Συγγραφέας που εικονογραφεί τα κείμενα του ή φωτογράφος που φτιάχνει λεζάντες για τις φωτογραφίες του; Και τα δύο, εξάλλου όλο μου το αμιγώς συγγραφικό έργο είναι ένα πολύπτυχο από δεκάδες περιγραφές εικόνων που συσχετίζονται μεταξύ τους. Κάποιοι μπορούν να θυμηθούν διηγήματα και κείμενα μου εμπνευσμένα από ζωγράφους. Από τον Βίνσεντ Βαν Γκονγκ, τον Henry Fuseli, τον Ιερώνυμο Μπος μέχρι και τον Έλληνα Μιχάλη Μαδένη.
Η προσωπική μου ματιά έχει να κάνει με τις απροσδόκητες, αναπάντεχες και καινοφανείς εικόνες, λεπτομέρειες, ανθρώπινες και ζωικές υπάρξεις που προσφέρουν με δαψίλεια οι πόλεις ή για να διευρύνω το οπτικό μου και συγγραφικό πεδίο, με όσα πράγματα προσφέρει ο πολιτισμός για να μας αποζημιώσει για όλα αυτά τα δυσβάσταχτα που μας δεσμεύουν και βιώνουμε. Δουλειά μου είναι να δώσω σε όλους τους στιγματισμένους της γης, τους παρίες, τους αλήτες και πλάνητες απ’ το φάσμα της αορατότητας, να τους δώσω τις σελίδες της ιστορίας που τους αναλογούν, την σημαντικότητα που τους πρέπει. Περνάω στο φάσμα του ορατού φωτός πολλά πράγματα που μένουν παραγκωνισμένα ως αψηλάφητη μαγεία, όλο αυτό το επιτυγχάνω μέσα από το πάντρεμα φωτογραφίας και φιλοσοφίας ή λογοτεχνίας, άνθρωποι βγαίνουν απ’ την ζώνη του λυκόφωτος και καταλαμβάνουν επιφάνεια στο φωτογραφικό χαρτί και σε κείμενα. Μ’ ενδιαφέρει ακόμη και ένα ωραίο ρόπτρο ξεχασμένο σε κάποιο εγκαταλελειμμένο κτήριο της Αθήνας, ένας θυρεός ή κάποιο γραμματοκιβώτιο με σπάνια οικόσημα απ’ την εραλδική επάνω τους.
Θέλω να μυήσω τους καταναλωτές της τέχνης μου σ’ αυτό που είπε κι ο Ρεμπώ για μια λελογισμένη απορρύθμιση όλων των αισθήσεων. Πουλάω νέες αισθητικές, νέο βλέμμα, ακοή και αφή κ.τ.λ. Εξοικειώνω τον κόσμο με ό,τι πριν διέλαθε την προσοχή του, με ό,τι όλοι αντιπαρέρχονταν αφήνοντας αμαρτωλά ανείδωτες τις πιο εκλεπτυσμένες και παρθένες απεικονισμένες συγκινήσεις.
Φωτογραφίζω αυτή τον περίοδο τις φυλές που συχνάζουν στην πλατεία Μοναστηρακίου. Ένας από τους ομφαλούς της γης στον οποία εκβάλλουν ζωηρά οι ενθουσιώδεις επιτελέσεις πολλών περφόρμερ. Στο Μοναστηράκι αλλά και στο Σύνταγμα, την Ομόνοια , την πλατεία Ελευθερίας της Κω -που είναι το νησί που μεγαλώνω- οι άνθρωποι εμφανίζονται για να ιδωθούν. Όλοι οι άνθρωποι όταν είμαστε περφόρμερ αποζητούμε μια αναγνώριση που μας δίνει την εκπλήρωση της ανάγκης του ανήκειν. Ποιός είναι αυτός που δεν αναρωτήθηκε για την προσφορά του στο κοινωνικό σύνολο;
Στα εγκαταλελειμμένα κτήρια εκείνο που μ’ ενδιαφέρει είναι η δεύτερη ζωή τους, γιατί αυτό συμβαίνει και στους περιθωριακούς πια ανθρώπους. Και οι δύο καταστάσεις αποκτούν μυστικές ζωές τεράστιας σημασίας. Σαν φωτογράφος αποφασίζω να φωτογραφίσω αυτό που θάλλει και μιλάει ελπιδοφόρα μέσα από έναν φαινομενικά πεθαμένο ανθρώπινο κατασκεύασμα ή πλαστούργημα του θεού. Έτσι φωτογραφίζω απίθανες ενδυματολογικές προτάσσεις από ανήσυχα μυαλά, προστατευτικά κιγκλιδώματα που σφραγίζουν κτήρια για να τα διασώσουν από την πιθανολογούμενη τους κατάρρευση. Πιο μέσα φτιάχνω εικόνες απαθανατίζοντας άλλες πιο φυσικές υποστυλώσεις νεοκλασικών, δέντρα, αναρριχώμενα φυτά, γοητευτικές οξειδωμένες σωληνώσεις. Οι ρημαγμένοι άνθρωποι εκεί κοντά στον θάνατο, στο αγγελόκρουσμά τους εμφανίζονται ανανεωμένοι καθώς το πνεύμα τους έχει κατά το ήμισυ αναληφθεί στους ουρανούς.
