[author] Του Βασίλη Λαλιώτη [/author]

Πολύ του πήγαινε το Δημήτριος… ήταν ένα Καβαφικό παιδί φερμένο μετά από μισόν αιώνα στας Αθήνας… βιοπόριζε και ήταν δοσμένο στην τέχνη του… ένα πικρό πρόσωπο σχεδιασμένο αδρά με το πενάκι του αλλά δαφνοστεφές… Αν η ποίηση, η τέχνη μπορεί να εξευγενίζει εκείνος ήταν ζωντανή τέχνη εν παρουσία… Τόση του η ευγένεια… Σκέφτομαι την κηδεία του σαν επιστροφή στα παιδικά του χρόνια… εν μέρει χριστιανός εν μέρει ελληνίζων… ως να επιστρέφει στο άλλο του κομμάτι, το για μας αδιάφανο… ως και ο θάνατός του μια ενσάρκωσις ποιήματος… οι συγγενείς τα χριστιανικά και οι φίλοι τα ελληνίζοντα… Έτσι θα λέγαμε με το Γιώργο Χρονά στη Διδότου. Θα του θύμιζα τη γενναιοδωρία του να μου χαρίσει μια ζωγραφιά του… Το γεγονός ότι περισσότερο κι από τον Τσαρούχη μοιάζει με το Βασιλειάδη, τον εικονογράφο των ποιημάτων του Ρίτσου, και πως ακόμα έξω από τη ζωγραφική του ήταν ένα παιδί σιωπηλό και απαλό για να μην ταράξει τα πράγματα του κόσμου. Επειδή όλα είναι τόσο γρήγορα για μένα έβαλα αυτό το φαγιούμ εδώ θέλοντας πιο πολύ να πω ότι ο θάνατός του είναι μια αλλαγή στο βλέμμα του καθώς μας κοιτάζει από έναν απέραντο πια χρόνο. Την τιμιότητα της μορφής του ας την κρατήσουμε όσοι είχαμε την τύχη να τον γνωρίσουμε ζωντανό.

Υ.Γ. Για τη Δήμητρα Χοϊδου

info: Δημήτρης Λαλέτας, Το ταξίδι: Αλεξανδρούπολη-Αθήνα-Αλεξανδρούπολη. Εκθεση ζωγραφικής. Ελληνοαμερικανική Ενωση, Μασσαλίας 22. Εγκαίνια 16 Σεπτεμβρίου. Εως 12 Οκτωβρίου.

[author] Του Σπύρου Αραβανή [/author]

Όταν ξημέρωσε στον Παράδεισο, υπήρχε μια διάχυτη αγωνία στην ατμόσφαιρα. Εμπειρία από άλλη ζωή δεν υφίστατο, μονάχα υποσχέσεις από τον Θεό για τις μέρες που θα έρθουν στον ευλογημένο, όπως τον ονόμαζε, τόπο. Αυτές όμως δεν ήταν αρκετές να πείσουν τον Αδάμ και την Εύα για την αξία του μέρους όπου διήγαγαν το βίο τους. Η έλλειψη σύγκρισης τούς πίεζε ασφυκτικά. Συνεπώς το ερώτημα «τι είναι ευτυχία» έμενε αναπάντητο. Κάποια μέρα αποφάσισαν να ρωτήσουν ευθέως τον Θεό: «Μεγαλοδύναμε, πώς μπορούμε να κρίνουμε οτι είμαστε ευτυχισμένοι, αφού δεν γνωρίζουμε τι εστί δυστυχία ή ακόμα έστω το πώς είναι μια άλλη ευτυχία;». Και ο Θεός τούς απάντησε: ««Ἐν ἀρχῇ ἦν η Γνώση, καὶ η Γνώση ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεός ἦν η Γνώση». Και τότε εμφανίστηκε ο όφις. Με την οικεία σε όλους συνέχεια της ιστορίας. Αυτό όμως το «Θεός ἦν η Γνώση» έμεινε για τους απογόνους ως ο χρησμός Του απέναντι στη θεμελιώδη αγωνία των Πρωτόπλαστων. Κι έτσι πορευτήκαμε στα χρόνια, αναλόγως με το πού έγερνε η πλάστιγγα της σύνταξης. Κι έτσι προέκυψαν οι θρησκευτικοί φονταμενταλισμοί αλλά και οι λαμπρές εφευρέσεις. Οι εικονομαχίες αλλά και τα αριστουργήματα της τέχνης.
Ώσπου ήρθαν οι Νεοέλληνες. Και πίστεψαν περισσότερο και από τον νεαρό Αρθρούρο το «Θεός ἦν η Απόγνωση». Για αυτό και καθημερινά κάθε είδηση μάς προκαλεί «το φρικαλέο γέλιο του ηλίθιου». Και έπειτα τον ίλιγγο της πτώσης. Μοναδική μας σωτηρία εκείνο το νεαρό ζευγάρι που θα υψώσει το βλέμμα του στον ουρανό και θα αναφωνήσει: «Μεγαλοδύναμε, πώς μπορούμε να κρίνουμε οτι είμαστε δυστυχισμένοι, αφού δεν γνωρίζουμε τι εστί ευτυχία ή ακόμα έστω το πώς είναι μια άλλη δυστυχία»; (όντας οι πρώτοι χορτασμένοι, ειρηνικοί και καλωδιωμένοι Έλληνες της ελληνικής Ιστορίας). Για να τους απαντήσει τότε και πάλι ο Θεός: «Ἐν ἀρχῇ ἦν η Γνώση, καὶ η Γνώση ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεός ἦν η Γνώση»…

