Eudora Welty (1909-2001)
H Eudora Welty (Ευδώρα Γουέλτι) γεννήθηκε στις 13 Απριλίου 1909 στο Τζάκσον, Μισισιπή, όπου και πέθανε στις 23 Ιουλίου 2001. Από μια σημαντική άποψη διάλεξε να είναι Southern (κάτοικος του Νότου), μιας και ο πατέρας της ήταν από το Οχάιο και η μητέρα της από την Δυτική Βιρτζίνια ― που από πολιτιστική πλευρά δεν μετράει ως Νότια Πολιτεία. Μολονότι έχει γράψει καλά μυθιστορήματα, η Ευδώρα Γουέλτι είναι σαφώς στο φόρτε της ως συγγραφέας διηγημάτων και νουβέλες. Πρόκειται για μια πρωτότυπη, ακόμη και ιδιόμορφη συγγραφέα, που την θαύμαζαν και ενθάρρυναν, μεταξύ άλλων, ο Ford Maddox Ford (Φορντ Μάντοξ Φορντ – 1873-1939), η Katherine Anne Porter (Κάθρην Ανν Πόρτερ – 1890- 1980) και ο Robert Penn Warren (Ρόμπερτ Πεν Γουόρεν – 1905-1989). Ένας συγγραφέας που της άσκησε επιρροή ήταν ο μείζων Άγγλος μυθιστοριογράφος Henry Green (Χένρυ Γκριν – 1905-1973), τον οποίο είχε εγκωμιάσει γραπτώς.
Η Ευδώρα Γουέλτι είναι στο φόρτε της στα σύντομα πεζογραφήματα ίσως επειδή διακρίνεται στα συμπυκνωμένα πορτρέτα εκκεντρικών ανθρώπων. Αυτά συχνά ονομάζονται καρικατούρες, αλλά αυτή η λέξη δεν είναι σωστή: η Γουέλτι συλλαμβάνει ένα άτομο τη στιγμή που αποκαλύπτεται, και το προκύπτων πορτρέτο συχνά εμφανίζεται σαν καρικατούρα. Μάλιστα, μερικές φορές είναι μια ειλικρινής περιγραφή του συγκεκριμένου ανθρώπου. Έχει την ικανότητα να δημιουργεί χαρακτήρες που σε φέρνουν σε αμηχανία όσο αυτοί της καθημερινής ζωής. Η διευθύντρια του ταχυδρομείου του China Grove, Mississippi, στο διήγημα “Why I Live at the P.O.“ (Γιατί μένω στο ταχυδρομείο) ― από τη συλλογή A Curtain of Green (Μια πράσινη κουρτίνα) (1941) ― είναι σχιζοφρενής ή απλώς αποξενωμένη; Το ότι η ιστορία προκαλεί συζητήσεις γιʼ αυτό το ζήτημα είναι φόρος τιμής στις ικανότητες χαρακτηρισμού της Ευδώρας Γουέλτι. Είναι αλήθεια ότι οι χαρακτήρες στα διηγήματα της συχνά είναι νευρωτικοί, εκκεντρικοί ή σε μερικές περιπτώσεις ψυχοπαθείς. Πάντως εμφανίζονται όπως αυτοί είναι, και κωμωδία αν προκαλούν, προκαλούν εξίσου πάθος. Βέβαια, όταν έχεις να κάνεις με τέτοιο υλικό κινδυνεύεις μονίμως, και όταν η Ευδώρα Γουέλτι προσπαθεί ενσυνείδητα για συμβολικές εντυπώσεις, αποτυγχάνει. Αλλά όταν συγκεντρώνεται στη ζωή της μικρής πόλις του Μισισιπή που έχει παρατηρήσει τόσο προσεχτικά και κατανοεί τόσο καλά, οι αναφορές της συχνά είναι πιο καθολικές. Εκτός από A Curtain of Green δημοσίευσε και τα ακόλουθα βιβλία: The Robber Bridegroom [Ο γαμπρός ληστής] (1942), Delta Wedding [Δέλτα γάμου] (1946), The Ponder Heart [Η συλλογισμένη καρδιά] (1954), το παιδικό The Shoe Bird [Το παπούτσι πουλί] (1964), Losing Battles [Χαμένες μάχες] (1970) και The Optimistʼs Daughter [Η κόρη του οπτιμιστή] που κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ το 1973. Το σπίτι της στο Τζάκσον, Μισισιπή, είναι Εθνικό Ιστορικό Ορόσημο για το κοινό ως μουσείο.