Η φωτογραφία είναι δομημένη σαν ένας συμβολικός κόσμος. Κάθε ψηφίδα του μπορεί να προσεγγιστεί και διαφορετικά. Επέλεξα να γράφω για τις φωτογραφίες μου και να τις αναλύω ο ίδιος προσωπικά γιατί ξέρω πως σαν αλαφροΐσκιωτος έχω ένα μοναδικό τρόπο να κάνω ακόμη και βαρετά θεάματα αναβαθμούς προς το αλλοπρόσαλλο και την αποκοτιά. Ναι, είναι προφανές πως γονατίζω και στο μεγαλείο του κλασικού και τραγουδημένου. Αλλά εγώ βρίσκω Θεό εκεί που ο αμύητος στα κοιτάγματά μου απλώς νιώθει εντυπωσιασμένος. Η πασίδηλη ομορφιά δεν είναι μόνο αυτό είναι και μια κρυμμένη αρμονία, εφαλτήριο αποκάλυψης ή πιο σωστά προσέγγισης του αρρήτου.
Γενικά φωτογραφίζω την διαφορετικότητά μου. Ό,τι μου την θυμίζει. Στιγματισμένους ανθρώπους, ανθρώπους που παραληρούν μέσα απ’ τις ψυχικές τους αποκλίσεις, ανθρώπους που είναι μαγικοί, νιώθουν απέραντά ξένοι στα κοινωνικά σύνολα, είναι απομονωμένοι ως ηθικά έκπτωτοι από διεστραμμένους ηθικολόγους κήνσορες. Κτήρια εγκαταλελειμμένα στην φθορά του χρόνου, άγριες φυσικές ομορφιές, Υπέροχα ευάλωτους ανθρώπους μες στην μοιρασμένη μεταξύ τους αλληλεγγύη. Και πονεμένους που τους έμαθε ο πόνος να κοιτάνε σαν προφήτες. Και πρόκειται για φωτογραφίες πέρα απ’ το καλό και το κακό. Ανοίγω ορύγματα στην ασχήμια και αναβλύζει ομορφιά. Όλα είναι φύση.
Φωτογραφίζω και τις διαφυγές μας απ’ την σκοτεινή πραγματικότητα. Φωτογραφίες της φύσης από μοναδικές οπτικές γωνίες , σαν αυτές της φίλης μου μεθυσμένης φωτογράφου. Άλλες εικόνες από άδειους χώρους που ανακινούν τις λογοκριμένες από μας τους ίδιους επιθυμίες μας. Διαφυγή είναι ό,τι δεν έχει ο άνθρωπος. Ό,τι δεν έχει και θα ήθελε να το έχει. Χρωματιστές διακοσμημένες αίθουσες που έχουν ξεμείνει στην αδράνεια. Δημόσιοι χώροι στους οποίους γυμνιστές θα μπορούσαν να κάνουν σεξ ή και να δοκιμάσουν την αδρεναλίνη της εθελούσιας διαπόμπευσής τους. Καθρέφτες τοποθετημένοι οπουδήποτε σε μια ανθρώπινη κοινότητα, βιτρίνες αντανακλάσεις με αναπάντεχες συνυπάρξεις των πιο ετερόκλητων θεαμάτων. Χρησιμοποιώ τα παράξενα αντικείμενα, τα σχεδόν απροσδιόριστης χρησιμότητας, σαν εγερτήρια της καταχωνιασμένης καύλα μας για τη ζωή. Εννοείται πως οι φωτογραφίες μου δεν μπορούν να σημαίνουν κάτι χωρίς τα κείμενα γι’ αυτές. Πάντοτε ήμουν εννοιολογικός καλλιτέχνης.
