ΦΟΙΤΗΤΗΣ

Της γειτονιάς μου κοριτσάκι,
ραντεβού μέσα στους δρόμους
που δεν ξαναγυρνά ποτέ.
Μελαγχολία
να θυμάμαι.
Στον ρυπαρό τον δρόμο ήτανε άνθος,
όμορφο σαν λιακάδα πρωινή,
κι εγώ ένα φοιτητάκι
π’ όνειρα έκανε και αγαπούσε,
και δεν πέρναγε απ’ τον νου του
πως εκείνο το ρομάντζο
θα ‘φτανε κάποτε στο τέλος.

Τώρα που πέφτει στην καρδιά το βράδυ
του οράματος εκείνου επιστρέφει η ευωδιά.
Ονειρεύομαι τη λάμψη μίας φωτεινής ματιάς,
ψυχή που όταν λέω τ’ όνομά της κλαίω.

Μες στα παιδικά μου χρόνια
ήταν όνειρο, το πιο ωραίο
που κυνήγησε ο νους μου,
λες και ήτανε θεά
την αγάπαγα εγώ

(Μουσική: Carlos Gardel, Στίχοι: Alfredo Le Pera / Mario Battistella , 1932)

*

 

Estudiante

Muchachita de mi barrio
de la cita callejera
que ya nunca volverá.
Melancolía
del recordar.
Era en la calle maleva una flor,
linda como mañanita de sol,
y yo un estudiante
soñador y amante,
que no pensó
que aquel romance
terminaría.

Ahora que anochece ya en mi corazón,
vuelve el perfume de aquella ilusión.
Sueño con la luz de un claro mirar,
alma a quien lloro al nombrar.

 

En los años de mi infancia
fue el ensueño más hermoso
que mi mente ambicionó,
como a una diosa
la amaba yo.

 

*******************

 

ΜΙΑ ΝΥΧΤΑ ΓΥΡΙΣΕ

Μια νύχτα γύρισε, δεν την περίμενα,
στο πρόσωπό της είχε λαχτάρα τόση
που πόνο μου ‘φερνε να της θυμίσω
την προδοσία της και την ασπλαχνιά της.
Σεμνά μου είπε: «αν μου δώσεις συγχώρεση
οι αλλοτινοί καιροί θα επιστρέψουν ξανά.
Η Άνοιξη είναι η ζωή η δική μας,
θα δεις που όλα θα μας χαμογελάσουν.»

Ψέματα, ψέματα, μου ήρθε να πω,
οι ώρες που φύγαν δεν γυρνάνε ξανά.
Κι έτσι η αγάπη μου στη δική της πιασμένη,
σκίρτημα είναι των περασμένων καιρών
που δεν γίνεται ν’ αναστηθεί.
Την πίκρα μου έπνιξα και τη λυπήθηκα,
τα μεγάλα μάτια της, διάπλατα άνοιξαν,
τον ανείπωτο πόνο μου αμέσως κατάλαβαν
και με μια έκφραση νικημένης γυναίκας
μου είπε: «Η ζωή έτσι είναι »- και δεν την ξανάδα.

Γύρισε τη νύχτα ετούτη, δεν τη ξεχνάω ποτέ,
με το βλέμμα θλιμμένο κι άδειο από φως.
Και το φοβήθηκα εκείνο το φάντασμα
που ήταν η τρέλα των χρόνων της νιότης μου.
Βουβή έφυγε, δίχως παράπονα,
καθρέφτη γύρεψα, να με κοιτάξω θέλοντας .
Στο μέτωπο μου χειμώνες τόσοι
που κι εκείνη επίσης θα ‘νιωσε λύπηση.