**************
Carson McCullers (1917-1967)
Η Carson McCullers [Κάρσον ΜακΚάλερς] γεννήθηκε ως Lula Carson Smith [Λούλα Κάρσον Σμιθ] στο Columbus, Γεωργία, το 1917. Σπούδασε στη Νέα Υόρκη, και παντρεύτηκε τον Reeves McCullers [Ριβς ΜακΚάλερς] σε ηλικία είκοσι ετών. Δημοσίευσε το The Heart is a Lonely Hunter [Η καρδιά είναι μοναχικός κυνηγός] το 1940, την εποχή που αυτή κι ο άνδρας της συμφώνησαν να πάρουν διαζύγιο. Για τα επόμενα πέντε χρόνια έμενε περισσότερο στη Νέα Υόρκη, όπου δημοσίευσε το μυθιστόρημα Reflections in a Golden Eye [Σκέψεις σε χρυσαφένιο μάτι] (1941) και μια σειρά διηγημάτων. Το 1945 ξαναπαντρεύτηκε τον Reeves McCullers, ο οποίος είχε τραυματιστεί στον πόλεμο. Ο γάμος διαλύθηκε το 1951 και ο Reeves υπό την επήρεια ναρκωτικών και αλκοόλ αυτοκτόνησε στο Παρίσι. Αυτή η ίδια υπέφερε κατά καιρούς από καρδιακή ασθένεια, αποπληξία, και πνευμονία. Όταν πέθανε το 1967 σε ηλικία 50 ετών μετά από εγκεφαλική συμφόρηση, είχε επίσης καρκίνο τoυ μαστού. Η υγεία της χειροτέρευε από την εποχή που παντρεύτηκε το 1937. Κατάφερε όμως να γράψει αρκετά άλλα βιβλία: The Member of the Wedding [Το μέλος του γάμου] (1946), το οποίο δραματοποίησε (1950), The Ballad of the Sad Café [Η μπαλάντα του λυπημένου καφενείου] (1951), μια συλλογή διηγημάτων και μια νουβέλα με τον ίδιο τίτλο, το θεατρικό έργο The Square Root of Wonderful [Η τετραγωνική ρίζα του θαυμάσιου] (1958) και το τελευταίο μυθιστόρημα, Clock Without Hands [Ρολόι δίχως δείκτες] (1961). Παρά το γεγονός ότι τα τελευταία της χρόνια ήταν ένας αγώνας εναντίων των νόσων και σωματικής ασθένειας, το 1964 η Carson McCullers δημοσίευσε ένα χαριτωμένο βιβλίο παιδικής ποίησης: Sweet as a Pickle and Clean as a Pig [Γλυκό σαν τουρσί και καθαρό σαν γουρούνι].
Όπως οι άλλες Southern γυναίκες συγγραφείς (Κάθριν Ανν Πόρτερ, Ευδώρα Γουέλτι, Φλάνερυ Οκόνορ) έτσι κι η Κάρσον ΜακΚάλερς ασχολείται με εκκεντρικότητες και γκροτέσκο. Τέτοια επίδραση έχει ο Νότος σε ελάσσων λογοτέχνες. Ουσιαστικά η Κάρσον ΜακΚάλερς είναι ελάσσων συγγραφέας, και ενδυνάμωσε τα καλύτερά της έργα με αυστηρή προσήλωση στα όρια των ικανοτήτων της. Την παρανόησαν οι κριτικοί όταν έκριναν τις αναλύσεις των αναπήρων ως ανατομές δηλητηριασμένων πολιτισμών. Στην κατάσταση που ήταν η ΜακΚάλερς μπορούσε να νιώθει συμπόνια για άτομα με πιο σοβαρές αναπηρίες. Όμως στα βιβλία της δεν υπάρχει το συναίσθημα τρόμου για σωματική ή διανοητική ανεπάρκεια. Από μια σημαντική άποψη πρόκειται για μια καταφατική συγγραφέα, γιατί παρουσιάζει ως ωραίους και αγαπητούς τους ανάπηρους ήρωες της και όχι απεχθείς. Βέβαια η προσωπική της γνώμη για τον κόσμο δεν είναι η πιο ευχάριστη, αλλά δείχνει ― όσο λίγοι άλλοι σύγχρονοι συγγραφείς ― ότι αυτό που φαίνεται ή που θεωρείται άσχημο δεν είναι αναγκαία έτσι.
