Το 2009 ήταν το έτος των υπερβολών. Όλος ο πολιτισμός μας κρεμασμένος σαν τα σφαχτάρια στα περίπτερα. Τα σημαντικότερα πνευματικά μας δημιουργήματα κατάντησαν προσφορές και δώρα, κράχτες πελατών, ψωνιστήρια αγοραστικού κοινού. Πού να βρεθεί λοιπόν χώρος και χρήμα για νέες μελοποιήσεις ποιημάτων. Οι ίδιοι οι χιλιομελοποιημένοι ποιητές για ακόμη μια χρονιά είχαν τη τιμητική τους. Έστω και με καινούριες συνθέσεις. Έτσι το ρίσκο της ανάδειξης ενός άγνωστου ποιητή μέσω της μουσικής, φαντάζει σαν θαμμένη ιστορία. Με τις εξαιρέσεις της όμως. Ευτυχώς.

 1. “Ο Καβάφης του Θάνου Μικρούτσικου”, Ιανός 2009

Για πρώτη φορά παρουσιάζεται η συνολική εργασία του Θάνου Μικρούτσικου πάνω στην ποίηση του Κ.Π. Καβάφη, μια εργασία που ξεκινά ο συνθέτης, το 1971, σε ηλικία μόλις 24 χρόνων, όταν και αποφασίζει να μελοποιήσει για πρώτη φορά ποιήματα του Αλεξανδρινού ποιητή. Ο δίσκος περιέχει δέκα τραγούδια, σε νέα μουσική επεξεργασία και ενορχήστρωση. Μουσικολογικά ο Μικρούτσικος σεβάστηκε τόσο την ατμόσφαιρα των ποιημάτων όσο και την περιρρέουσα φιλολογία του ποιητή, Με άλλα λόγια λυρικές συνθέσεις, αργόσυρτες που αναδύουν μνήμες και ζωντανεύουν αισθήσεις. Οι νότες λειτουργούν σαν πνοές των στίχων και οι ενορχηστρώσεις χρωματίζονται από τα πνευστά του Θύμιου Παπαδόπουλου. Προσωπική πάντως επιθυμία μου θα ήταν λίγη περισσότερη «ασέβεια» στα κείμενα, περισσότερες εκπλήξεις στη μελωδία. Αλλά αυτή η επιθυμία αφορά μάλλον νέες πιθανόν απόπειρες μελοποίησης ποιημάτων του Καβάφη.


2. Bασίλης Δημητρίου, Κ. Γ. Καρυωτάκης, Η μουσική και τα τραγούδια από την τηλεοπτική σειρά, Lyra 2009

Εννέα ορχηστρικά και τρία τραγούδια περιέχει ο δίσκος, εμπνευσμένα από την τηλεοπτική μεταφορά της ζωής του Καρυωτάκη. Συνθέτης τους ο Βασίλης Δημητρίου, και αυτό από μόνο του αποτελεί εχέγγυο μελωδικότητας. Το τραγούδι που ερμηνεύει ο Χρήστος Θηβαίος, “Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες” προπορεύεται των άλλων, καθώς η δυσκολία της μελοποίησής του είναι ξεκάθαρη και από την αναμέτρηση ο Δημητρίου ως ένα βαθμό βγαίνει νικητής. Τα ορχηστρικά και οι απαγγελίες των ηθοποιών δεν προσθέτουν αλλά και δεν αφαιρούν τίποτα στη συνολική δισκογραφία του Δημητρίου. Όσον αφορά τώρα τη σειρά….ξεχάστηκε ήδη. Αφού υπάρχει ο “Λάκης ο γλυκούλης”…πού να τη θυμόμαστε και γιατί…Ίσως αν μετονομαζόταν σε “Κώστας ο αυτοκτονούλης” κάτι να έμενε…

