Ίρβιν Γιάλομ, Συνέντευξη στην Ελπίδα Πασαμιχάλη

ΠPOΛOΓOΣ: Ο Ιρβιν Γιάλομ είναι αγαπητός στο ελληνικό κοινό που έχει αναδείξει τα βιβλία του σε μπεστ σελλερ. Ο διάσημος ψυχοθεραπευτής και συγγραφέας που έρχεται στην Ελλάδα τον Μάïο μιλά στο «ποιείν» για την ψυχανάλυση και τις δυνατότητές της να βελτιώσει την ανθρώπινη αυτογνωσία.

KEIMENO:

Σε μία εποχή που τα εγχειρίδια εκλαϊκευμένης ψυχολογίας κατακλύζουν τον χώρο του βιβλίου και στη χώρα μας, τα βιβλία του Ιρβιν Γιάλομ έχουν να προτείνουν κάτι διαφορετικό. Ο συγγραφέας που είναι επίτιμος καθηγητής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ των ΗΠΑ διακρίνεται από πραγματικά ανοικτό πνεύμα αλλά και απλότητα, που δεν έχει σχέση με την υπεραπλούστευση και απευθύνεται σε έξυπνους αναγνώστες. Ισως το “μυστικό” είναι ότι τα βιβλία του «Οταν έκλαψε ο Νίτσε» , «Στο Ντιβάνι», «Ο Δήμιος του Ερωτα» και «Το δώρο της ψυχοθεραπείας» που κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Αγρα δεν έχουν γραφτεί για να απευθυνθούν μόνο στο νοήμον κοινό αλλά και για άλλους ψυχοθεραπευτές. Συνδιάζοντας την μεταφορά της πολύχρονης εμπειρίας του με ενδιαφέρουσες ιστορίες ο 64χρονος συγγραφέας προσελκύει το ευρύτερο ενδιαφέρον. Ενα επίσης χαρακτηριστικό των έργων του, είναι πως σε αυτά ο ίδιος ως ψυχοθεραπευτής δεν εμφανίζεται ως απρόσβλητος και αμέτοχος στις ιστορίες που πραγματεύεται με τους ασθενείς του. Στις σελίδες των βιβλίων του Γιάλομ ο ψυχοθεραπευτής έχει επίσης σκέψεις και συναισθήματα, μπορεί να συγκινηθεί, να εξοργισθεί μπορεί να κανει και λάθος. Δεν διεκδικεί το αλάθητο ούτε ενώπιον του ασθενούς, ούτε ενώπιον του αναγνώστη. Ο Ιρβιν Γιάλομ σε αντίθεση με το ρεύμα της σύγχρονης ψυχιατρικής ανήκει σε εκείνους που πιστεύουν περισσότερο στην ψυχοθεραπεία και λιγότερο στην φαρμακευτική αγωγή. Ο ίδιος άλλωστε αναφερόμενος στην επερχόμενη “συνταξιοδότησή” του εξομολογείται στην ιστοσελίδα του στο διαδίκτυο: «Δεν θέλω να συνεχίσω να διδάσκω άλλο, διότι το τοπίο έχει γεμίσει από σκευάσματα και φαρμακοθεραπεία. Η επόμενη γενιά των ψυχοθεραπευτών δεν θα ασκείται στην ψυχοθεραπεία διότι οι ασφαλιστικές εταιρίες δεν θα την καλύπτουν στην περίθαλψη.» Δεν αποκλείεται να έχει δίκο.
Ο διακεκριμένος ψυχοθεραπευτής και συγγραφέας που αναμένεται να έλθει στην Ελλάδα στις 15 Μαίου προσκεκλημένος του Παντείου Πανεπιστημίου για να ανακηρυχθεί σε διδάκτορα, μίλησε στο «Ηeart» για την ψυχοθεραπεία στην εποχή μας, τη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στον ψυχοθεραπευτή και στον ασθενή και τα συναισθήματα που αναπτύσσονται και από τις δυο πλευρές. Μίλησε και για το συναίσθημα του έρωτα