Ακούστε εδώ το τραγούδι Dogs

Το άλμπουμ Animals των Pink Floyd κυκλοφόρησε πρώτη φορά στη Μεγάλη Βρετανία, στις 23 Ιανουαρίου 1977. Κριτικοί και κοινό ερίζουν ακόμη για τη θέση και τη σημασία του μέσα στη συνολική δισκογραφία του συγκροτήματος. Συνιστά ίσως τη σαφέστερη πολιτική και κοινωνική δήλωση του Roger Waters, όπως εκφράστηκε μέσα στους στίχους του στα χρόνια της παρουσίας του στο συγκρότημα. Αντλώντας πικρή έμπνευση από τη σύγχρονη (όχι μόνο για την εποχή του) πραγματικότητα και αξιοποιώντας ζώα (το σκύλο, το πρόβατο και το γουρούνι) ως αρχετυπικά σύμβολα (όπως στη Φάρμα των Ζώων), ο Waters ιχνογραφεί μια πραγματική δυστοπία.
Η πρόχειρη, σχεδόν κατά-λέξη μετάφραση των στίχων που ακολουθεί έχει μοναδικό σκοπό να δώσει στον μη αγγλομαθή αναγνώστη μια γεύση αυτής της δυστοπίας – και μια αφορμή (ελπίζω) για περαιτέρω μελέτη. Περιττό να πω ότι δεν έχει καμιά λογοτεχνική αξίωση.

ΙΠΤΑΜΕΝΑ ΓΟΥΡΟΥΝΙΑ (Μέρος 1)

Αν δε σ’ ένοιαζε τι κάνω,
κι αν δεν νοιαζόμουν κι εγώ για σένα,
θα βαδίζαμε στη ζωή μʼ ελιγμούς
ανάμεσα στην ανία και στον πόνο,
και θα σηκώναμε πότε-πότε το βλέμμα
ψηλά, μέσα απ’ τη βροχή,
να δούμε ποιος είναι ο πούστης που μάς φταίει
έχοντας το νου μας για ιπτάμενα γουρούνια.

ΣΚΥΛΙΑ

Πρέπει να είσαι τρελός, πρέπει να έχεις πραγματική ανάγκη.
Πρέπει να κοιμάσαι με το ένα μάτι ανοιχτό
κι όταν βγαίνεις στη γύρα
να μπορείς με κλειστά μάτια να πετυχαίνεις διάνα.
Κι ύστερα, αθόρυβα, κρυφά, κόντρα στον άνεμο
πρέπει να χτυπάς την κατάλληλη στιγμή χωρίς να το σκεφτείς.

Στη συνέχεια, μπορείς να διορθώσεις το στυλ σου,
να ισιώσεις τη γραβάτα, να προβάρεις τη χειραψία,
το σίγουρο βλέμμα και το εύκολο χαμόγελο.
Πρέπει να σε εμπιστεύονται αυτοί που τους λες ψέματα,
ώστε όταν σου γυρίσουν την πλάτη
να μπορείς να τους μαχαιρώσεις πισώπλατα.

Πρέπει να έχεις μάτια και στην πλάτη.
Το ξέρεις ότι θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο,
όλο και πιο δύσκολο.
όσο γερνάς.
Στο τέλος θα τα μαζέψεις και θα τραβήξεις νότια
να κρύψεις το κεφάλι σου στην άμμο
– άλλος ένας γέρος φουκαράς
που πεθαίνει από καρκίνο
ολομόναχος.

***

Κι όταν χάσεις τον έλεγχο,
θα θερίσεις ό,τι έσπειρες.
Κι όσο μεγαλώνει ο φόβος σου,
το αίμα θα πήζει και θα πετρώνει μέσα σου.
Και θα είναι αργά να απαλλαγείς από το βάρος
που σου ήταν χρήσιμο κάποτε για να κάνεις τον καμπόσο.
Άντε, καλό πνίξιμο, λοιπόν,
καθώς θα σε παρασέρνει η πέτρα.

