Kasbah – Νίκος Καββαδίας
Τραβούσαμε με βήμα αργό προς την Κασμπά.
Φέσι αλγερίνικο φορούσε ο συνοδός μου.
Το στίχο ποίηση το λαμπρότερό σου δώσμου
για να ιστορήσω κάποια πράγματα θαμπά.
Ο ανήφορος ψηλός πολύ και σκαλωτός,
αρχαία γιομάτος μαγαζιά κι οπλοπωλεία.
Η παραλία κάτου φαινόταν με τα πλοία
κι ένας πολύγλωσσος που ερχόταν συφερτός.
Μαύρες γυναίκες, στολισμένες με λευκά,
Αλγερινές που εθορυβούσαν κι εγελούσαν
και ναυτικοί από ξένες χώρες που φορούσαν
κάσκες παράδοξες και ρούχα τροπικά.
Σπίτια παλιά, δίχως παράθυρα, ψηλά
κι απά σε πέτρινα πεζούλια καθισμένες
πατρόνες γριές, σαν από κόλαση βγαλμένες
παίζανε ζάρια και τραβούσανε λουλά.
Μες σε κοιτώνες χωρισμένους, σκοτεινούς,
απάνου σε φαρδιά και βρώμικα κρεββάτια,
άσπρες και μαύρες, με φρικτά κι άφωτα μάτια
δίχως ορίζοντα και δίχως ουρανούς.
Μέσα στο νούμερο “Ταλαάτ” ένα λευκό
κορμί γυναίκας σ’ ένα ολόμαυρο μεντέρι
στα χέρια της παίζει με τέχνη ένα μαχαίρι
κι ένα χοντρό βιβλίο διαβάζει, παλαιικό.
Με χαιρετά με μιαν ευχήν αραβική
και μου μιλεί από κάθε γλώσσα λίγα λόγια
που της εμάθαν μες τα ξένα καταγώγια
όσοι κοιμήθηκαν μαζί της ναυτικοί.
Ομως κρατά μετά τα χείλη της κλειστά.
Αν μείνεις -μου ‘πε- τ’ όνομά μου μη ρωτήσεις.
Μισώ τις μάταιες εξομολογήσεις
και των αντρών τα μάταια λόγια τα ζεστά.
Μείναμε δίχως να μιλάμε ως την αυγή
κι όταν επλήρωσα και κίνησα να φύγω,
κουδούνισε τα χρήματα στο χέρι λίγο
και μου τα πέταξε στο πρόσωπο με οργή.
Και μου πε: Αν ζήσατε πολύ στους τροπικούς
κι αν εδιαβάσατε παράξενα βιβλία,
μάθατε μόνο να οδηγάτε αργά τα πλοία,
στους χάρτες σκύβοντας τους Μερκατορικούς.
Αλλά το ασάλευτο ταξίδι των πορνών,
ποιός από σας, τυφλοί, ποτέ το βλέπει;
Ο μεσονύχτιος ήλιος πάντοτε το σκέπει
και τ’ άστρο κάποιων άγνωστών σας ουρανών.
Εβγήκα. Απέξω από την πόρτα της σειρά
προσμέναν Γάλλοι, Εγγλέζοι και Σενεγαλέζοι.
Κι αυτή κλεισμένη το μαχαίρι της να παίζει,
πετώντας το στον τοίχο τούτη τη φορά.
Κι ετράβηξα τρεκλίζοντας με βήμα αργό,
ώσπου έφτασα, με τη βοήθεια του κυρίου
απ’ την αρχαία πολιτεία του Αλγερίου
στο ξεβαμμένο μας τεράστιο φορτηγό.