και την δυνατότητά του να αναλυθεί στην ψυχοθεραπεία, ένα θέμα με το οποίο ασχολείται εκτενώς στο βιβλίο του «Ο Δήμιος του Ερωτα» στο οποίο άλλωστε σημειώνει: « Δεν μʼ αρέσει να δουλευω με ερωτευμένους. Ισως γιατί τους ζηλεύω –κι εγώ ο ίδιος λαχταράω να μαγευτώ. Ισως πάλι γιατί ο έρωτας και η ψυχοθεραπεία είναι μεταξύ τους ασύμβατα. Ο καλός θεραπευτής πολεμάει στο σκοτάδι και ζητάει το φώς, ενώ ο έρωτας συντηρείται από το μυστήριο και καταρρέει μόλις αρχίσεις να τον εξετάζεις σχολαστικά. Κι εγώ σιχαίνομαι να γίνομαι ο δήμιος του έρωτα.» Επειδή όμως υπάρχουν περιπτώσεις που ο έρωτας γίνεται δήμιος για τον … ερωτευμένο, όπως επισημαίνει και ο ίδιος, ακόμη και αυτό το συναίσθημα χρειάζεται να αναλυθεί.
-Το Μάιο έρχεστε στη χώρα μας προσκεκλημένος του Πάντειου Πανεπιστήμιου που θα σας αναγορεύσει σε διδάκτορα. Είναι η πρώτη φορά που έρχεσθε στην Ελλάδα;
Στην ουσία θα είναι η πρώτη φορά αφού η προηγούμενη ήταν πριν από 15 χρόνια και είχα έλθει σαν τουρίστας. Αυτή τη φορά σκοπεύω να παρατείνω την παραμονή μου και να μείνω για δέκα ημέρες περίπου. Σκοπεύω να περάσω μία περίπου εβδομάδα στην Κρήτη.
-Τα βιβλία σας έχουν γίνει μπέστ σέλερ στην Ελλάδα όπως και σε άλλες χώρες. Πού το αποδίδετε;
Είναι δύσκολο να δώσει κανείς μία εξήγηση. Πράγματι είναι πολύ δημοφιλή σε ορισμένες χώρες όπως είναι η Ελλάδα, η Τουρκία, το Ισραήλ, η Αργεντινή, η Γερμανία και η Μεγάλη Βρετανία, ενώ δεν ισχύει το ίδιο για κάποιες άλλες. Ο δικός μου στόχος ήταν να γράψω εκπαιδευτικά μυθιστορήματα με σκοπό να διδάξω τους νεαρούς ψυχοθεραπευτές μεταφέροντας κομμάτια από τη δική μου εμπειρία. Τελικά όμως επειδή αναφέρονται σε ανθρώπινα προβλήματα και είναι εκλαϊκευμένα, χωρίς τη χρήση σύνθετης ορολογίας, διαβάζονται από το ευρύ κοινό. Νομίζω ότι τα βιβλία μου διαβάζονται από ανθρώπους που ενδιαφέρονται να εξερευνήσουν τον εαυτό τους, να αυτοβελτιωθούν και να ωριμάσουν. Ανθρώπους που ακολουθούν το γνωμικό του Σωκράτη ότι «ζωή χωρίς προβληματισμό δεν αξίζει τον κόπο να τη ζεί κανείς.» Γράφω μυθιστορήματα για ιδέες και ελπίζω ότι τα βιβλία μου παρακινούν κάποιον να σκεφθεί βαθύτερα σε σχέση με τον εαυτό του ενώ την ίδια στιγμή προσφέρουν μία συναρπαστική ιστορία.
-Ποιοί είναι οι συνηθέστεροι λόγοι που παρακινούν έναν άνθρωπο να ζητήσεει την βοήθεια ενός ψυχοθεραπευτή;
Μπορεί να είναι πολλοί λόγοι. Για παράδειγμα η επιθυμία για αλλαγή, μεγάλη στεναχώρια, ανησυχία, απελπισία, φοβίες, προβλήματα στις σχέσεις του, αλλά και υπαρξιακά προβλήματα, όπως ο φόβος του θανάτου, η απουσία βαθύτερου νοήματος στη ζωή, αίσθημα εγκατάλειψης, και δυνατότητα να χτίσει κάποιος τη ζωή του ελεύθερα.