***

Πρέπει να το παραδεχτώ, νοιώθω λιγάκι μπερδεμένος.
Μερικές φορές νομίζω ότι απλώς με χρησιμοποιούν.
Πρέπει να συνέλθω, να πετάξω από πάνω μου αυτή τη δυσφορία.
Αν δεν κρατηθώ στα πόδια μου, πώς θα μπορέσω να βγω από αυτό το λαβύρινθο;

Κουφός, τυφλός, ανόητος
συνεχίζεις να υποκρίνεσαι
ότι όλοι είναι αναλώσιμοι
και ότι δεν υπάρχουν αληθινοί φίλοι.
Και νομίζεις ότι το σωστό είναι ο νικητής να χαίρεται μόνος
και ότι όλα γίνονται κάτω απ’ τον ήλιο
και βαθιά μέσα σου πιστεύεις ότι όλοι είναι φονιάδες.

***

Ποιος γεννήθηκε σ’ ένα σπίτι γεμάτο πόνο; [1]
Ποιος έμαθε να μη φτύνει στον ανεμιστήρα; [2]
Ποιος έμαθε να κάνει ό,τι του λένε οι ανώτεροι;
Ποιος έσπασε στα χέρια ειδικευμένου προσωπικού;
Σε ποιον έβαλαν κολάρο κι αλυσίδα;
Ποιος δέχτηκε φιλικό χτύπημα στην πλάτη;
Ποιος θέλησε να ξεφύγει απ’ το κοπάδι;
Ποιος ήταν ένας ξένος στο ίδιο του το σπίτι;
Ποιος γκρεμίστηκε στο τέλος;
Ποιος βρέθηκε νεκρός στο τηλέφωνο;
Ποιος πήγε στον πάτο με την πέτρα στο λαιμό του;

ΓΟΥΡΟΥΝΙΑ (Τρία διαφορετικά)

Άνθρωπε μεγάλε, γουρουνάνθρωπε,
τι γελοίος που είσαι, χαχαχα.
Εσύ ο πάμπλουτος και σημαντικός,
τι γελοίος που είσαι, χαχαχα.

Και όταν βάζεις το χέρι στην καρδιά,
είσαι για γέλια,
σχεδόν παλιάτσος
με το κεφάλι σου χωμένο στην ταΐστρα,
λες “σκάβετε, μη σταματάτε”.
Γουρουνίσιοι λεκέδες στα προγούλια σου.
Τι ελπίζεις να βρεις
εκεί κάτω στη γαλαρία;
Είσαι για γέλια,
Είσαι για γέλια,
αλλά στο βάθος είσαι για κλάματα.

Κωλόγρια στη στάση του λεωφορείου,
τι γελοία που είσαι, χαχαχα.
Γαμημένη σκύλα,
τι γελοία που είσαι, χαχαχα.
Ακτινοβολείς κρύα ρεύματα σπασμένου γυαλιού.
Είσαι σχεδόν αστεία,
κι ίσως αξίζεις ένα φευγαλέο χαμόγελο.
Σ’ αρέσει η αίσθηση του ατσαλιού.
Είσαι φανταστική με την καρφίτσα στο καπέλο
και έχεις πολλή πλάκα όταν κρατάς πιστόλι.
Είσαι για γέλια,
Είσαι για γέλια,
αλλά στο βάθος είσαι για κλάματα.

Έι, εσύ, Whitehouse, [3]
τι γελοία που είσαι, χαχαχα.
Νοικοκυρεμένο ποντίκι της πόλης
τι γελοία που είσαι, χαχαχα.
Παλεύεις να μαντρώσεις τα αισθήματά μας.
Είσαι σκέτη απόλαυση,
Σφιχτά χείλη και κρύα πόδια
Και μήπως νοιώθεις ότι σε κακομεταχειρίστηκαν;
…..! …..! …..! …..!
Πρέπει να αναχαιτίσεις το κύμα του κακού,
Και να το στρέψεις όλο μέσα.
Mary είσαι μια απόλαυση,
Mary είσαι μια απόλαυση
αλλά στο βάθος είσαι για κλάματα.