(Μουσική: Carlos Gardel Στίχοι: Alfredo de Perra,1935)

*

Volvió una noche

Volvió una noche, no la esperaba,
había en su rostro tanta ansiedad
que tuve pena de recordarle
su felonía y su crueldad.
Me dijo humilde: “Si me perdonas,
el tiempo viejo otra vez vendrá.
La primavera es nuestra vida,
verás que todo nos sonreirá”

Mentira, mentira, yo quise decirle,
las horas que pasan ya no vuelven más.
Y así mi cariño al tuyo enlazado
es sólo una mueca del viejo pasado
que ya no se puede resucitar.
Callé mi amargura y tuve piedad.
Sus ojos azules, muy grandes se abrieron,
mi pena inaudita pronto comprendieron
y con una mueca de mujer vencida
me dijo: “Es la vida”. Y no la vi más.
Volvió esa noche, nunca la olvido,
con la mirada triste y sin luz.
Y tuve miedo de aquel espectro
que fue locura en mi juventud.
Se fue en silencio, sin un reproche,
busqué un espejo y me quise mirar.
Había en mi frente tantos inviernos
que también ella tuvo piedad.

 

***********************

 

ΓΙΑ ΕΝΑ ΚΕΦΑΛΙ

Για ένα κεφάλι
πουλαριού καθαρόαιμου
που πάνω στο νήμα
στο τέλος αφήνεται
και όπως πίσω γυρνάει
μοιάζει να λέει:
“Μην ξεχνάς αδερφέ μου,
εσύ το γνωρίζεις, να τζογάρεις δεν πρέπει.”
Για ένα κεφάλι,
για το αχαλίνωτο πάθος μιας μέρας
της σαγηνεύτρας εκείνης
όλο ειρωνεία γυναίκας
που χαμογελώντας ορκίζεται,
ο έρωτας της ο ψεύτης
ρίχνει μες στη φωτιά
τον παράφορο πόθο μου.

Για ένα κεφάλι
όλες οι τρέλες.
Το φιλί απ’ το στόμα της ,
σβήνει τη θλίψη
μερώνει την πίκρα.
Για ένα κεφάλι,
αν αυτή με ξεχάσει,
τι κι αν πάει χαμένη
χίλιες φορές η ζωή μου –
ποιος ο λόγος να ζω;

Πόσα μαθήματα πικρά
για ένα κεφάλι.
Χίλιους έδωσα όρκους
να μην επιμείνω ξανά.
Μ’ ένα βλέμμα της όμως,
αν με λαβώσει περνώντας,
τα φλεγόμενα χείλη της
ξανά να φιλήσω θα θέλω.
Φτάνουν πια οι κούρσες
τέλος τα στοιχήματα
ένα φινάλε αμφίβολο
δεν θέλω να ξαναδώ.
Όμως αν κάποιο πουλάρι
της Κυριακής γίνει το στάνταρ
παίζω το είναι μου όλο-
τι άλλο να κάνω μπορώ!

( Μουσική: Carlos Gardel, Στίχοι : Alfredo de Pera,1935)

*

POR UNA CABEZA

Por una cabeza
de un noble potrillo
que justo en la raya
afloja al llegar,
y que al regresar
parece decir:
No olvidés, hermano,
vos sabés, no hay que jugar.
Por una cabeza,
metejón de un día
de aquella coqueta
y burlona mujer,
que al jurar sonriendo
el amor que está mintiendo,
quema en una hoguera
todo mi querer.

Por una cabeza,
todas las locuras.
Su boca que besa,
borra la tristeza,
calma la amargura.
Por una cabeza,
si ella me olvida
qué importa perderme
mil veces la vida,
para qué vivir.

Cuántos desengaños,
por una cabeza.
Yo juré mil veces,
no vuelvo a insistir.
Pero si un mirar
me hiere al pasar,
sus labios de fuego
otra vez quiero besar.
Basta de carreras,
se acabó la timba.
¡Un final reñido
ya no vuelvo a ver!
Pero si algún pingo
llega a ser fija el domingo,
yo me juego entero.
¡Qué le voy a hacer..!