Τα καλύτερά της έργα είναι The Heart is a Lonely Hunter, The Ballad of the Sad Café, και The Member of the Wedding. Το πρώτο λαμβάνει χώρα σε μια μικρή πόλη της Γεωργίας όπου ζει ο ευφυής κωφάλαλος John Singer [Τζων Σίνγκερ], και περιγράφει την επιρροή του πάνω σε τέσσερις ανθρώπους. Ζει μαζί με τον διανοητικά ανεπαρκή Σπύρο Αντωνόπουλο τον οποίο αγαπάει. (Δεν υπάρχει καμιά υπόνοια ομοφυλοφιλίας.) Όταν ο Αντωνόπουλος αρρωστήσει και γίνει αντικοινωνικός και πρέπει να εισαχθεί σε ψυχιατρείο, ο Σίνγκερ μπαίνει στη ζωή τεσσάρων άλλων ανθρώπων, κανείς εν των οποίων δεν έχει ιδέα για την θλίψη που αισθάνεται. Η πιο ωραία περιγραφή είναι της δωδεκάχρονης Mick, που θέλει να γίνει συνθέτρια. Τελικά ο Αντωνόπουλος πεθαίνει κι ο Σίνγκερ αυτοκτονεί. Οι οπαδοί του σαστίζουν, καθώς ποτέ δεν τον κατάλαβαν ή νοιάστηκαν γιʼ αυτόν. Αλλά ο καθένας τους επίσης υφίσταται το χειρότερο. Μειονέκτημα του βιβλίου είναι η συνειδητή χρήση αλληγορίας που μερικές φορές αφανίζει τη δράση σε ρεαλιστικό επίπεδο. Και ο Σίνγκερ τι αντιπροσωπεύει τον Χριστό ή τον Σατανά; Πάντως πρόκειται για ένα σημαντικό, θαυμάσιο βιβλίο. Η αινιγματική, ασαφής φύση του Σίνγκερ, που είναι και η ουσία του μυθιστορήματος, διατηρείται παρά ορισμένες λεπτομέρειες όπως πόσο χρονών ήταν όταν πέθανε (τριάντα-τριών) και την «γαλήνια όψη» του.
Το The Ballad of the Sad Café είναι το πιο τέλειο από τα γραπτά της ΜακΚάλερς. Σʼ αυτή τη γκροτέσκο ιστορία της Amelia Evans [Αμέλια Έβανς]. μια γνωστική έμπορος και γενναιόδωρη θεραπεύτρια, η φαντασία της βρήκε την πραγματική της μορφή, ενώ ταυτόχρονα ανακάλυψε την αληθινή της φωνή. Σε όλα τα άλλα της βιβλία, ακόμη και στο The Member of the Wedding, η γλώσσα της είναι ευμετάβλητη: έχει τάση για ατελέσφορες συγκρίσεις και ροπή προς ψευδοποιητικότητα. The Member of the Wedding είναι της Κάρσον ΜακΚαλλερς το πιο ρεαλιστικό βιβλίο, και το καλύτερο μυθιστορηματικό της έργο. Διηγείται την ιστορία του Frankie Addams [Φράνκι Άνταμς] που εισέρχεται στην εφηβική ηλικία, και παρουσιάζει την πιο συμπαθητική φυσιογνωμία απʼ όλα της τα βιβλία: την τετράκις παντρεμένη μαύρη μαγείρισσα, Berenice Sadie Brown [Μπέρενις Σέιντι Μπράουν]. Αυτό είναι ένα λυρικό, κωμικό και όχι συναισθηματικό μυθιστόρημα, συγκινητικό και ευχάριστο. Το Clock Without Hands δεν είναι στο ίδιο επίπεδο. Τα αδύνατα σημεία του είναι γλωσσική χαλάρωση και, πάλι, ανεκπλήρωτες συμβολικές αξιώσεις. Ωστόσο είναι εμφανές ότι αν η συγγραφέας του δεν ήταν σε τέτοια άσχημη αναπηρική κατάσταση, σίγουρα θα έγραφε ένα μυθιστόρημα μεγίστης σημασίας, όπως The Heart is a Lonely Hunter έδειξε ότι ήταν ικανή.