**

Υ.Γ. Το κείμενο αφιερώνεται σε όσους νεότερους εκφέρουν πύρινους λόγους πλάι στη θερμάστρα. Σε όσους μιλούν για την επικείμενη πείνα εν μέσω λαμπρού γεύματος. Και σε όσους προτείνουν ανερυθρίαστα τον Εμφύλιο ως λύση του δράματος.

[author] Του Σωτήρη Παστάκα [/author]

«Στην Ψωροκώσταινα», έλεγε ο πατέρας μου την δεκαετία του εξήντα, εκεί στο νεόκτιστο πατρικό μας, Τέρμα Καραγάτση «οι μισοί πουλάνε λαχεία και οι άλλοι μισοί αγοράζουν».

Δέκα χρόνια αργότερα το αγαπημένο ρητό του πατέρα μου το συνάντησα σε ένα διήγημα του Μπόρχες, «η Λοταρία της Βαβυλώνας». Στην σύντομη ιστορία του, περιγράφει μια φανταστική Βαβυλώνα, στην οποία οι άνθρωποι υπόκεινται σε μια αέναη λοταρία. Οι Βαβυλώνιοι έδωσαν τις ζωές τους στην τύχη. Και οι μόνοι πάνω από την τύχη, πανίσχυροι και μυστικοί, οι υπάλληλοι της εταιρίας που διεξήγαγε τη λοταρία. Στο τέλος του διηγήματος, ο Μπόρχες αναρωτιέται αν τελικά υπήρχε εταιρία…

Τον δικαιολογούμε, γιατί όταν έγραφε το διήγημα η δική μας Εταιρεία Συγγραφέων δεν είχε γεννηθεί ακόμα. Η Εταιρεία μας λοιπόν διεξάγει ετήσιες λοταρίες για συμμετοχή των μελών της σε διάφορα λογοτεχνικά φεστιβάλ στην Ελλάδα και το εξωτερικό, και καλά κάνει, από τη στιγμή που δεν ακολουθεί κανένα αξιολογικό κριτήριο για την εγγραφή των μελών της. Η λοταρία της Εταιρείας Συγγραφέων τα τελευταία χρόνια κληρώνει πάντα τα ίδια άτομα (αυτό, ούτε ο Χ.Λ. Μπόρχες θα μπορούσε να το φανταστεί). Οι πρόεδροι αλλάζουν, οι κληρούχοι παραμένουν οι ίδιοι όπως και τα ερωτήματα:

-Ποιος; Ο Πάτις Κονδύλης και η συμμορία του; (που θάλεγε κι ο Καραγάτσης), ας γελάσω!

