Σήμερα γιορτάζουμε τη γυναίκα με ένα κείμενο από το εξαιρετικό: http://kofosi.blogspot.com/
Έχετε σκεφτεί αλήθεια πόσο άσκοπο είναι να φωνάζει κανείς σε έναν κουφό;
Θεωρητικά φαντάζομαι όλοι το καταλαβαίνουν, στην πράξη όμως οι περισσότεροι έχουν ξεστομίσει τη φράση: “Κουφός είσαι ρε; Σου φωνάζω, δεν ακούς; “ και μάλιστα με ένταση και νεύρα, πεπεισμένοι όντες πως ο συνομιλητής τους δεν μπορεί να είναι όντως κουφός…Μπορεί;
Φαίνεται πως τα 50.000 άτομα που είμαστε (κατά προσέγγιση) σήμερα οι κωφοί στην Ελλάδα οφείλουμε να μην μετακινούμαστε, να μην πηγαίνουμε σε μαγαζιά, σε τράπεζες, σε κέντρα, σε ξενοδοχεία, στο μετρό, στα λεωφορεία…Κι αν τελοσπάντων το κάνουμε αυτό, οφείλουμε να φέρουμε κάποιο σήμα, ένα μπλουζάκι ίσως που να λέει: “Προσοχή, κουφός” για να μην μας κορνάρουν τα αυτοκίνητα στο δρόμο, για να μην μας λένε “κάνε στην άκρη να περάσω” άγνωστοι άνθρωποι πίσω από την πλάτη μας στις σκάλες του μετρό και στα μαγαζιά.
Πρόκειται για τους ίδιους αγνώστους που παθαίνουν πάντα έκπληξη και αυτό που εγώ αποκαλώ: “πολιτισμικό σοκ” όταν τύχει η απάντηση στην ερώτηση: “Κουφός είσαι, ρε;” να είναι θετική.
Οι κοινωνιολόγοι λένε πως η κώφωση είναι η μόνη αναπηρία που αντί να δημιουργεί στους άλλους αισθήματα συμπόνοιας αλλά και οίκτου ακόμη, προκαλεί αντιθέτως αισθήματα αγανάκτησης. Αυτό νομίζω ότι γίνεται για δυο λόγους:
– πρώτον, γιατί δεν έχουμε κάποιο εμφανές εξωτερικό σημάδι (μια πατερίτσα, ένα αναπηρικό αμαξίδιο, ένα λευκό μπαστούνι τυφλών) που να δείχνει στους άγνωστους στο δρόμο ότι μας λείπει μια πολύ βασική αίσθηση όπως είναι η ακοή. Ακόμα και τα ακουστικά βαρηκοΐας (αν φοράμε) συχνά δεν γίνονται αντιληπτά, ειδικά στις γυναίκες που τα καλύπτουμε συνήθως με τα μαλλιά μας. Κι έπειτα, ακουστικά βαρηκοΐας φοράει και ένας παππούς ή μια γιαγιά που απλώς “βαριακούνε λίγο”, ΄δεν είναι δηλαδή κάτι που παραπέμπει ευθέως σε έναν κωφό.
– δεύτερον, γιατί όταν πια συνειδητοποιήσουν ότι είμαστε όντως κουφοί, θα πρέπει να συνεννοηθούν μαζί μας και αυτό τους βρίσκει απροετοίμαστους, τους γεμίζει άγχος και δεν ξέρουν πώς να το χειριστούν.
Έτσι, πέφτει σε μας το βάρος, από τη μια να δώσουμε στον (άγνωστο) συνομιλητή μας να καταλάβει ότι πάσχουμε από κώφωση και από την άλλη να προσπαθήσουμε να επικοινωνήσουμε μαζί του. Πράγμα που δεν είναι εύκολο ωστόσο, γιατί συχνά οι άγνωστοι μας παρεξηγούν, κι αν δεν κάνουμε στην άκρη για να περάσουν –είτε είναι πεζοί είτε εποχούμενοι- είναι έτοιμοι πρώτα να μας βρίσουν (Κουφός είσαι ρε; Στην άκρη ρε μαλάκα να περάσω, σου φωνάζω, δεν μʼ ακούς; ) και πολύ αργότερα να συνειδητοποιήσουν αυτό που θα έπρεπε να είναι προφανές: ότι είμαστε όντως κουφοί.
Πολλοί βέβαια –και κυρίως οι νεώτεροι- έχουν αρχίσει να εξοικειώνονται με τους κωφούς και κάνουν μια ειλικρινή και ευγενική προσπάθεια να δώσουν προσοχή και να καταλάβουν αυτό που θέλουμε να πούμε κάθε φορά, καθώς ο τόνος και η χροιά της φωνής μας δεν είναι πάντα αντιληπτά και καθαρά.
Άλλοι όμως δεν είναι καθόλου ευγενικοί, αντιθέτως δυσφορούν εμφανώς, μιλούν γρήγορα ή με καλυμμένο το στόμα (πχ από φαγητό ή τσιγάρο), και φαίνεται πως δεν ξέρουν τον τρόπο ή ίσως και να μην θέλουν κιόλας να μας μιλήσουν και δείχνουν σαν να προσπαθούν να μας ξεφορτωθούν το ταχύτερο.