 

 

*************************************************************************************************************

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

O τραγουδιστής, συνθέτης και ηθοποιός Carlos Gardel, του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Charles Romuald Gardes, υπήρξε η πιο θρυλική μορφή του αργεντίνικου tango σε τέτοιο βαθμό που η μορφή του ταυτίστηκε με το συγκεκριμένο μουσικό είδος. Εξάλλου θεωρείται θεμελιωτής του tango ως είδος τραγουδιού που από το 1917 συνοδεύει τον αντίστοιχο, περίφημο χορό. Στη σχετικά σύντομη, λόγω του πρόωρου θανάτου του, καριέρα του η φήμη του απογειώθηκε τάχιστα και απέκτησε σε όλον τον κόσμο εκατομμύρια φανατικών θαυμαστών. Επονομαζόμενος και ως «El mago» (ο μάγος) ήταν στην εποχή του ο απόλυτος «ροκ σταρ». Στις συχνές του περιοδείες στα μεγάλα αστικά κέντρα των χωρών όπου τραγουδούσε (Αργεντινή, Ισπανία, Γαλλία, Η.Π.Α. κλπ) η υποδοχή που του επιφύλασσε ο κόσμος, σε ξενοδοχεία και αεροδρόμια, ήταν άνευ προηγουμένου. Λάμβανε χιλιάδες γράμματα μηνιαίως, κυρίως από θαυμάστριες του, και λέγεται πως έμαθε να γράφει και με τα δυο χέρια μόνο και μόνο για να υπογράφει όσα πιο πολλά αυτόγραφα μπορούσε.
Γεννήθηκε, σύμφωνα με μια εκδοχή, στις 11 Δεκεμβρίου 1890 στην Τουλούζη της Γαλλίας ˙ και σύμφωνα με μια άλλη στo Τακουαρεμπό της Ουρουγουάης (κάπου μεταξύ 1883 και 1887), χώρα που διεκδικεί την εθνικότητα του από την Αργεντινή. Στο Μοντεβίδεο μάλιστα έχει φτιαχτεί προς τιμή του, στη γωνία της λεωφόρου 18 Julio και της οδού Yí, ένα άγαλμα μνημείο από τον γλύπτη Alberto Morales Saravia, που αναπαριστά τον Gardel να κάθεται σε ένα παγκάκι μπροστά στο ιστορικό Μπαρ Facal (1882), σημείο που αποτελεί τουριστικό αξιοθέατο και πόλο έλξης πολλών επισκεπτών .
Δεν γνώρισε ποτέ τον πατέρα του και είχε δύσκολα παιδικά χρόνια σε μια φτωχογειτονιά του Μπουένος Άιρες, εκεί όπου βρίσκεται όταν είναι βρέφος ακόμη, σε αναζήτηση καλύτερης τύχης, μαζί με τη μητέρα του που εργάζεται σκληρά για την επιβίωσή τους. Από μικρός έδειξε έφεση του στη μουσική, τραγουδούσε και δήλωνε πως αυτό ήταν που ήθελε να κάνει στη ζωή του όσο τίποτα άλλο, ενώ από την ηλικία των 11-12 ετών κέρδιζε κάποια χρήματα τραγουδώντας σε κάποια καφέ της ευρύτερης γειτονιάς του. H πόρτα των ονείρων του θα ανοίξει διάπλατα για αυτόν όταν ένα βράδυ του Δεκέμβριου του 1913 τον καλεί ο τραγουδιστής José Razzano να τραγουδήσουν κρεολικά τραγούδια για μια παρέα πλουσίων και επιφανών προσωπικοτήτων του Μπουένος Άιρες σε μια από τις βραδιές γλεντιού που διοργανώνονταν συχνά και αποτελούσαν τότε έναν συνήθη τρόπο διασκέδασης. Ακολουθεί ένα ντελίριο ξέφρενης διασκέδασης που θα τους οδηγήσει όλους μαζί, την ίδια βραδιά, στο περίφημο πολυτελές καμπαρέ Armenonville που θεωρούταν ναός του tango. Οι ιδιοκτήτες του καμπαρέ που ακούνε το ντουέτο Gardel-Razzano, ενθουσιάζονται και το προσλαμβάνουν για σταθερές εμφανίσεις με μια εξωπραγματική αμοιβή, για τα δεδομένα της εποχής. Και κάπως το έτσι το ντουέτο, που θα διατηρήσει τη συνεργασία του για πάνω από μια δεκαετία, θα κάνει την επίσημη εμφάνιση του την πρωτοχρονιά του 1914 τραγουδώντας κυρίως vals. Έκτοτε αρχίζει και η πορεία του Gardel προς τη δόξα και το όνομα του θα συνδεθεί με εκατοντάδες τραγούδια .