(πρώτη δημοσίευση στο “ποντίκι”,(στήλη “Αγορά Λόγου”), που κυκλοφορεί σήμερα: φύλλο 1772, 8/8/2013)

[author] Του Βασίλη Λαλιώτη [/author]

Το κεφάλαιο στη στιγμιαία μεταφορά του, αυτό είναι η παγκοσμιοποίηση, αστραπιαία κίνηση κεφαλαίων, όλα τα άλλα έπονται, βάζει σε κίνηση τον καπιταλισμό άγρια. Γίνεται κατ’ ουσίαν μια γενικευμένη “ρευστοποίηση” όλων των άλλων στοιχείων της παραγωγής.
Αυτό σημαίνει ότι ρευστοποιείται και η “φωλιά” του ανθρώπου, δεν λέω ερημώνονται οι πόλεις μόνο, ρευστοποιείται ο τόπος όχι μόνο εξωτερικά αλλά και σαν συνολική πρόσληψη.. Ο άνθρωπος γίνεται ένας νομάς που δεν τρέχει πια πίσω από τις φλέβες χρυσού, αλλά πίσω από τις συγκυρίες του κεφαλαίου, αλλά με μια ταχύτητα πρωτόγνωρη. Το τι ανθρωπολογικό μοντέλο θα εργασίας θα δημιουργήσει αυτή η κινητικότητα που κάνει τη ζωή ρουλέτα μένει να τη δούμε. Εκείνο που αφορά την Ελλάδα είναι ότι από εγκληματική αμέλεια βρέθηκε απροετοίμαστη και στο κέντρο αυτής της ρουλέτας. Αν δεν σταματήσουμε το πένθος για το χαμένο και τη διατήρηση του χρόνου μεταξύ 80 και 90 εις βάρος του διπλανού και δεν ανασκουμπωθούμε σε επίπεδα Ισραηλοποίησης της χώρας, σαρώνοντας, ακόμη και με τα όπλα, αν χρειαστεί, το σαθρό και ανίκανο για την ώρα πολιτικό σύστημα αγγίζουμε για πρώτη φορά την ουσιαστική μας αποχώρηση ως έθνος και γλώσσα από τον κόσμο.

Θυμάμαι πάντα τον καθηγητή της κοινωνιολογίας, Δημήτριο Μόνο, να εξηγεί το weltanschauung. «Έστω», έλεγε, «ένας άνδρας που κυνηγά έναν άλλο άνδρα στο δρόμο, κρατώντας στα χέρια του ένα μαδέρι. Αν φέρουμε τον Marx στο παράθυρο και τον ρωτήσουμε τι βλέπει, θα μας πει ότι βλέπει έναν προλετάριο να κυνηγά ένα στυγνό καπιταλιστή. Αν φέρουμε τον Freud στο ίδιο παράθυρο, θα δει ένα γιο που κυνηγάει τον εραστή της μάνας του, είτε αυτός είναι ο πατέρας του είτε όχι». Ο καθείς, λοιπόν, βλέπει τα πράγματα υπό συγκεκρισμένο πρίσμα. Στην παρέα αυτή του παραθύρου προσέθεσα αργότερα στη ζωή μου τους εξελικτιστές, τον Dawkins, τον Wilson, τον Alcock και την παρέα τους, οι οποίοι αρέσκονται στις λεγόμενες «απώτατες» εξηγήσεις. Μέσα στο παράδειγμα του Μόνου, φερειπείν, αυτοί θα έβλεπαν την εγγενή ανθρώπινη επιθετικότητα, χωρίς να πολυνοιάζονται για τις λεπτομέρειες του κυνηγητού. Σημασία γιʼ αυτούς έχει ότι είμαστε ένα είδος πιθήκου που υπό συνθήκας μπορεί να καταστεί πολύ επιθετικό. Τώρα, αν η επιθετικότητα αυτή παρουσιάζεται προς υπεράσπιση ή προάσπιση ενός τσαμπιού μπανάνες, ενός μέσου παραγωγής ή ενός άπιστου θηλυκού, ολίγον τους ενδιαφέρει, εμπρός εις το ότι είμαστε επιθετικοί (διότι, αν το καλοσκεφτούμε, θα μπορούσαμε να μη γινόμαστε ποτέ επιθετικοί- και αυτό κάνει όλη τη διαφορά, για να θυμηθώ τον Φροστ).