Η Ελλάδα που φωτογραφίζω είναι η Ελλάδα που μας ξενίζει. Εμένα μπορεί όχι και τόσο γιατί συνήθισα να θεωρώ ωραίο ό,τι οι άλλοι ονοματίζουν συχνά βλάσφημο. Να μπορείς να αγκαλιάζεις πάνω απ’ τα στερεοτυπικά δίπολα καλός/κακός, όμορφος/άσχημος πάει να πει πως εισηγείσαι την ενοποίηση των άκρων ως παραγώγων της μιας και μοναδικής δημιουργικής αρχής ή δύναμης. Δίπλα στις εικόνες με το σκουπιδαριό, υπάρχουν άλλες με ανακαινισμένα παλιά σπίτια. Δίπλα στο ρήμαγμα της ψυχής, της σήψης της, της συντριβής και της καταρράκωσής της υπάρχει η συνηθισμένη ομορφιά. Οποιοσδήποτε τρόπος να υπάρχει κάνεις ή κάτι έχει το μεγαλείο του, την σπουδαιότητά του και εμπνέει μονάχα απέραντο σεβασμό και τίποτε άλλο. Θέλω να πω ότι εδώ -φωτογράφος και θεατές αναγνώστες- είμαστε για μια άνευ όρων συμπεριληπτικότητα. Τα σκουπίδια είναι σαν όρος γενικός. Απ’ τα τενεκεδάκια των αναψυκτικών και των χυμών, απ’ τις πεταμένες εφημερίδες και τα παλιά Cd, απ’ τα προφυλακτικά και το ξεραμένο σπέρμα μπορεί κανείς να βρει τρόπους ζωής, να υπολογίσει εποχές, καταναλωτικές συνήθειες.
Φωτογραφίζω τις πρώτες ύλες της Αθήνας , αυτές που παραμένουν όταν οι άνθρωποι αποσύρονται στα σπίτια τους, μερικοί από φόβο κλειδαμπαρώνονται και γλιτώνουν απ’ την πλαναισθησία τους της παντοκρατορίας του κακού.
Τελικά σε αρκετές των περιπτώσεων ως γνησίως παρακμιακός εμφανίζω φωτογραφίες καταστροφής για εξιδανικευμένες προτάσεις διαφορετικής ομορφιάς. Ή μήπως αποστάζω απ’ τον κόσμο των κατατρεγμένων και με αλχημιστικό τρόπο μαγεία, μυστήριο και μεγαλείο; Τα μηνύματα μου είναι ξεκάθαρα και δεν υπάρχουν ωραιοποιήσεις, θέλω πολύ μια ενσυναίσθηση κεκτημένο αγαθό όλων μας. Γι’ αυτό και μπαίνω και σε ναρκοθετημένα θέματα. Η σκιαγράφηση κατά το μέτρο του δυνατού όλων των μορφών του ανθρώπινου πόνου είναι και μια παρότρυνση για ενθάρρυνση στην εμφάνιση της συμπόνιας. Κατά τη γνώμη μου αναδιανέμω μια κοσμική δικαιοσύνη.
Γενικά σαν φωτογράφος δεν κάνω το σφάλμα των πολλών ομότεχνών μου να αισθητοποιήσω τη δυστυχία με περίτεχνες επεξεργασίες των εικόνων μου. Απλώς βρίσκω πως κάποια πράγματα δεν είναι πονετικά απαραίτητα και όπως ορίζουν τα στερεότυπα. Βρίσκω σε κάποιους ανθρώπους πως εσφαλμένα δίνονται περιγραφές τους σε προτάσεις με ακραία βδελυρές συνδηλώσεις. Ό,τι είναι αρχέγονο αυτό και του αποδίδεται, ό,τι ανήκει στο σκοτάδι- κι ας φέρει ρούχα αυτοκράτορα- το μεγεθύνω μόνο ως απολύτως σκοτεινό. Ανακαλώ τις φωτογραφίες μου με την άθλια ζωή των εθισμένων μέσα στην αβοηθητότητα. Δεν κάνω τα λάθη φωτογράφων που χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως το Photoshopκαι το Lightroom. Αυτοί κάνουν τα έργα τους να μοιάζουν με έργα ζωγραφικής. Απέχουν παρασάγγας από την αποτύπωση της πραγματικότητας και διαλύουν την ιστορική αξία μιας εικόνας, μιας στιγμής, ενός δρώμενου.