Από το βιβλίο “Νίκος Καββαδίας, το ημερολόγιο ενός τιμονιέρη”, εκδόσεις Αγρα, ξεχώρισα αμέσως και θέλησα να παρουσιάσω το ποίημα “Kasbah” , το οποίο, αν και δεν περιλήφθηκε στις τρεις ποιητικές συλλογές του, θεωρώ πως είναι εφάμιλλο των καλύτερων ποιημάτων του. Η θεματολογία του και η ιστορία που αναπτύσσει είναι χαρακτηριστικά του “Καββαδιακού” κόσμου, με “τα μπαρ των λιμανιών και τα μπορντέλα”. Aν και μας ξενίζει λίγο η εικόνα της πόρνης που μιλά για “χάρτες Μερκατορικούς” και “μεσονύχτιο ήλιο”, καθώς διαβάζει “ένα χοντρό βιβλίο παλλαιικό”, εν τούτοις δεν μπορούμε παρά να αφεθούμε στη μαγεία της αφήγησης και να απολαύσουμε μια ακόμα ιστορία από κείνες που μόνο ο μπάρμπα-Κόλλιας ήξερε να αφηγείται…
Σοφία Κολοτούρου
Γειά σου βρε Σοφία
κ. Κολοτούρου δεν μας ξενίζει καθόλου “η εικόνα της πόρνης που μιλά για “χάρτες Μερκατορικούς” και “μεσονύχτιο ήλιο”, καθώς διαβάζει “ένα χοντρό βιβλίο παλλαιικό”,” και δεν αντιλαμβάνομαι τον χαιρετισμό του voas εκτός κι αν υποθέσω πως είναι συγγενής σας πρώτου βαθμού ή θαυμαστής σας…(κάθε γυναίκα πρέπει να έχει μια μυριάδα, τουλάχιστον).
Είχα την τύχη να γνωρίσω μια “πόρνη” στη Βία Βένετο που κρατούσε παραμάσχαλα το Tratactus Philosoficus του Βίτγκενσταϊν, έξω από τα ακριβά ξενοδοχεία, και μια άλλη που έκανε καμάκι με την πολιτεία του Πλάτωνα σε έκδοση Οξφόρδης έξω από τη Μεγάλη Βρετανία στο Σύνταγμα…
Οι φιλοσοφημένες πόρνες και αφθονούν και άκακες είναι…Από τις γραμματιζούμενες ποιός θα μας προστατεύσει…voas μου
Κύριε Φάβα, σαφώς μίλησα από τη σκοπιά της γυναίκας, και μια και οπωσδήποτε, καθώς ζούμε σε έναν ανδρικό κόσμο, δεν μπορώ να γνωρίζω από πρώτο χέρι (όπως εσείς) των κόσμο των πορνών δεν αμφιβάλλω για την ορθότητα αυτών που λέτε.
Θα συμφωνήσετε όμως πως η περιγραφή ενός βρώμικου πορνείου στο Αλγέρι του 1930-40, με “φαρδιά και βρώμικα κρεβάτια”, σε “κοιτώνες χωρισμένους, σκοτεινούς”, δεν μας προδιαθέτει, όση φαντασία κι αν έχουμε, για να σκεφτούμε την πιθανότητα μας μορφωμένης γυναίκας που για κάποιο μυστηριώδη λόγο βρέθηκε εκεί. Είναι βέβαιο ότι οι περισσότερες δεν θα γνώριζαν καν γραφή και ανάγνωση, όχι να μιλούν για “χάρτες Μερκατορικούς” και “μεσονύχτιο ήλιο”, διαβάζοντας “ένα χοντρό βιβλίο παλαιικό” , την ίδια ώρα που “απέξω από την πόρτα της σειρά
προσμέναν Γάλλοι, Εγγλέζοι και Σενεγαλέζοι.” (άρα δεν υπήρχε καθόλου χρόνος για διάβασμα, προφανώς!)