***********
Flannery OʼConnor (1925-1964)
Η Mary Flannery OʼConnor (Μαίρη Φλάνερυ Οκόνορ), που γεννήθηκε στις 25 Μαρτίου 1925 στη Savannah, Γεωργία, είχε κι αυτή τραγικά προβλήματα υγείας: κληρονόμησε ερυθηματώδη λύκο από τον πατέρα της, και σταδιακά έμεινε ανάπηρη από τις περιπλοκές της αναγκαίας θεραπευτικής αγωγής, και μάλλον γνώριζε ότι θα πέθαινε πρόωρα. Η Φλάνερυ Οκόνορ ήταν μια ζωή Καθολική. Σχεδίασε να γίνει γελοιογράφος, αλλά σύντομα μεταστράφηκε στη λογοτεχνία. Παρά την ασθένεια της και την ταλαιπωρία που υπέφερε, η Φλάνερυ Οκόνορ ήταν μια χαρούμενη και ευφυολόγος γυναίκα, η οποία δεχόταν όσες προσκλήσεις μπορούσε για να κάνει διαλέξεις και να εμφανίζεται στο κοινό. Βρήκε χρόνο να γράψει δυο μυθιστορήματα, Wise Blood [Σοφό αίμα] (1952) και The Violent Bear it Away [Το βίαιο ποδίζω] (1960), και δυο συλλογές διηγημάτων, A Good Man is Hard to Find [Ένας καλός άνθρωπος είναι δύσκολο να βρεθεί] (1955) και το μεταθανάτιας κυκλοφορίας Everything that Rises Must Converge [Τα πάντα ό,τι οι αυξήσεις πρέπει να συγκλίνουν] (1965).
Η Φλάνερυ Οκόνορ είναι δύσκολη συγγραφέας που συνδυάζει Southern Gothic (γοτθικό) γκροτέσκο χιούμορ και ένα άκρως περίπλοκο συμβολισμό. Και πάλι οι χαρακτήρες της είναι γκροτέσκο. Αλλά η Καθολική της πίστη της δίνει μια εντελώς διαφορετική διάσταση από οποιονδήποτε άλλο Southern λογοτέχνη. Το πρώτο της αξιοσημείωτο μυθιστόρημα έχει να κάνει με τον ούτε λίγο ούτε πολύ αντίχριστο Haze Motes [Χέιζ Μόουτς], ο οποίος χάνει την Προτεσταντική πίστη του ενώ υπηρετούσε στο στρατό και στη συνέχεια προσπαθεί να ιδρύσει μια Εκκλησία δίχως Χριστό ― «την εκκλησία που το αίμα του Ιησού δεν θα μολύνει με εξιλασμό» ― στα βουνά του Τενεσί όπου ζει. Ο Χέιζ πιστεύει ότι το αίμα του είναι σοφό γιατί είναι φυσικό. Το αίμα του όμως είναι όντως σοφό, εφόσον ο ίδιος είναι, παρά τον εαυτό του, η φωνή του Θεού: ακόμη κι αν κηρύσσει μια αντί-Εκκλησία, τα κηρύγματά του είναι πιο αξιόπιστα από αυτά της κοσμικής σύγχρονης Εκκλησίας: είναι σεπτός. Ο Χέιζ, σʼ ένα βιβλίο που ο συμβολισμός γίνεται όλο και περισσότερο περίπλοκος και θεολογικός, τελικά τυφλώνεται με ασβέστη. Αν και Καθολική, η Φλάνερυ Οκόνορ θεωρεί την Προτεσταντική απλότητα του Νότου ως γνήσιο Χριστιανισμό ― αηδιαστικά γνήσιο όσο (γιʼ αυτή) η αλήθεια της αγάπης του Θεού και η λύτρωση του Χριστού. Ο συμβολισμός του Wise Blood, κατά πολύ θεολογικός, τείνει να παρουσιάζει τη ζωή του Χέιζ ως κωμική ― και διαστρεβλωμένη ― αλλά κωμική και διαστρεβλωμένη παράλληλα με του Χριστού. Το σφάλμα του έγκειται στο γεγονός ότι τα εκκεντρικά και κωμικά στοιχεία δεν επιτρέπουν να γίνει κατανοητή η αγωνία. Τα πράγματα στα οποία αναφέρεται η συγγραφεύς είναι τόσο οδυνηρά, τόσο γκραν-γκινιόλ, που ακυρώνουν τον σκοπό τους: εντέλει, αυτό το ευαγγέλιο είναι εκκεντρικό παρά αξιόπιστο. Παρʼ όλα αυτά, ο τρόπος με τον οποίο η Φλάνερυ Οκόνορ έστησε έναν αντι-Χριστιανισμό είναι επιδέξιος και έξυπνος, αν και πίσω απʼ όλα αυτά βρίσκεται ένα κήρυγμα.