Κάποιες φορές φωτογραφίζω ξεκάθαρα γεγονότα της εποχής μου και εκδηλώσεις, παρουσιάσεις, τιμητικές βραδιές δημιουργών, εκθέσεις εικαστικών. Τότε νιώθοντας την ιερότητα των στιγμών μπαίνω σ’ ένα εκστατικό moodκαι προσπαθώ να αναδείξω την πνευματικότητα κάθε τέτοιου γεγονότος. Κάποιοι καλλιτέχνες είναι πολύ όμορφοι, έχουν ενδιαφέροντα πρόσωπα. Ένα ζωγραφικό έργο σε φωτογραφία θυμίζει λίγο την τάση αρκετών φωτογράφων να φωτογραφίζουν παλιές φωτογραφίες καταξιωμένων και νεκρών ομότεχνών τους.
Αυτό που ψάχνω τελικά κάνοντας τέχνη, οποιασδήποτε μορφής, είναι ένας μεσσίας, ένα ελιξίριο της νεότητας, το άγιο δισκοπότηρο, την φιλοσοφική λίθο ή και γιατί όχι τα καρφιά που σταύρωσαν τον Χριστό. Αναζητώ μέσα απ’ τις εμπειρίες μου, την μετουσίωση του έσω μου σαλάγου σε καλλιτεχνικές φόρμες, μέσα από διαρκείς διερωτήσεις, ανταμώσεις και συναπαντήματα, μέσα από λυκοφιλίες και αδελφοποιήσεις να βρω τον αληθινό ρυθμό του κόσμου. Που συναντώνται όλα, ποιό είναι το κοινό υπόβαθρο των πάντων. Κάτι σαν την απάντηση σε όλα που θα δώσει η ενοποίηση των τεσσάρων φυσικών δυνάμεων.
Η φωτογραφία επιδέχεται μια πληθώρα από ερμηνείες. Σαν φωτογράφος πέρα απ’ τα παραπάνω προσπαθώ να δώσω ισότητα σε ανθρώπους απομονωμένους και φοβισμένους. Στην ουσία η δημοσίευση μιας τέτοιας φωτογραφίας πορτρέτου αποκαθιστά την αδικία που πλήττει τους απανταχού δήθεν παρίες με την δικαιοσύνη της συμπερίληψης τους στην ιστορία της φωτογραφίας και των κειμένων. Σε καμιά περίπτωση δεν είμαι ακτιβιστής. Η φύση μου είναι να ελκύομαι απ’ τους όμοιους μου αποσταμένους της ζωής. Να ελκύομαι από κτήρια και πράγματα που σε μια πρώτη ανάγνωση φανερώνονται ως ξεπεσμένα. Παρ’ όλ’ αυτά δεν είναι. Είπαμε για την δεύτερη ζωή ανθρώπων και κτηρίων. Ας μιλήσουμε και για υπάρξεις που εμφιλοχωρούν στην εγκατάλειψη, οπτασιακά όντα βγαλμένα μέσα από αστικούς μύθους ως το πραγματικό κομμάτι τους. Τίποτε δεν είναι ολότελα άδειο. Τίποτε δεν αφήνεται στην ερημιά του.
Οι περισσότεροι αναγνώστες των φωτογραφιών μου θα καταλάβουν πως αν κάτι με ενθουσιάζει πιο πολύ σαν θεματολογία είναι τα επιβιώματα του παρελθόντος στο παρόν και τα προανακρούσματα του μέλλοντος (στο σήμερα). Όλα τα πάντα, αρχιτεκτονική, άνθρωποι, σημάδια και ίχνη ζωής είναι παλίμψηστα που μπορείς να διαπεράσεις με το βλέμμα σου όλη την ιστορία τους γιατί ό,τι προηγήθηκε και ό,τι έπεται συνωθούνται όλα και συναντιούνται θεαματικά στην εποχή μας.
*********************************************************************************
*Ο Φώτης Θαλασσινός είναι συγγραφέας – φωτογράφος, ανήσυχο μυαλό και συχνάζει στο Μοναστηράκι. Το προσωπικό του σάιτ όπου διαθέτει τις φωτογραφίες και κάποια απ’ τα βιβλία του είναι το www.fotisthalassinos.gr .
** Για να δείτε το τελευταίο του άλμπουμ πατήστε πάνω στον σύνδεσμό https://fotisthalassinos.gr/portofolio/category/70/ksana-i-maghia-toy-kosmoy-new-photo-album