Οσο κι αν αγαπώ το Καββαδιακό σύμπαν, δυσκολεύομαι να πιστέψω την ορθότητα της περιγραφής. Η δική σας περιγραφή, περί της Βίας Βένετο ή και της δικής μας Μεγάλης Βρετανίας στο Σύνταγμα μας παραπέμπει σε υπερπολυτελή ξενοδοχεία (δεν ξέρω αν η Βία Βένετο έχει ξενοδοχεία αναλόγου βεληνεκούς, αλλά το υποθέτω) και έτσι μπορώ να δεκτώ κάπως την εικόνα που μας δίνετε. (Και πάλι βέβαια, εδώ δεν είμαστε καθόλου σίγουροι αν οι εν λόγω κυρίες διαβάζουν Πλάτωνα για την προσωπική τους ψυχική ανάταση, ή επειδή ο εκλεκτός πελάτης των 500 ή 1000 δολλαρίων απαιτεί και μερικά τσιτάτα του Πλάτωνα στο όλο πακέτο, ώστε να εντυπωσιαστεί ο κύκλος όπου ενδεχομένως θα την παρουσιάσει).
Μπορείτε όμως να τοποθετήσετε την πόρνη με τον Βιτγκεστάιν ή με τον Πλάτωνα στη Φυλής ή στη Συγγρού; Γιατί εγώ δεν μπορώ.
Επειδή, κι αν ακόμα υποθέσουμε ότι υπάρχει το μορφωτικό υπόβαθρο για να διαβάσουν Βιτγκεστάιν ή Πλάτωνα, όταν είναι αναγκασμένες να δέχονται 50 ή 100 πελάτες καθημερινά, δεν νομίζω ότι περισσεύει και πολύς χρόνος ή διάθεση σε τέτοιες συνθήκες ζωής να ψάξει κανείς στο βιβλιοπωλείο και να διαβάσει Πλάτωνα. Αντιθέτως, πιστεύω ότι ακόμα κι αν τύχει μια μορφωμένη κοπέλα να ξεπέσει στη Φυλής, όπως αναμφίβολα έχει συμβεί με κοπέλες από Ρωσία και Ουκρανία π.χ., μετά από κάποια χρόνια θα ξεχάσει κι αυτά που ξέρει. Διότι προέχει το ένστικτο της επιβίωσης – και σε συνθήκες δουλείας, καθημερινής βίας και ασχήμιας, ουσιαστικά δεν περισσεύει και πολλή διάθεση για ψυχική καλλιέργεια.
Τέλος, τα σχόλιά σας περί του κυρίου Βόα, και ακόμα χειρότερα περί των γραμματιζούμενων γυναικών τα αντιπαρέρχομαι, γιατί και απρόκλητα είναι, και έχω την αρχή να μην απαντώ ποτέ επί προσωπικού. Αλλά αναρωτηθείτε αλήθεια, αν (όπως λέει και η γνωστή ρήση) επειδή εσείς έχετε ένα σφυρί, μήπως τείνετε να βλέπετε όλο τον κόσμο γύρω σας σαν να είναι καρφιά…
Ο αγαπητός κος Μίχος και ο σαιτάρχης μπορούν εδώ να σας διαβεβαιώσουν ότι σε επανειλημένες οινοποσίες ο κατεξοχήν μεζές του Βόα είναι η φάβα .
Άρα αφού προσθέσατε ψιλοκομμένο κρεμμυδάκι
( Via Veneto ) , ελαιόλαδο ( Πλάτωνα ) και διανθίσατε με μαιντανό ( Tractatus Logicophilosoficus ) μπορείτε πλέον να με εντάξετε είς την χορεία των δι(υ)σμυρίων θαυμαστών σας , έτι μάλλον αν κατάγεστε από τη Σαντορίνη .