Το The Violent Bear it Away (1960) περιέχει περισσότερη φαντασία και λιγότερη ευφυΐα, και είναι καλύτερο βιβλίο. Ο αδελφός του παππού του Francis Marion Tarwater [Φράνσις Μάριον Ταργουότερ] ένας ανισόρροπος προφήτης και παράνομος ποτοποιός ουίσκι, πεθαίνει, αλλά έχει δώσει εντολή στον μικρανεψιό του να γίνει προφήτης, αρχίζοντας με την βάπτιση του εξαδέλφου του Bishop Rayber [Μπίσοπ Ρέιμπερ]. Ο Ταργουότερ, που δεν θέλει να γίνει προφήτης, εκτελεί την εντολή ― μα και τον πνίγει με την διαταγή του Σατανά, προηγουμένως μόνο μια φωνή μέσα του. Κάνει ό,τι μπορεί νʼ αποφύγει τις διαταγές του, αλλά τελικά ο πλήρους ηθικός του ξεπεσμός τον ωθεί στην τρέλα και αυθεντική προφητεία. Ο Ταργουότερ είναι σίγουρα εκπρόσωπος της αληθινής Εκκλησίας που χρειάζεται να γίνει ο εαυτός της ― όχι απλώς αιτία ― για να σώσει τον κόσμο. Είναι σαφές πως η Φλάνερυ Οκόνορ, όπως πολλοί Καθολικοί της εποχής εκείνης, ήταν τρομερά ενοχλημένη με την παρούσα Εκκλησία, που την έβλεπε να προδίδει τον εαυτό της.
Είναι πιθανό πως εν καιρώ τα διηγήματα της Φλάνερυ Οκόνορ όπως The Artificial Nigger [Ο ψεύτικος νέγρος], The Lame Shall Enter First [Οι κουτσοί θα μπουν πρώτοι] και Parkerʼs Back [Η πλάτη του Πάρκερ] θα κριθούν η πιο ανθεκτική δουλειά της. Γενικώς τούτα διαβάζονται πιο εύκολα, υπό την έννοια ότι ενώ κατέχουν ένα εντυπωσιακό συμβολισμό, δεν είναι διεξοδικά υπολογισμένα ως συμβολισμός. Αυτή η άποψη έχει αμφισβητηθεί από πλευράς ότι στα μυθιστορήματά της έβαλε όσα ήταν υψίστης σημασίας γιʼ αυτήν. Η απάντηση θα μπορούσε να είναι ότι έβαλε στα μυθιστορήματά της όσα αυτή θεωρούσε υψίστης σημασίας…. Ότι ήταν μια απαράμιλλη Southern συγγραφέας δεν χωράει αμφιβολίας. Για παράδειγμα, θεωρούσε τη φυλετική ενοποίηση συναισθηματισμό: αυτό που είναι σημαντικό είναι πέρα από τη ζωή. Παρά τις σημαντικές διαφορές της από άλλους Southern λογοτέχνες, είναι ανέφικτο να μη την θεωρείς γνήσια Southern συγγραφέα. Πέθανε στης 3 Αυγούστου του 1964 σε ηλικία 39 ετών.
Υπέροχο άρθρο γι’ αυτές τις τρεις μαγικές γυναίκες, που μοιάζουν όλες ηρωίδες έργων του Τέννεσσυ Ουίλιαμς -ήξερα (κι έχω διαβάσει) μόνο την δεύτερη, οι άλλες ήταν μια αποκάλυψη. Ευχαριστώ για την ανάρτηση!
Η Ευδώρα (τι ωραίο όνομα!) είναι σε φωτογραφία ή ελαιογραφία;
Υπέροχο το άρθρο -αν και κάπου, όχι τίποτα σπουδαίο δηλαδή, χρειάζεται το χτενισματάκι του: οι “νουβέλες” της έβδομης γραμμής, για παράδειγμα, κλίνονται -όσο κι αν το “νουβελών” χτυπάει άσχημα στο αυτί. Πιο άσχημο μοιάζει να μη συνοδεύει τα “διηγήματα”, που προηγούνται.
Γιατί, άραγε, μεταφράζετε το “Reflections in a Golden Eye” σαν “σκέψεις”, και δεν ακολουθείται το δοκιμασμένο, και ποιητικά ικανοποιητικό “ανταύγειες σε χρυσά μάτια”, της αξέχαστης εκείνης ταινίας του Χιούστον, που τόσες φορές έχουμε απολαύσει στα θερινά τα σινεμά; Νομίζω, αν μου επιτρέπετε, ότι οι “ανταύγειες” δίνουν φτερά στην ιστορία -ενώ οι “σκέψεις” τής τα κόβουν.