Τα Τάματα του Αυξέντιου
Ο Αυξέντιος Γεωργιάδης υπήρξε σπουδαίος λαϊκός καλλιτέχνης. Γεννημένος στο Προκόπι της Καππαδοκίας το 1880 ή και 1876 πέθανε το 1974 σε βαθιά γεράματα. Το 1922 με την Μικρασιατική Καταστροφή ήλθε στην Ελλάδα. Εφτιαχνε πίνακες για γάμους και ταμπέλες σε καφενεία, κρεοπωλεία και διάφορα καταστήματα. Η μεγαλύτερή του όμως αγάπη υπήρξαν τα τάματα. Δεν χάραζε, πάρα μόνο σε ασήμι. Χτυπητά. Ανάγλυφα. Σχεδίαζε το θέμα σε διαφανές χαρτί. Το τοποθετούσε πάνω στο μέταλλο και μʼ ένα εργαλείο που είχε μύτη καρφιού, με μικρά στίγματα, βούλες, μετέφερε το σχέδιο. Μετά, το έκοβε γύρω γύρω, με ψαλίδι και τα φουσκώματα τα έκανε μʼ ένα μικρό κουτάλι. Ασχολήθηκε και με την Αγιογραφία την οποία έμαθε στο Αγιον Ορος.
Η περιγραφή του τρόπου δουλειάς του Αυξέντιου ανήκει στο γιό του που είναι πλέον μεγάλος σε ηλικία. Η συλλογή ταμάτων του πιο αυθεντικού λαϊκού καλλιτέχνη θα έμενε για πάντα άγνωστη ή θα χανόταν όπως συνέβη και με πολλούς άλλους θησαυρούς της λαϊκής μας παράδοσης. Σχεδόν τυχαία συνάντησε το γιο του Γεωργιάδη πριν από δύο περίπου χρόνια ο Λουκάς Λουκάκης, γνωστός συλλέκτης, εκδότης συλλεκτικών εκδόσεων και γκαλερίστας αφού διηύθυνε την Γκαλερί Αντήνωρ για περίπου 20 χρόνια.
Ο κ. Λουκάς Λουκάκης είναι σήμερα κάτοχος της συλλογής ταμάτων του Αυξέντιου η οποία αποτελείται από 450-500 κομμάτια, αυθεντικά χειροποίητα ασημένια τάματα. Ο ίδιος μας είπε σχετικά.
Ερ- κ. Λουκάκη τι ακριβώς είναι τα τάματα του Αυξέντιου;
Απ- Πρόκειται για τα τάματα όπως αυτά που συναντούμε στις εκκλησίες. Ως γνωστόν τα τάματα είναι μία προέκταση των αρχαίων ελληνικών αναθημάτων. Αλλοτε κατασκευάζονται εις ένδειξη ευχαριστίας για κάτι καλό που έχει συμβεί στους πιστούς και άλλοτε κατασκευάζονται εις ένδειξη προσδοκίας ώστε να ικανοποιηθεί ένα αίτημά τους.
Ερ-Συνήθως που αφιερώνονται τα τάματα;
Απ- Τα περισσότερα τάματα τα δέχεται η Παναγία τον Δεκαπενταύγουστο και ιδιαίτερα οι τρεις μεγάλες εκκλησίες, η Παναγία της Τήνου, η Παναγία Σουμελά και η Παναγία της Πάρου.
Ερ- κ. Λουκάκη, τι το ιδιαίτερο υπάρχει στα τάματα του Αυξέντιου;
Απ- Είναι από τα ελάχιστα διασωθέντα τάματα διότι δυστυχώς οι εκκλησίες είτε πουλούσαν είτε έλιωναν τα τάματα για οικονομικού λόγους. Η εργασία του Αυξέντιου παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο καλλιτεχνικό ενδιαφέρον και όχι μόνο. Ενώ πρόκειται για ένα καθαρά λαϊκό καλλιτέχνη, ο Αυξέντιος κατορθώνει, πράγμα πολύ σπάνιο, και χρησιμοποιεί στοιχεία σουρεαλιστικά και εξπρεσιονιστικά. Είχε δε μία τόλμη στη δουλειά του αφού μπορούσε και έκανε τάματα ακόμη και με την αναπαράσταση γυναικείων ή ανδρικών γεννητικών οργάνων. Πρέπει να προσθέσουμε βέβαια ότι στην εποχή του τα αφροδίσια νοσήματα ταλαιπωρούσαν χιλιάδες Ελληνες ναυτικούς και όχι μόνο.
Πέραν τούτου, οι αντιλήψεις περί ηθικής ήταν πολύ πιο αυστηρές γιʼ αυτό τον χαρακτήρισα τολμηρό. Όπως μας είπε ο κ. Λουκάκης, σκοπεύει προσεχώς να εκθέσει τη Συλλογή Αυξεντίου στο κοινό που μέχρι στιγμής δεν είχε την ευκαιρία να την θαυμάσει.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΟΥΤΣΟΣ
«Αυριανή», 22-8-2002 σελ 30