ΠΡΟΒΑΤΑ

Περνάς την ώρα σου ήσυχος
μακριά στα λιβάδια,
νοιώθοντας αμυδρά μια αδιόρατη
ανησυχία στον αέρα.
Έχε το νου σου,
μπορεί να υπάρχουν σκυλιά τριγύρω.
Κοίταξα με προσοχή πέρα από τον Ιορδάνη,
κι είδα πώς τα πράγματα
δεν είναι όπως φαίνονται.

Τι κερδίζεις με το να παριστάνεις
ότι ο κίνδυνος δεν είναι πραγματικός;
Πράος και υπάκουος, ακολουθείς τον ηγέτη
μέσα από χιλιοπερπατημένους διαδρόμους
μέχρι την κοιλάδα του ατσαλιού.
Για δες!
Έχεις μια έκφραση οριακής κατάπληξης στο βλέμμα σου.
Τώρα τα πράγματα είναι πραγματικά όπως δείχνουν.
Όχι, δεν είναι ένα κακό όνειρο.

Κύριος ποιμαίνει με και ουδέν με υστερήσει.
Εις τόπον χλόης, εκεί με κατεσκήνωσεν,
επί ύδατος αναπαύσεως εξέθρεψέν με.
Την ψυχήν μου απέλυσεν διά λαμπρών μαχαιρών
και εκρέμασέν με δι’ αγκίστρων
εν τόπω υψηλώ.
Με έκοψε σε μπριζόλες,
ότι ιδού, εισίν αυτώ δύναμις και πείνα μεγάλαι
Όταν έρθει η ώρα, εμείς οι ταπεινοί
μεθ’ ησύχου στοχασμού και μʼ αφοσίωση μεγάλη
θα μάθουμε την τέχνη του Karate
και ιδού, αναστησόμεθα
και θα τον πνίξουμε στο κλάμα του τον πούστη.

Με βελάσματα και ήχους ασυνάρτητους
πέσαμε στο λαιμό του κραυγάζοντας.
Παράφρονες εκδικητές ξεχειλίζουν κατά κύματα
από την αφάνεια στο όνειρο.

Έμαθες τα νέα;
Τα σκυλιά πέθαναν!
Κλείσου σπίτι σου
και κάνε ό,τι σου πουν.
Κάτσε στ’ αβγά σου αν θέλεις να γεράσεις.

ΙΠΤΑΜΕΝΑ ΓΟΥΡΟΥΝΙΑ (Μέρος 2)

Ξέρεις πως νοιάζομαι για σένα,
και ξέρω πως κι εσύ νοιάζεσαι για μένα
και δε νοιώθω μόνος,
ούτε το βάρος της πέτρας,
τώρα που βρήκα μια ήσυχη γωνιά να αράξω.
Γιατί κι οι βλάκες το ξέρουν, ο σκύλος χρειάζεται ένα σπίτι,
ένα καταφύγιο από τα ιπτάμενα γουρούνια.

[1] Η τελευταία ενότητα, με τη συνεχή παράθεση του «Ποιος», απηχεί το μοτίβο του πρώτου μέρους του Howl του Ginsberg.

[2] not to spit in the fan: Με τη σημασία του να μην πηγαίνει κάποιος κόντρα στο ρεύμα (παρά να ακολουθεί πειθήνια τις τάσεις της εποχής), αλλά και με τη σημασία του να μην αφήνεται ελεύθερος να γνωρίσει απλά πράγματα (όπως το να μη φτύνεις στον ανεμιστήρα), παρά να χρειάζεται ειδική παιδαγώγηση ακόμη και για το αυτονόητο.

[3] Mary Whitehouse (1910 – 2001): Βρετανίδα γνωστή για τη δράση της υπέρ της διατήρησης και επιβολής των χριστιανικών ηθών στην κοινωνία, καθώς και για τη δημόσια λογοκρισία που ασκούσε μέσω των ΜΜΕ σε όλους τους τομείς της τέχνης.

από Σωτήρης Παστάκας
8 Comments