Εις επόμενο σχόλιο θα σας στείλω και μια εξαίρετη συνταγή με το θείο αυτό έδεσμα και διατελώ κτλ κτλ
Κύρια Κολοτούρου, κάνατε ένα λάθος να κρίνατε χωρίς να γνωρίζετε και δυστυχώς το συνεχιζετε. Για ποιο λόγο μια πόρνη, μορφωμένη ή μη να μην έχει ενδιαφέρον για Πλάτωνα ή ο,τι άλλο θεωρείτε εσείς αξιόλογο; Παρακαλώ πολύ σταματήστε να υποτιμάτε τη νοημοσύνη ανθρώπων που μπορεί να μην είχαν την τύχη να είναι του δικού σας ταξικού επιπέδου. Αν κάποια εργαζόμενη στη φυλής δέχεται 50 ή 100 πελάτες και ταυτόχρονα έχει όρεξη για διάβασμα και γνώση θα μας το πει η ίδια ή κάποιος ίσως που έχει επισκευθεί αυτά τα κορίτσια και έχει μιλήσει μαζί τους. Να σας ενημερώσω ότι η γιαγιά μου, γεννημένη τον Αύγουστο του 1917, πήγε σχολείο μόνο για να μαθει να γράφει και να διαβάζει. Έβγαλε μέχρι την τρίτη δημοτικού. Από εκεί και πέρα φρόντισε τα 8 παιδιά της και δούλευε ολημερίς στα χωράφια. Σε ένα μικρό χωριό της Κρήτης, ούτε καν στην πρωτεύουσα. Φρόντισε όμως να πέσουν στα χέρια της βιβλία μπόλικα κι εγώ σαν παιδί τη θυμάμαι στις στιγμές χαλάρωσης με ένα βιβλίο στο χέρι. Δεν το έκανε για να κάνει την κάμποση σε γνωστούς και φίλους, δεν ήταν αυτός ο λόγος που ρουφούσε βιβλία με μιαν όρεξη πρωτοφανή. Αυτή η γυναίκα διαβαζε γιατί την ταξίδευε και αν και αναγκασμένη να ζει σε ένα τόπο, μπορούσε να ξεφεύγει με το μυαλό της έστω. Νομίζω ότι είστε εξαιρετικά σκληρή απέναντι σε αυτά τα κορίτσια όταν λέτε ότι όσες είναι διαβασμενες το κάνουν γιατί τους ζητάνε οι πλούσιοι πελάτες τους έξυπνα τσιτατα. Λες και η προσωπική μόρφωση μιας γυναίκας εξαρτάται από το πόσο αυτή η μόρφωση ικανοποιεί έναν αντρα. Συγγνώμη αλλά αναπαράγετε κι εσείς το πατριαρχικό πρότυπο που λέει ότι μια γυναίκα ο,τι κάνει το κάνει ανάλογα με τις επιθυμίες του άντρα που τη διαφεντεύει, δεν έχει ελεύθερη βούληση να προσφέρει κάτι αποκλειστικά για τον εαυτό της. Και πάλι βρίσκω την τοποθέτηση σας άδικη, σκληρή και απαράδεκτη
Ο πατέρας μου εβγαλε με το ζόρι το δημοτικό και ειναι φουρναρης. Εχει διαβάσει εκατονταδες λογοτεχνικα βιβλία. Οτι πεφτει στο χέρι του το στίβει σε 2 μερες.
Καλησπέρα. Το πως καταφέρατε να βρείτε αυτή την ανάρτηση 12 χρόνια μετά και να ανακατέψετε την αγρότισσα γιαγιά σας με τις πόρνες της οδού Φυλής είναι αξιοθαύμαστο. Σας συνιστώ να διαβάσετε καλύτερα τα προ 12 ετίας σχόλιά μου, εκτός κι αν ήρθατε κι εσείς για μια ανώνυμη επίθεση επί προσωπικού. Αλλά είναι λίγο αστείο πια, πέρασαν 12 χρόνια, ο κόσμος άλλαξε (κι όλα τα ίδια έμειναν). Χαιρετώ.
Καλημέρα σε όλους,
Μεταφράζω αυτό το ποίημα στην γλώσσα Εσπεράντο και θα ήθελα να μάθω τι σημαίνει το “νούμερο «Ταλαάτ» “. Από όσο γνωρίζω αυτό είναι αραβικό όνομα για άνδρες.
Βασίλης Καντιφελής
Κων/πολη
Ενδιαφέρον ο διάλογος , πολύ ενδιαφέρον