-Θα μπορούσατε να περιγράψετε τη σχέση που αναπτυσσεται ανάμεσα στον ψυχοθεραπευτή και τον ασθενή; Πρόκειται για μία σχέση εξάρτησης και εξουσίας;
Προτιμώ να πιστεύω ότι πρόκειται για μία γνήσια ανθρώπινη σχέση που δίνει στον ασθενή τη δυνατότηα να εξερευνήσει τον εαυτό του (της) να τον εξετάσει, να μάθει να συναναστρέφεται με τους αλλους πιό στενά και πιό ουσιαστικά, να μάθει να εμπιστεύεται και να μοιράζεται πράγματα που πριν ήταν αδιανόητο να μοιρασθεί.
-Πιστεύετε ότι η ψυχοθεραπεία έχει τη δυνατότητα να αναλύσει το αίσθημα της αγάπης ή του έρωτα;
Υπάρχουν πολλά και διαφορετικά είδη αγάπης. Θεωρώ ότι η υψηλότερη μορφή είναι η αγάπη και η φροντίδα για την ύπαρξη και την ανάπτυξη του άλλου και σε αυτή την περίπτωση η ψυχοθερεπεία έχει πολύ καλά αποτελέσματα. Αλλες περιπτώσεις αγάπης όπως ο κεραυνοβόλος έρωτας στηρίζονται σε ψευδαισθήσεις και χρειάζονται συγκεκριμένη εξέταση. Για τις περιπτώσεις αυτού του είδους μιλώ στο βιβλίο μου «Ο Δήμιος του Ερωτα».
-Υπάρχει περίπτωση να δημιουργηθεί ερωτικό συναίσθημα ανάμεσα στον ψυχοθεραπευτή και τον ασθενή του; Ποιά είναι η ενδεδειγμένη συμπεριφορά σε μία τέτοια κατάσταση;
Στην ψυχοθερεπεία που γίνεται με σωστό τρόπο αναπύσσεται ένα είδος αγάπης ανάμεσα στον ασθενή και τον θεραπευτή. Περιλαμβάνει την ένοια τους ενδιαφέροντος και της φροντίδας του ενός για τον άλλον και είναι ένα συναίσθημα που αναπτύσσεται αμφίδρομα. Ομως το συναίσθηαμ αυτό δεν περιλαμβάνει την σεξουαλική έλξη, η οποία όταν συμβεί να δημιουργηθεί σηματοδοτεί και το τέλος της θεραπείας διότι αποβαίνει καταστροφική.
-Πολλές ανακαλύψεις που άλλαξαν την ιστορία και την εξέλιξη της ανθρωπότητας έγιναν από ανθρώπους οι οποίοι σκεφτόταν με διαφορετικό τρόπο από την πλειοψηφία. Υπάρχει περίπτωση η ψυχοθεραπεία να μετατρέψει έναν έξυπνο και ανήσυχο άνθρωπο σε μετριότητα;
Δεν νομίζω ότι μπορεί να συμβεί κατι τέτοιο. Προσωπικά δεν το έχω διαπιστώσει σε καμμία περίπτωση. Ενας καλός ψυχοθεραπευτής βοηθά ένα πρόσωπο να εξερευνήσει τον εαυτό του και να αναπτύξει την προσωπική του δημιουργικότητα.
-Θεωρείτε ότι οι φίλοι του ατόμου μπορούν να αντικαταστήσουν το ρόλο του ψυχοθεραπευτή;
Η ψυχοθεραπεία είναι ένα είδος πρόβας για την πραγματική ζωή. Τελικός σστόχος της σωστής θεραπείας είναι να βοηθήσει το άτομο να να δημιουργήσει εποικοδομητικές και ανθεκτικές στο χρόνο σχέσεις, πράγμα που αν συμβεί κάνει αυτομάτως την θεραπεία να μην είναι απαραίτητη. Από την προσωπική μου πείρα έχω διαπιστώσει πως είναι πολύ σπάνιο άνθρωποι με μεγάλο αριθμό στενών φίλων να έλθουν για ψυχοθεραπεία, εκτός και αν αντιμετωπίζουν μία απροσδόκητη κρίση.