Στη δεύτερη περίπτωση εμπλέκονται δυστυχώς και πάρα πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι (στον ιδιωτικό τομέα τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα). Αυτός είναι και ο λόγος που ακόμα και σήμερα, στα 35 μου, αποφεύγω να πηγαίνω μόνη σε δημόσιες υπηρεσίες.
Δεν θα ξεχάσω την πρώτη φορά που χρειάστηκε να πάω μόνη στην εφορία για να δηλώσω μια απλή αλλαγή διεύθυνσης. Αφού ταλαιπωρήθηκα αρκετή ώρα από γραφείο σε γραφείο, με εμφανώς απρόθυμους υπαλλήλους, στο τέλος βρέθηκα μπροστά από μια υπάλληλο από την οποία μας χώριζε ένα γκισέ με τζάμι. Κατανοώ το τζάμι (όπου υπάρχει) για λόγους ασφαλείας, αλλά για μένα στάθηκε απροσπέλαστο σχεδόν τείχος, μια και η υπάλληλος καθόταν αρκετά μακριά από το τζάμι, με αποτέλεσμα τελικά να μην καταλαβαίνει σχεδόν τίποτα από όσα λέω, αλλά κι εγώ με τη σειρά μου δυσκολευόμουν να την καταλάβω, γιατί όσο πιο πολύ απομακρύνεται ο άλλος, τόσο πιο δύσκολο είναι να διαβάσεις τα χείλη του – η απόσταση, όπως και η φωτεινότητα παίζει καθοριστικό ρόλο.
Τελικά καταφέραμε να συνεννοηθούμε, αλλά η ταραχή και η έντασή μου με έκαναν από τότε να αποφεύγω με κάθε τρόπο να πηγαίνω μόνη στις δημόσιες υπηρεσίες.
Κατά τʼ άλλα όμως, υποτίθεται ότι τα άτομα με ειδικές ανάγκες έχουν απόλυτη προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση στις δημόσιες υπηρεσίες. Κι ωστόσο, η εξυπηρέτηση που θα χρειαζόμουν εγώ και οι άλλοι κωφοί χειλεοαναγνώστες δεν είναι το να προσπεράσουμε την ουρά αναμονής (κάτι που ούτως ή άλλως δεν τολμάμε να κάνουμε, αφού θα….λυντσαριστούμε από το αγριεμένο πλήθος προτού προλάβουμε να εξηγήσουμε την κώφωσή μας!) αλλά το να μπορούμε να συνεννοηθούμε κάθε φορά με τον ίδιο υπάλληλο, ο οποίος να μας γνωρίζει και να τον γνωρίζουμε κι εμείς, γιατί όσο περισσότερο γνωριζόμαστε με κάποιον τόσο πιο αποτελεσματική γίνεται η επικοινωνία μας.
Νομίζω λοιπόν πως σε κάθε δημόσια υπηρεσία θα έπρεπε να υπάρχει ένας συγκεκριμένος υπάλληλος, γνώστης και της νοηματικής γλώσσας, αλλά και ειδικά εκπαιδευμένος ώστε να μιλάει και με χειλεοαναγνώστες κωφούς, ώστε να απευθυνόμαστε πάντα στο ίδιο πρόσωπο.
Μέχρι να γίνει αυτό, το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να αγγαρεύω πάντα κάποιον άλλον να έρθει μαζί μου, να στηθεί μαζί μου στην ουρά χάνοντας και εκείνος το πρωινό του – μια και δεν θα τολμάμε να παρακάμψουμε την ουρά ή, όταν δεν υπάρχει άλλη λύση και αναγκαστώ να πάω μόνη, να εύχομαι απλώς να πέσω σε συνεννοήσιμο υπάλληλο.
Τα ΚΕΠ είναι μια κάποια (πολύ σπουδαία) λύσις για μας, αλλά γιʼ αυτά θα μιλήσω άλλη φορά.
Συγχαρητήρια στην κ. Κολοτούρου για το εξαίρετο κείμενό της, αλλά και τον τρόπο που διάλεξε το Ποιείν να τιμήσει τη γυναίκα (στο πρόσωπό της).
Να καταθέσω, παράλληλα, έναν προβληματισμό μου:
Στους συστηματικά ασχημονούντες, είρωνες, προσβλητικούς και ανώμαλους, πρέπει ή όχι να αφαιρείται δια παντός ο λόγος;
Ευχαριστώ.
Κε Μουζάκη
Ψυχραιμία … η θέση του γκαουλάιτερ προς στιγμήν χηρεύει οπότε καλά κούλουμα.
Σοφία την αγάπη μου ….
Ζητώ συγνώμη από τον Kyriaz που έσβησα το σχόλιό του, ήταν τεχνικό λάθος που δυστυχώς δεν επανορθώνεται.
