Τον Αύγουστο του 2009, και χωρίς καθυστέρηση, το αεροσκάφος με το οποίο ταξίδευα προσγειώθηκε στην πόλη Lviv. To χιονισμένο αεροδρόμιο με τύφλωσε με τη λευκότητά του.

Η Erín Moure, η Καναδή ποιήτρια -που μια όμορφη μέρα αποφάσισε να μεταφράσει το βιβλίο μου στα Αγγλικά και η οποία έγινε τελικά μία από τις καλύτερες φίλες μου-, είχε την επιθυμία να θάψει τις στάχτες της μητέρας της στη γενέτειρά της, στο χωριό Velyki Hlibovychi. Ήθελα να τη συνοδεύσω αλλά και να επισκεφτώ τις εκβολές του ποταμού Δούναβη όπου τα κανάλια του δέλτα του εισέρχονται στη Μαύρη Θάλασσα. Η απόφαση είχε παρθεί: θα πήγαινα στην Ουκρανία.

Ευρώπη; Ναι, υπάρχει και αυτή η Ευρώπη. Αποχωριζόμαστε πάντα την Ευρώπη

Η Ευρώπη είναι εκείνος ο τόπος που στο πρώτο μισό του εικοστού αιώνα είδε τον πληθυσμό του να εκδίωνεται ανελέητα (άραγε περίσσευε;) πρός την Αμερικανική ήπειρο. Έτσι, δύο ποιήτριες που κατοικούν σε διαφορετικές ηπείρους κατάφεραν να συναντηθούν στο Lviv. Η μία, που έρχεται από το Κεμπέκ και με περιμένει στο αεροδρόμιο, είναι κόρη μετανάστριας από την Αυστροουγγρική/Πολωνική Γαλικία (Galitzia/Galicia, που σήμερα βρίσκεται στη σημερινή Ουκρανία) και εγγονή, από την πλευρά του πατέρα της, ενός μετανάστη από την Γαλικία της Ισπανίας (Galicia). Εκεί όπου ζω και εγώ. Τρεις από τους δικούς μου παππούδες και γιαγιάδες μου ήταν μετανάστες στην Κούβα και την Αργεντινή, και ένας είναι θαμμένος στο Camagüey. Η Erín και εγώ έχουμε την ίδια ηλικία, γεννημένες το 1955, και οι δύο έχουμε προγόνους που γεννήθηκαν στη μία ή την άλλη Γαλικία. Είμαστε το αποτέλεσμα αυτού του πηγαινέλα, αυτής της διάσχισης του Ατλαντικού ξανά και ξανά.

Η απόσταση μεταξύ του Lviv και του Velyki Hlibovychi είναι περίπου 30 χιλιόμετρα και τα διανύουμε με τρένο. Η πιο κοντινή είναι η πόλη Bibrka. Εκεί, λίγο μετά την άφιξη των Ναζί, 200 Εβραίοι στάλθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης του Belzec. Αργότερα, στις 13 Απριλίου 1943, 1.300 επιπλέον Εβραίοι σκοτώθηκαν στο δρόμο προς το Volove. Οι περισσότεροι Ουκρανοί Εβραίοι δολοφονήθηκαν κάπως έτσι, σε χαντάκια έξω από τα χωριά τους. Με παρόμοιο τρόπο δολοφονήθηκε και η πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών της Ισπανικής Γαλικίας, σε χαντάκια κοντά στα δικά τους χωριά από τους Φαλαγγίτες του Franco κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου.

Υπάρχει η τάση, οι περιοχές καταγωγής μεταναστών να θεωρούνται οπισθοδρομικές. Όχι μόνο σε οικονομικό επίπεδο: θεωρούνται επίσης απομονωμένες και σχεδόν εκτός Ιστορίας. Θα ήθελα να σημειώσω ότι το να υπομένουμε την Ιστορία, το να μας αντιμετωπίζουν δηλαδή ως φθηνή και εξαγώγιμη εργασία, είναι ένας από τους τρόπος να τη βιώνουμε. Και θα ήθελα να προσθέσω ότι οικογένειες όπως αυτές των δύο ποιητριών μας, που συναντώνται στην άλλοτε πρωτεύουσα της Αυστροουγγρικής Galitzia, είχαν και εξακολουθούν να έχουν συνεχή επαφή με την Αμερικανική ήπειρο, καθώς και με τα Ευρωπαϊκά κράτη απ’όπου μετανάστευσαν τη δεκαετία του 1960. Σε όλα αυτά τα μέρη, αποτελούσαν μέρος του εργατικής τάξης που βοήθησε στην ανοικοδόμηση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.