ΕΛΠΙΔΑ ΠΑΣΑΜΙΧΑΛΗ

ΠPOΛOΓOΣ: Ο Αμερικανός ψυχοθεραπευτής και συγγραφέας Ιρβιν Γιάλομ ήλθε στη χώρα μας με την ευκαιρία κυκλοφορίας του νέου του μυθιστορήματος «Η θεραπεία του Σοπενάουερ» από τις εκδόσεις Αγρα. Ο συγγραφέας θα δώσει διαλέξεις της ειδικότητός του, ενώ χθες ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου.

KEIMENO:

Ενας από τους πιό διάσημους ψυχοθεραπευτές παγκοσμίως και ιδιαίτερα δημοφιλής στην Ελλάδα, ο Ιρβιν Γιάλομ, ήλθε στη χώρα μας χθες και θα παραμείνει για δέκα περίπου ημέρες, με την ευκαιρία της κυκλοφορίας στα ελληνικά του νέου του μυθιστορήματος «Η θεραπεία του Σοπενάουερ» (μετάφραση Ευαγγελίας Ανδριτσάνου, Γιάννη Ζέρβα). Το νέο βιβλίο, που όπως και τα προηγούμενα έργα του κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αγρα, περισσότερο ίσως από τα προηγούμενα, που έχουν αγαπηθεί από το ελληνικό κοινό, εστιάζει στην τεχνη της ομαδικής ψυχοθεραπείας. Από τους πιό πολυδιαβασμένους συγγραφείς στην Ελλάδα, ο Ιρβιν Γιάλομ ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα Τελετών του Παντείου, όπου έδωσε διάλεξη με θέμα «Τέχνη και εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία». Το έργο του τιμώμενου παρουσίασε η καθηγήτρια Ψυχολογίας, Αντιπρύτανης και συγγραφέας Φωτεινή Τσαλίκογλου, ενώ τον προσφώνησε ο Πρύτανης του Παντείου Καθηγητής Στάμος Παπαστάμου. Στη συνέχεια ο συγγραφέας δέχτηκε ερωτήσεις από το ακροατήριο που ξεπερνούσε τα 1000 άτομα, με ισχυρή την παρουσία των νέων, που γέμισαν και τα δύο αμφιθέατρα της σχολής. Ο Ιρβιν Γιάλομ που είναι επίτιμος καθηγητής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Στράνφορντ των ΗΠΑ, είπε αναφερόμενος στην επιτυχία που έχουν τα έργα του. «Ο δικός μου στόχος ήταν να γράψω εκπαιδευτικά μυθιστορήματα με σκοπό να διδάξω τους νεαρούς ψυχοθεραπευτές μεταφέροντας κομμάτια από τη δική μου εμπειρία. Τελικά όμως επειδή αναφέρονται σε ανθρώπινα προβλήματα και είναι εκλαϊκευμένα, χωρίς τη χρήση σύνθετης ορολογίας, διαβάζονται από το ευρύ κοινό.»
Στη χθεσινή συνάντηση του Ιρβιν Γιάλομ με τους δημοσιογράφους στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, η συζήτηση περιστράφηκε μεταξύ των άλλων στους λόγους για τους οποίους η ψυχοθεραπεία έχει διαδοθεί ευρύτερα στις πολιτισμένες κοινωνίες αλλά και στη σημαντική χρήση των ψυχότροπων φαρμακευτικών σκευασμάτων. Ο συγγραφέας διευκρίνισε ότι η χορήγηση φαρμάκων πρέπει να συνδιάζεται με την ψυχοθεραπεία και τόνισε: «Είμαι πολύ επικριτικός στην αλόγιστη χρήση φαρμάκων. Δεν ξέρω τί συμβαίνει στην Ελλάδα, όμως στην Αμερική μιλάμε για πανωλεθρία. Οι ψυχοθεραπευτές εγκαταλείπουν το χώρο της ψυχοθεραπείας, ενώ οι φαρμακευτικές εταιρείες τους εξωθούν να γίνουν φαρμακοψυχολόγοι. Η προσπάθεια είναι επικεντρωμένη στο να γίνουν όλα πιό φθηνά. Γιατί είναι πολύ πιό επίπονο κουραστικό και δαπανηρό να κάνει κάποιος ψυχοθεραπεία για όσο διάστημα χρειάζεται.»
Τα έργα του Ιρβιν Γιάλομ έχουν μεταφρασθεί σε περίπου δεκαπέντε με είκοσι γλώσσες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Στο πλαίσο της επίσκεψης του Ιρβιν Γιάλομ στην Ελλάδα θα γίνουν οι ακόλουθες εκδηλώσεις:
Σήμερα, Παρασκευή 13 Μαίου στις 18.30 θα μιλήσει στο Πολεμικό Μουσείο στο πλαίσιο ημερίδας που διοργανώνει η Ελληνική Εταιρεία Ομαδικής Ανάλυσης και Οικογενειακής Θεραπείας, με θέμα «Η τέχνη της ομαδικής ψυχοθεραπείας». Η είσοδος μόνο για όσους συμμετέχουν στην ημερίδα.
Τη Δευτέρα 16 Μαίου στις 18.30 θα δώσει διάλεξη με θέμα «Λογοτεχνία και ψυχιατρική» που συνδιοργανώνεται από τις εκδόσεις Αγρα,την Ελληνική Εταιρεία για την Προαγωγή της Ψυχιατρικής και των Συναφών Επιστημων και φιλοξενείται από το 8ο Βιοϊατρικό Συνέδριο του Διεθνούς Ελληνισμού. Η ομίλία θα γίνει στο Ξενοδοχείο Χίλτον, Αίθουσα “Τερψιχόρη” και η είσοδος θα είναι ελεύθερη κατά σειρά προτεραιότητας από τις 17.00. Την Τρίτη 17 Μαίου στις 16.00-18.00 ο συγγραφέας θα υπογράψει αντίτυπα των βιβλίων του στο βιβλιοπωλείον της Εστίας (Σόλωνος 60), ενώ την ίδια μέρα στις 18.30 στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, η σύζυγός του Μάριλιν Γιάλομ θα μιλήσει για το βιβλίο της «Ιστορία του μαστού» που θα κυκλοφορήσει το 2006 από τις εκδόσεις Αγρα