3. Νίκος Ξυδάκης, Μια μουσική προσωπογραφία του Κ.Π. Καβάφη, Lyra 2009

Νομίζω οτι το σημείωμα του Ξυδάκη είναι κατατοπιστικό, -αντίθετα η βαριά τραγουδιστική εκφορά του Χριστογιαννόπουλου λειτουργεί ως ένα βαθμό αποσυντονιστικά ως προς τη “μελωδία” των στίχων-:
«Η ιδέα ξεκίνησε από μία παραγγελία να κάνω ένα έργο πάνω στον Καβάφη. Το βέβαιο ήταν πως δε με ενδιέφερε ιδιαίτερα να μελοποιήσω ποιήματά του. Έπειτα, ως Αιγυπτιώτης δεν το θεωρούσα αυτονόητο να ασχοληθώ με τον Καβάφη, για να μην πω ότι ήταν και αυτό που φοβόμουν περισσότερο απ’ όλα. Σκέφθηκα λοιπόν ότι θα είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον να κάνω κάτι για εκείνον με έναν άλλο τρόπο. Σαν να έγραφα ένα μεγάλο τραγούδι αφιερωμένο σ’ αυτόν. Ζήτησα από το φίλο μου και ποιητή Διονύση Καψάλη να μου γράψει τα λόγια για το τραγούδι αυτό. Το αποτέλεσμα ήταν ο Καψάλης να φιλοτεχνήσει ένα πολύ ανθρώπινο και συγκινητικό πορτρέτο του Καβάφη.
Ασφαλώς μιλάει και για τα ποιήματά του αλλά κυρίως και για στιγμές της ζωής και της ζωής του. Είναι λες και ακολουθεί κατά γράμμα την υπόδειξη που υπάρχει σε ένα καβαφικό ποίημα που λέει: «οι στίχοι σου έτσι να γραφούν που νάχουν, ξέρεις, από την ζωή μας μέσα των».
Η αλήθεια είναι πως πέρασα από σαράντα κύματα γιατί το ίδιο το κείμενο ήταν σύνθετο. Περιείχε τραγούδια, αφηγηματικά στοιχεία, μονολόγους.
Η μουσική, πάλι, είναι σαν μία ηχητική σκηνοθεσία. Μια μουσική που άκουγες στο δρόμο, στο ραδιόφωνο, στα καφενεία, στα αστικά σαλόνια, στο Κάιρο, στην Αλεξάνδρεια. Προσπάθησα να φέρω κοντά αυτό το κλίμα της ανατολής και κυρίως το μείγμα αυτού του κόσμου με τη μουσική. Ένα αίσθημα βαθύ για μένα. Φυσικό είναι να επιβεβαιώνονται αναπόφευκτα μέσα απ’ όλα αυτά και συνάμα τον Καβάφη και δικές μου συγκινήσεις και αγάπες.
Πάντως τίποτα δε ζητάμε να αποδείξουμε ούτε και να προσθέσουμε γύρω από τον Αλεξανδρινό ποιητή. Τίποτε διαφορετικό από ένα τραγούδι που γράφτηκε γι’ αυτόν. Ένα τραγούδι που αφηγείται, τραγουδάει, μιλάει, παίζει μουσική.”

4. Γιάννης Μουρτζόπουλος, Το ποτάμι, ποίηση: Χρίστος Λάσκαρης, Low Impedance 2009

Ποίηση -ενός όχι τόσο γνωστού ποιητή, που πέρυσι μας άφησε για άλλα “εκδοτικά” τοπία, συνθέσεις ενός μουσικού και καθηγητή ηλεκτροακουστικής και εκφραστική ζωγραφική, συνθέτουν ένα γερό τρίπτυχο που ηχητικά πρωτοπορεί. Μινιμαλιστικές γραφές και συνθέσεις, με ηλεκτροακουστικά ξεσπάσματα αργόπνοων απαγγελιών. Ο ίδιος ο συνθέτης ορίζει τις συντεταγμένες του έργου του: “Συνήθως οι ίδιοι οι ποιητές πετυχαίνουν τις απόλυτες απαγγελίες στα ποιήματά τους – ο ήχος και το μήνυμα γίνεται ένα – και αυτό ισχύει και με το παραπάνω με τις απαγγελίες του Χρίστου Λάσκαρη. Έτσι ο λόγος του μας μιλάει σε καθαρά ελληνικά, αυτά των δημοτικών τραγουδιών και ίσως και αρχαιότερα ακόμη. Ο ήχος αυτός ως δια μαγείας εξαφανίζει τη συσσωρευμένη εντροπία της γλώσσας και τους άδειους βερμπαλισμούς που ακούμε σήμερα. Αυτό αποτέλεσε την ηχητική βάση των κομματιών, κάτι σαν μουσικές φράσεις ενός σολίστα της jazz.  Άλλωστε αυτή την καθαρότητα ψάχνω και εγώ στη μουσική μου γλώσσα.” (πηγή: <a href=”http://www.avopolis.gr/greek/interviews/default.asp?ID=305″>http://www.avopolis.gr/greek/interviews/default.asp?ID=305</a>

5. Μαρίζα κωχ, Πάνω στη θάλασσα εγώ τραγουδώ, ποίηση: Γιώργος Σαραντάρης, Verso 2009

5

Το 2009 ήταν εκτός από έτος Ρίτσου και έτος Σαραντάρη. Η Μαρίζα Κωζ αποφάσισε έτσι να δισκογραφήσει 6 μελοποιημένα από την ίδια ποιήματά του και να μας τα προσφέρει εν μέσω τζαζ και ροκ ηχοκυμάτων. Οι ενορχηστρωτές Νάσος Γκρόζας και Γιάννης Σπυρόπουλος αποτέλεσαν το θεμέλιο λίθο ενός δυναμικού δίσκου ο οποίος συμπληρώνεται -χωρίς ουσιαστικό λόγο- από δικά της τραγούδια και δημοτικά. Τριάντα και χρόνια μετά τη “Φάτα Μοργκάνα” και τον Καββαδία, έρχεται μια νέα θάλασσα μέσα της, και την εμπνέει. Καλά ναυάγια.

από Σωτήρης Παστάκας
1 Σχόλιο