Μπέντζαμιν Ζεφανάια (1958 – 2023), Τρία ποιήματα (Μετάφραση- Επίμετρο: Δήμητρα Φιλιπποπούλου)

Το λάθος τραγούδι

Το σπίτι σου

γκρεμίζεται,

στα πόδια σου

χωράς,

δεν έχεις

τίποτα

να φας.

Μην ανησυχείς,

χαμογέλα.

Το ψάρι σου

πνίγηκε,

σύννεφο

γίνηκε.

Ψάχνεις

αλλά δεν

έχεις λεφτά.

Μην ανησυχείς,

χαμογέλα.

Δεν έχεις

πού

να παίξεις,

μόνο μπαλκόνια

και

λεωφόρους να τρέξεις.

Μην ανησυχείς,

χαμογέλα.

Γνωρίζεις

κάποια,

σ’ αρέσει πολύ,

τα κουβαδάκια σου,

λέει αυτή.

Μην ανησυχείς,

χαμογέλα.

Κάνεις τη βόλτα σου,

όλα καλά,

έπειτα πιάνεσαι

σε μπουγάδας σχοινιά.

Μην ανησυχείς,

χαμογέλα.

Πας στο σχολείο,

σχολειό πουθενά,

η Κυβέρνηση

τα λιώνει κι αυτά.

Μην ανησυχείς,

χαμογέλα.

Το τσάι σου

εξατμίστηκε,

ο πάγος

ζεστάθηκε,

το κεφάλι σου είναι

δεμένο

κόμπο.

Μην ανησυχείς,

χαμογέλα.

Ανησυχείς

επειδή

προτρέχεις,

και προτρέχεις,

επειδή

ανησυχείς.

Μην χαμογελάς,

ανησύχησε.

****************

Ποιος είναι ποιος

Νόμιζα παλιά πως νοσοκόμες

ήταν μόνο γυναίκες,

πως αστυνόμοι

ήταν μόνο άντρες,

πως οι ποιητές

ήταν βαρετοί,

μέχρι που έγινα ένας απ’ αυτούς.

*********

Εμείς οι πρόσφυγες

Κατάγομαι από μέρος μουσικό,

όπου μου ρίχνουν με το όπλο αν τραγουδώ,

κι ο αδερφός μου έχει βασανιστεί,

από τον αδερφό μου στην δική μου γη.

Κατάγομαι από μέρος όμορφο,

όπου για το χρώμα μου είμαι μισητός.

Ο τρόπος που προσεύχομαι δεν είναι αρεστός

και η ελεύθερη ποίηση είναι απαγορευμένη.

Κατάγομαι από ένα όμορφο μέρος,

όπου τα κορίτσια σχολείο δεν πάνε.

Εκεί, τι πιστεύεις κοιτάνε

και τα νεαρά αγόρια αφήνουν γένια.

Κατάγομαι από ένα μεγάλο, παλιό δάσος,

νομίζω χωράφι είναι τώρα,

κι οι άνθρωποι που ήταν στη χώρα

δεν είναι πια εκεί.

Όλοι μπορούμε να γίνουμε πρόσφυγες.

Κανείς δεν είναι ασφαλής.

Αρκεί μόνο ένας τρελός ηγέτης,

ή καθόλου βροχή για να φέρει τροφή.

Όλοι μπορούμε να γίνουμε πρόσφυγες.

Σε όλους μας μπορεί να πουν «Φύγετε».

Όλοι μας μπορεί να γίνουμε μισητοί,

επειδή είμαστε κάποιοι.

Κατάγομαι από έναν όμορφο τόπο,

όπου η κοιλάδα πλημμυρίζει κάθε χρόνο,

κι ο τυφώνας μας δείχνει με πόνο,

πως πρέπει να συνεχίσουμε να προχωράμε.

Κατάγομαι από τόπο αρχαίο.

Όλο μου το σόι γεννήθηκε εκεί

και θα ήθελα να πάω εκεί.

Όμως θέλω στ’ αλήθεια να ζήσω.

Κατάγομαι από μια ηλιόλουστη αμμουδιά,

όπου πάνε οι τουρίστες να μαυρίσουν

και οι λαθρέμποροι όπλα να πουλήσουν,

μη με ρωτάτε όμως για τιμή.

Τώρα μου λένε πως δεν έχω χώρα.

Μου λένε πως είμαι παρίας.

Μου λεν πως τα βιβλία Ιστορίας

μπορεί να ξεχάσουν το όνομά μου.

Όλοι μπορεί να γίνουμε πρόσφυγες.

Καμιά φορά αρκεί μια μέρα μόνο.

Καμιά φορά αρκεί μια χειραψία,

ή ένα χαρτί με μια υπογραφή.

Όλοι προήλθαμε από πρόσφυγες,

κανείς απλά δεν εμφανίστηκε.

Κανείς δεν είναι εδώ χωρίς αγώνα,

και γιατί να πρέπει να ζούμε με τον φόβο

του καιρού ή των αναταραχών;

Όλοι ήρθαμε εδώ από κάπου.

 ****************************************************************************************************

 ΕΠΙΜΕΤΡΟ

Ο Μπέντζαμιν Ζεφανάια (1958 – 2023) ήταν ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Βρετανούς συγγραφείς. Με καταγωγή από τα Μπαρμπάντος και την Τζαμάικα, γεννήθηκε στο Μπέρμιγχαμ και μεγάλωσε βιώνοντας έντονα τις διακρίσεις.  Καθώς ήταν δυσλεκτικός, σύντομα διοχέτευσε το ταλέντο του στον προφορικό λόγο, μέσω του είδους της παραστατικής ποίησης, των στίχων και της μουσικής της Καραϊβικής, από τους ρυθμούς της οποίας ήταν, άλλωστε, πολύ φυσικό να επηρεαστεί. Υπήρξε συνεπής στον αγώνα του κατά του ρατσισμού και της κοινωνικής αδικίας, ενώ προκάλεσε αίσθηση η άρνησή του να παραλάβει το Βραβείο του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, όταν αυτό του προσφέρθηκε. Τα παιδικά και εφηβικά βιβλία του υπήρξαν πολύ επιτυχημένα, βάζοντας στον εκδοτικό χάρτη τις εθνοτικές μειονότητες. Γνωστή έγινε και η συνάντησή του με τον Νέλσον Μαντέλα, ο οποίος διάβαζε τα βιβλία του και άκουγε τα τραγούδια που είχε ηχογραφήσει με τους Wailers, όσο ήταν κρατούμενος.

******************************************************************************************