Αυτά παθαίνει όποιος προσπαθεί να αφαιρεί το λόγο από ανάξιους λόγου…
Και πάλι συγνώμη
Θα με συγχωρήσετε, Βόα, που δε σας ανταποδίδω την ευχή-το άτομό σας είναι επιδεκτικό μόνο διαπιστώσεων, τις οποίες και βαριέμαι να επαναλάβω.
Θα μου άρεσε, βέβαια, αν κρατούσατε τις συστάσεις για τις φολίδες σας-δεν έχω, όμως, τέτοιες απαιτήσεις από εσάς.
Σπεύδω να πλύνω τα χέρια μου.
Κανένα πρόβλημα κύριε Αραβανή…Η ενέργειά σας με βρίσκει απολύτως σύμφωνο.
Η εκτίμησή μου στο πρόσωπο της Σοφίας ήταν διατυπωμένη περίπου με τα ίδια λόγια που χρησιμοποίησε ο αγαπητός Δημήτρης Μουζάκης
στην πρώτη παράγραφο του σχολίου του εδώ.
Καλή σας μέρα.
συγχαρητήρια και για το ποστ, και σε σένα σοφία, για την απλότητα, την καθαρότητα αυτού του κειμένου.
πριν μερικά χρόνια, το λέξημα είχε κάνει μια πολύ ωραία βραδιά ποίησης στο ασιναρτ στου γκύζη. σε κάποια στιγμή, κάποια απήγγειλε ποιήματα κι εσύ, που δε σε γνώριζα, ούτε κατ’όνομα ούτε κατά πρόσωπο, στεκόσουν το ίδιο απλή και αρμονική, όπως το κείμενό σου εδώ, δίπλα περίπου στην κυρία που απήγγειλε. ως προπέτης, εγώ ρώτησα: και γιατί δεν το απαγγέλλει μόνη της; και μου έδωσαν την απάντηση. η απάντηση με άφησε άναυδη. κατάλαβα άμεσα τι σημαίνει ‘ακομπλεξάριστος’ άνθρωπος, τι σημαίνει άνθρωπος που σε πάει μπροστά. δεν παρέλειψα να σχολιάσω το γεγονός στο αμφιθέατρο, αφού είμαι δασκάλα κι έχω να κάνω κυρίως με την ακοή των μαθητών, σε πρώτη φάση. η γνωριμία μας τότε, έστω κι αν εσύ δε με γνωρίζεις, ήταν για μένα πολύ θετική.
να είσαι καλά και να διασχίζεις κάθε εμπόδιο. μας βοηθάς όλους. και όλες:)
Αγαπητή Ελένη: δεν είσαι η μόνη που έκανε την ίδια ερώτηση εκείνο το βράδυ. Μάλλον φταίμε κι εμείς που δεν το είχαμε εξηγήσει σαφώς στο κοινό.
Είναι ενδιαφέρον πάντως, κοινωνιολογικά εννοώ, πως όλοι έκαναν την ίδια ερώτηση (γιατί δεν τα απαγγέλει μόνη της) αντί για την ερώτηση: τι συμβαίνει και δεν μπορεί να τα απαγγείλει – που θα ήταν πιο λογική αν το σκεφτείς.
Φαίνεται πως οι άνθρωποι (δεν εξαιρώ ούτε τον εαυτό μου) έχουμε την τάση να απωθούμε την ιδέα της αναπηρίας στο μυαλό μας, ειδικά όταν πρόκειται για σχετικά νέους ανθρώπους, και να σκεφτόμαστε χίλια δυο άλλα, πχ ότι κάποιος είναι ντροπαλός και κομπλάρει μπροστά στο κοινό κλπ και όχι ότι δεν τον βοηθάει η φωνή του στη σωστή άρθρωση και απαγγελία.
Ευχαριστώ πάντως για το σχόλιο, και ελπίζω την επόμενη φορά που θα ειδωθούμε να συνομιλήσουμε κιόλας!
Κε Μουζάκη
σας σύστησα ψυχραιμία λίγο παραπάνω αλλά φαίνεται ότι το αγνοείτε ( όπως αγνοείτε το νόημα , την ουσία και τον αποδέκτη του άνωθεν σχολίου μου ) .
Για να μη ρυπαίνω το εξαίρετο της Σοφίας ποστ σας υπόσχομαι ότι δεν θα ασχοληθώ μαζί σας ότι και να μου απαντήσετε.
Έχετε δίκιο. Το περί γκαουλάιτερ νόμιζα ότι απευθυνόταν σε μένα, επειδή διαμαρτυρήθηκα για τους προσβάλλοντες. Σας ζητώ συγγνώμη.
Το κείμενο με έκανε να σκεφτώ πολλά. Μερικά εξ αυτών ευκολονόητα, αλλά ουδέποτε είχα μπει στον ‘κόπο’ να τα συνειδητοποιήσω. Όσο για τις υβριστικές ή αγενείς αυθόρμητες εκδηλώσεις που ιστορείτε, νομίζω ότι είναι γενικότερο φαινόμενο με αποδέκτη όποιον (νομίζουμε ότι) μας ενοχλεί ανεξαρτήτως της ταυτότητάς του. Πού σκέψη για ‘αποχρώσεις’.
Ευχαριστούμε.