Η συμπύκνωση του ποιητικού λόγου συχνά χαρακτηρίζει τους ολιγογράφους ποιητές. Τέτοια είναι και η περίπτωση της Δέσποινας Δεμερτζή, της οποίας η τέταρτη ποιητική συλλογή, με τίτλο Τ΄ αυθύπαρκτα της σιωπής κυκλοφόρησε στα τέλη του 2024 από τις εκδόσεις «Μανδραγόρας». Προηγήθηκαν τα: Σαραντατρία ποιήματα κι ένας αναγνώστης, εκδ. Φιλιππότης 1984, Πώς θα παίξεις χωρίς συμπαίκτη, εκδ. Γνώση 1994 και Ασκήσεις απωλείας, εκδ. Μανδραγόρας 2014.

 

Η αρμονική διαδοχή των 29 ποιημάτων της παρούσης συλλογής θα μπορούσε και να τα κάνει να εκληφθούν ως ενότητα, παρόλο που παρουσιάζονται μεμονωμένα. Η έμπνευση εδώ τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από τη φύση, τα δέντρα, τα νησιά, τα βουνά, το ταξίδι, αλλά και από τον αστικό βίο, καθώς και από προσωπικά και συλλογικά βιώματα και την επιβίωσή τους στη μνήμη.

Όπως φανερώθηκε και στην προηγούμενη συλλογή Ασκήσεις απωλείας, η ποιήτρια εκκινεί από το μεμονωμένο για να επεκταθεί στο γενικό. Το προσωπικό βίωμα διυλίζεται στο συλλογικό, καθώς και στο ευρύτερα πολιτικό. Η καταφυγή στη συλλογική μνήμη γίνεται η οδός για την επούλωση των τραυμάτων, ο ρόλος και τα όρια της μνήμης ψηλαφούνται με διάθεση παρηγορητική, παραμυθητική και η ποίηση, γραμμένη αισθαντικά όσο και δυναμικά, γίνεται όχημα ενηλικίωσης και προνομιακή οδός ζωής.

Ακολουθούν μερικά δείγματα της ποίησής της:

 

ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ

 

Στην πόλη αυτή είν’ ένα δέντρο

Με φύλλα πράσινα μεγάλα τραγουδάει κάθε πρωί

Θάλλει σαν όρθια δέηση πρωτομηνιές του θέρους

Χίλια πουλιά το επισκέπτονται

Με βαθυπράσινη ανάταση τα συνοδεύει, σαν ευχή

Ύστερα πάλι κλείνεται στον εαυτό του

 

Στην πολιτεία είν’ ένα δέντρο

Το επισκέπτομαι κι εγώ τις θερινές πρωτομηνιές

Στέργει κι εμένα με τη δροσερή σιωπή του

 

 

*

ΤΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ

 

Ήρθα νωρίς

στο ραντεβού με τα πουλιά

Προοίμιο αυγής

κι εκείνα άγρυπνα

Νωρίς

κι οι στέγες των βουνών στο χιόνι

 

*

ΖΗΤΗΜΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ

 

Σ’ όλο τον κάμπο βλέπει εκείνο το πουλί

απ’ το ψηλότερο κλαδί

σκυφτούς ανθρώπους

ηττημένους

 

Ξεκρίνει μόνο του μακριά, πιο πέρα, τη λεπτή

γραμμή του ορίζοντα. Χαράζει.

 

 

*

ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΑΠΟΡΗΜΑΤΑ

 

Στων νησιών

-δαντελωμένα στις ακρογιαλιές, αλλά-

στο κέντρο

συνωστίζονται ερήμην τ’ ανείπωτα ρήματα

που παρασύρονται κατόπιν στ’ ανοιχτά με το βοριά και με το ζέφυρο

πλαγιάζοντας νωχελικά στα νησιωτικά μεσημέρια

Αιώρες οι ώρες τα υποδέχονται

μέχρι που να δειλιάσει αργά η κατακόκκινη στιγμή,

να σκυθρωπιάσει το δείλι

Τότε τα ρήματα εγκαταλείπουν τις αιώρες

δράττουν τις ώρες ζωντανεύοντας

στην καρδιά

των νησιών

μοναδικά κι ανεπανάληπτα

 

ώσπου σφύζει το ρήμα ρωτάω εκεί, σπαρταράει το ρήμα

αγαπώ, σφαδάζει

το ρήμα εκτείνομαι, παρεμβαίνει

το ρήμα θυμάμαι, το ρήμα απελπίζομαι μελαγχολεί, συνοφρυώνεται

κι ύστερα κόβεται στα δυο

Και τότε

 

μία γυναίκα φανερώνεται

στον ήλιο επίμονα στραμμένη και με πέλματα γυμνά βαδίζοντας

και πίσω της ακολουθεί

ένα παιδί – γιατί

ξυπόλητο κι αυτό

με το κόκκινο τόπι του ήλιου στα τρυφερά του χεράκια

κι αστραφτερό στην άκρη

των ματιών το δάκρυ, ρωτώντας με την άκρη

των χειλιών

ένα ολοκόκκινο γιατί ολοστρόγγυλο ρωτώντας

για ένα τόπι που δεν ήταν

τάχα εφικτό και καταργήθηκε παντοτινά

–«θέλω να παίξω με το τόπι μου!» όλο λέει

και κλαίει

και ξαναλέει

για μια φορά που τότε άλλοτε τάχα

εκείνη τη φορά μοναδικό κι ανεπανάληπτο παιχνι παιγνί

διστάθηκε

δικαιπαιγδί

γδυναικαπαι

 

 

*

ΤΑ ΒΟΥΝΑ

 

Εκεί, μακριά, τα βουνά

 

Ω, εσείς, βουνά,

θεμελιωμένα στη φωτιά,

πώς κάτω από τα νερά ποντίζεστε;

 

 

 

*

ΕΤΣΙ ΛΟΙΠΟΝ

 

Ένα πρωί μια επιθυμία

τόση μικρή, στιλπνή, λευκή

Όπως να επιβιβαστείς σε μια τυχαία διαδρομή λεωφορείου

-ή κι όχι απόλυτα τυχαία, κάτι σαν

το λεωφορείο δύο τριάντα

Ζωγράφου – Ακρόπολη

με τέρμα Ακρόπολη

Έτσι

τόσο απλά

λοιπόν

*************************************************************************************************

Η Δέσποινα Δεμερτζή γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε Νεοελληνική φιλολογία, ξένες γλώσσες και Διοίκηση πολιτισμικών μονάδων. Έζησε στο Λουξεμβούργο και στις Βρυξέλλες, όπου ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη μετάφραση. Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα ως εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Έχει ασχοληθεί με τη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων και υπήρξε συνεργάτης του περιοδικού Μανδραγόρας. Ποιήματά της έχουν διαβαστεί με την αφορμή εκδηλώσεων στις Βρυξέλλες και στην Αθήνα και έχουν μεταφραστεί στα ιταλικά, αγγλικά και γερμανικά.

από Σπύρος Αραβανής
1 Σχόλιο