλου, ένα περιστατικό που ανεβάζει την εκτίμησή μας για τον Μπρούνο. Είναι η ιστορία του μανδύα του.

Πρέπει να μάθουν όλοι πως έπεσε στα χέρια της Ιερής Εξέτασης. Ένας πατρίκιος της Βενετίας, ο γνωστός Μο- τσενίγο, εκάλεσε το σοφό στο παλάτι του να του διδάξει τη Φυσική και τη Μνημοτεχνική. Τον φιλοξένησε μερικούς μήνες στο’ αρχοντικό και σ’ αντάλλαγμα πήρε τα συμφωνημένα μαθήματα. Στη θέση όμως της μύησης στη μαύρη μαγεία που επιθυμούσε ο πατρίκιος, ο Μπρούνο του εδίδαξε φυσική επιστήμη, που τον δυσαρέστησε πολύ γιατί όλα τούτα που διδάχτηκε δεν τον ωφελούσαν σε τίποτα. Τα όσα ξόδεψε για το φιλοξενούμενο του, τον κάνανε να μετανιώσει. Πολλές φορές τον παρακάλεσε στα σοβαρά, να του γνωρίσει επιτέλους τις μυστικές και τόσο κερδοφόρες γνώσεις που οπωσδήποτε έπρεπε να κατέχει ένας τόσο σπουδαίος άντρας. Όταν όμως είδε πως δεν καρποφόρησαν οι ικεσίες του, τον κατάγγειλε με γράμμα του στην Ιερή Εξέταση. Στο γράμμα του έγραψε: Αυτός ο αχάριστος άνθρωπος μίλησε μπροστά του άσχημα για τον Ιησού Χριστό, για τους μοναχούς ότι είναι γαϊδούρια κι ότι απο- κουταίνουν το λαό. Εξόν απ’ αυτό έχει τη γνώμη, ότι, αντίθετα μ’ αυτά που γράφει η Βίβλος, δεν υπάρχει μονάχα ένας Ήλιος, αλλά αμέτρητοι κ.λπ., κ.λπ. Αυτός, ο Μοτσενΐγο, τον έκλεισε στο υπόγειο του σπιτιού και παρακαλεΐ, όσο γρηγορότερα γίνεται, να τον πάρουν οι υποτακτικοί τους. Οι υπάλληλοι της Ιερής Εξέτασης πήγαν μέσα στην άγρια νύχτα, προτού περάσει η Κυριακή και ξημερώσει η Δευτέρα, πιάσανε το σοφό δάσκαλο και τον έκλεισαν στα μπουντρούμια της Ιερής Εξέτασης.

Αυτό έγινε τη Δευτέρα, στις 25 του Μάη του 1592, τρεις η ώρα το πρωί. Απ’ αυτή τη μέρα ίσαμ’ εκείνη που ανέβηκε στο σωρό τα ξύλα της πυράς, στις 17 του Φλεβάρη 1600, ο άνθρωπος απ’ τη Νόλα δεν εβγήκε απ’ τη φυλακή του. Μέσα σε τούτα τα οκτώ χρόνια που κράτησε η τρομερή του δίκη, ο Τζορντάνο Μπρούνο αγωνίστηκε ακούραστα για τη ζωή του, ωστόσο ο αγώνας που έκανε τον πρώτο χρόνο στη Βενετία, για να μη μεταφερθεί στη Ρώμη, στάθηκε κι ο πιο απογοητευτικός. Αυτήν ακριβώς την εποχή εξυφαίνεται κι η ιστορία με το μανδύα του. Το χειμώνα του 1592, τότες που έμενε σε ξενοδοχείο, είχε παραγγείλει ένα χοντρό μανδύα στο ράφτη Γκαμπριέλε Τσούντο. Όταν τον πιάσανε ο μανδύας δεν είχε πληρωθεί ακόμα. Μόλις μαθεύτηκε η σύλληψη του Μπρούνο, ο ράφτης έτρεξε στο σπίτι του Μοτσενίγο, στη συνοικία του Αγίου Σαμουήλ, να δώσει το λογαριασμό. Ήταν αργά πια. Ένας απ’ τους υπηρέτες του κ. Μοτσενίγο τον έδιωξε, «αρκετά πληρώσαμε γι* αυτόν τον απατεώνα!», φώναξε δυνατά, στο κεφαλόσκαλο όπου βρισκόταν, τόσο που μερικοί περαστικοί σταμάτησαν ν’ ακούσουν. «Πηγαίνετε το γρηγορότερο στο Δικαστήριο της Αγίας Έδρας και πέστε τους ότι έχετε λογαριασμούς απλήρωτους απ’ αυτόν τον απατεώνα». Ο ράφτης τα ’χασε και τρομοκρατήθηκε. Κάτι αλητάκια άκουσαν τα λόγια ετούτα κι ένα από δαύτα, γεμάτος πληγές, κουρελιάρης πιτσιρίκος, τόνε πετροβόλησε από πίσω. Μια φτωχοντυμένη γυναικούλα βγήκε απ’ την πόρτα της και του άστραψε ένα γερό χαστούκι, αλλά ο Τσούντο, γέρος άνθρωπος, κατάλαβε πως ήταν πολύ επικίνδυνο «να ’χει να κάνει μ’ ένα αντικοινωνικό άτομο».