O Carlos Cardel θα χάσει τη ζωή του στις 24 Ιουνίου 1935 στο Μεντεγίν της Κολομβίας σε ένα αεροπορικό δυστύχημα που συγκλόνισε τον κόσμο. Τόσο ο ίδιος όσο και αρκετά μέλη της αποστολής που τον πλαισίωνε στις συναυλίες του θα απανθρακωθούν. Το τραγικό συμβάν συνέβη όταν το αεροπλάνο που τους μετέφερε βγαίνει από τον διάδρομο του, ενώ επιχειρεί απογείωση, και συγκρούεται με ένα άλλο που επίσης περίμενε να απογειωθεί. Ανάμεσα στα πολλά θύματα του δυστυχήματος βρισκόταν ο δημοσιογράφος, θεατρικός συγγραφέας, μεταφραστής ταινιών βωβού κινηματογράφου και στιχουργός πολλών τραγουδιών του Gardel, ο Alfredo de Pera (1900-1935). Ο στίχος του, συχνά πεζόμορφος και αφηγηματικός, θα συμβάλλει στην περαιτέρω αναγνώριση του Gardel στο παγκόσμιο στερέωμα, καθώς προσπαθεί να «ευπρεπίσει» το tango αφαιρώντας την αργκό των πορνείων που είναι έως τότε ένα από τα χαρακτηριστικά του είδους αφού στα μέρη αυτά εντοπίζεται ιστορικά η γέννηση του. Αυτή η προσπάθεια στιχουργικής άμβλυνσης της αρχικής μορφής των πρώτων tango είναι ενδεχομένως ένας από τους λόγους που ο Jorge Luis Borges, που έχει μια τελείως διαφορετική αντίληψη για την αυθεντικότητα του είδους την οποία εκθέτει λεπτομερώς στο δοκιμιακό βιβλίο του με τίτλο Evaristo Carriego, θα σταθεί επικριτικά απέναντι στον Gardel και στα τραγούδια του. Ο Alfredo de Pera είχε γράψει, μεταξύ άλλων, το πιο εμβληματικό ίσως τραγούδι του, με τίτλο «Por una cabeza». Το συγκεκριμένο τραγούδι είχε ηχογραφηθεί λίγους μήνες πριν το δυστύχημα. Η φράση που δίνει τον τίτλο της στο τραγούδι (“Για ένα κεφάλι”) δηλώνει τον τερματισμό μιας ιπποδρομιακής κούρσας που κρίνεται οριακά στο νήμα.
Η σορός του Gardel θα ταφεί αρχικά στο κοιμητήριο του Σαν Πέδρο της πόλης Μεντεγίν, τόπο του δυστυχήματος. Δύο μήνες μετά όμως γίνεται η εκταφή και ξεκινά ένα πολυήμερο οδοιπορικό, μέσω μιας τεράστιας επιχείρησης, για τον επαναπατρισμό του στο αγαπημένο του Μπουένος Άιρες. Πρόκειται για ένα πολυήμερο ταξίδι αρχικά με τρένο, στη συνέχεια με μουλάρι (περνώντας από την Καραμάντα, το Μαρμάτο, την Περέϊρα, το Κάλι) και κατόπιν από το λιμάνι της Μπουεναβεντούρα, στον Ειρηνικό Ωκεανό, αναχωρεί με πλοίο μέσω της διώρυγας του Παναμά, και τον Ατλαντικό. Με ενδιάμεσους σταθμούς τη Νέα Υόρκη, το Ρίο ντε Τζανέιρο και το Μοντεβίδεο, όπου θα παραμένει για μέρες προκειμένου να τον αποχαιρετήσουν οι θαυμαστές του, θα φτάσει τελικά στο κοιμητήριο του Μπουένος Άιρες στις 5 Φεβρουαρίου 1936.
Θα ταφεί στο κοιμητήριο της Τσακαρίτα, κάποιες μέρες μετά, αφού η σορός του τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα όπου θα σπεύσουν να τον αποχαιρετήσουν χιλιάδες κόσμου. Το μνήμα του, που είναι ένα επιβλητικό μνημείο με αγάλματα, χαρακτικά και πίνακες ζωγραφικής αναμορφώνεται συνεχώς , και πρόσφατα με τη βοήθεια της τεχνολογίας ενσωματώθηκε εκεί ένας ψηφιακός διαδραστικός τοίχος μέσα από τον οποίο οι επισκέπτες έρχονται σε επαφή με τη ζωή του σπουδαίου καλλιτέχνη.

 

ΠΗΓΕΣ :

Borges, Jorge Luis, Evaristo Carriego, Alianza Editorial, 2002, Madrid

Centenera, Mar (2022), Carlos Gardel, el primer gran ídolo latinoamerícano, El país, Ανακτήθηκε την 10-10-2022, https://elpais.com/argentina/2022-08-08/felipe-pigna-carlos-gardel-fue-el-primer-gran-idolo-latinoamericano.html

Jara, Fernanda (2018) , Alfredo Le Pera, el genio olvidado que murió a la sombra de Carlos Gardel, Infobae, Ανακτήθηκε την 1-11-2022 από
https://www.infobae.com/cultura/2018/06/24/alfredo-le-pera-el-genio-olvidado-que-murio-a-la-sombra-de-carlos-gardel/

Miguel, Felipe (2015), Gardel y los candados, “las pequeñas cosas que precisa la ciudad”, 180, Aνακτήθηκε την 10-10-2022 από https://www.180.com.uy/articulo/56096_gardel-y-los-candados-las-pequenas-cosas-que-precisa-la-ciudad
Osorio, Juan Estéban (2020), ¿Y Le Pera?, El espectador, Ανακτήθηκε την 12-10-2002 από https://www.elespectador.com/el-magazin-cultural/y-le-pera-article/

Pigna, Felipe (2021), Jorge Luis Borges, el “enemigo” público de Carlos Gardel, Clarín, Ανακτήθηκε την 25/12/2022 από
https://www.clarin.com/viva/jorge-luis-borges-enemigo-publico-carlos-gardel_0_IeOg492Ce.html

Pigna, Felipe (2022), La noche de juerga de cambió la suerte de Carlos Gardel, Clarín, Ανακτήθηκε την 30-12-2022 από https://www.clarin.com/viva/noche-juerga-cambio-suerte-carlos-gardel_0_VhZIKIJgoz.html

Ramírez, Sergio (2020), Formas de inmortalidad, El país, Ανακτήθηκε την 9-10-2022 από https://elpais.com/elpais/2020/01/21/opinion/1579622977_002878.html#?rel=mas

Rebossio, Alejandro (2015), 80 años sin Carlos Gardel. El rey del tango, El país, Ανακτήθηκε την 8-10-2022 από https://elpais.com/cultura/2015/06/24/actualidad/1435133092_881659.html#?rel=mas

Fundación International de Carlos Gardel (2021), Historia de Mausoleo de Carlos Gardel, Fundación International de Carlos Gardel, ανακτήθηκε την 1-1-2002 από https://www.fundacioncarlosgardel.org/suceso/historia-del-mausoleo-de-carlos-gardel-2

Semana (2015), “Honestamente, creo que Gardel era uruguayo”, Semana, Ανακτήθηκε την 24-12-2022 από