Μουσική: Βασίλης Πανόπουλος

Τι είναι ο Πλούτος του Αριστοφάνη;
Είναι μια αρχαία κωμωδία που παίζεται μέχρι σήμερα.Ο τυφλός Πλούτος, ο οποίος θεραπεύτηκε, μοιράστηκε πλέον «ίσα και όμοια» σε όλους τους Αθηναίους πολίτες.

Και γιατί ο λαός μας επιμένει ότι ο «Πλούτος είναι τυφλός»;
Μάλλον, κάτι δεν πήγε καλά κι εδώ.

Για ποιον λόγο να γίνει διασκευή για ανήλικους θεατές;
Για να ανακαλύψουν τα παιδιά με δημιουργικό και καλλιτεχνικά γόνιμο τρόπο τα σημαντικότερα έργα του αρχαίου ελληνικού δράματος. Επίσης να γίνουν αποδέκτες του υψηλού ήθους και ύφους αλλά και των πανανθρώπινων αξιών που αυτά περιέχουν, με τρόπο κατανοητό και σε γλώσσα οικεία. Δύο σημερινοί ήρωες προστέθηκαν στο κείμενο της διασκευής, δύο νέα παιδιά, ο Αρίστος και ο Φάνης, στα ιντερμέδια που τους αναλογούν, οι οποίοι σχολιάζουν, κρίνουν και προσπαθούν να αντιληφθούν τα έργα και τις ημέρες των ηρώων του έργου.

Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Κώστα Θωμαϊδη

`

Τον Βαγγέλη (Άλκη Αλκαίο) τον γνώρισα από τον Θάνο Μικρούτσικο, στη συνεργασία τους στο «Εμπάργκο», το 1983. Η πρώτη μου εντύπωση από τη γνωριμία ήταν τα μάτια και το χαμόγελό του που έλαμπαν στο πρόσωπό του. Οικείος, με ευγένεια και λάτρης της μουσικής και του τραγουδιού. Ανέλυε τα τραγούδια, τόσο τους στίχους όσο και τη μελοποίηση  με εξαιρετικό τρόπο. Η φιλία μας αναπτύχθηκε με τον καιρό και οι συναντήσεις μας, στο σπίτι του, στις Εργατικές κατοικίες στην Κηφισιά, συναντήσεις πολύωρες με θέματα γύρω από την μουσική, αλλά και τους στίχους των τραγουδιών. Καθισμένος στην πολυθρόνα και δίπλα στο τραπεζάκι το κασετόφωνο και δεκάδες κασέτες. Ήταν και φανατικός ακροατής του ραδιοφώνου και το μόνιμο δώρο μου, όταν βρισκόμασταν, ήταν κασέτες με  επιλογές τραγουδιών που άκουγε στις εκπομπές μου.

Η δυνατότερη όμως ανάμνηση που κρατώ στη μνήμη μου, είναι από τον Φλεβάρη του 1986, όταν βρέθηκα στο Βερολίνο, στο Berliner Ensemble, το θέατρο που είχε ιδρύσει ο Brecht, για συναυλία με έργα δύο Ελλήνων συνθετών (Μίκη Θεοδωράκη και Θάνου Μικρούτσικου). Για μία εβδομάδα   στο χιονισμένο Βερολίνο είχαμε πρόβες με Έλληνες και Γερμανούς μουσικούς, μια και το πρόγραμμα είχε πολλές απαιτήσεις. Ο Βαγγέλης, από αρκετούς μήνες πριν, νοσηλεύονταν σε νοσοκομείο λίγα χιλιόμετρα μακριά από την πόλη. Ένα πρωινό, με το αυτοκίνητο ενός φίλου, τον επισκεφθήκαμε. Στην παρέα, ο Νίκος Τουλιάτος, ο Θανάσης Νικόπουλος και ο Αστέρης Κούτουλας. Η χαρά του μόλις μας είδε ήταν μεγάλη, δεν περιγράφεται. Οι φωνές μας, τα γέλια οι συζητήσεις έσπασαν το γκρίζο και στενάχωρο περιβάλλον του νοσοκομείου. Ρωτούσε με ενδιαφέρον για το πρόγραμμα της συναυλίας και ιδιαίτερα για τα έργα «Ο Επιζών» σε ποίηση του Τάκη Σινόπουλου και μελοποίηση Μίκη Θεοδωράκη, «Σπουδή στα ποιήματα του Βλαδίμηρου Μαγιακόφσκι» και «Σονάτα του Σεληνόφωτος» σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου, μελοποιημένα από τον Θάνο Μικρούτσικο. Η θεραπεία που ακολουθούσε ο Βαγγέλης εκείνη την εποχή, του επέτρεπε την μετακίνηση, έτσι κατορθώσαμε, να αποσπάσουμε από τη διεύθυνση του Νοσοκομείου άδεια για να παρακολουθήσει την συναυλία. Εκείνη την βραδιά το Berliner Ensemble ήταν κατάμεστο, μια και το ενδιαφέρον για την Ελληνική μουσική ήταν μεγάλο από το Γερμανικό κοινό.

Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας, παρουσιάσαμε και επιλογή από δέκα τραγούδια. Όταν έφθασε η στιγμή να τραγουδήσω το «Ερωτικό (Πιρόγα)»,  αφιέρωσα το τραγούδι στον Άλκη Αλκαίο, λέγοντας στο κοινό, ότι παρευρίσκεται ο ποιητής του. Η συγκίνηση όλων μας  μεγάλη.  Μετά το τέλος της συναυλίας ο Βαγγέλης ήταν φορτισμένος συναισθηματικά. «Δώσατε χρώματα στο γκρίζο που με περιβάλει»,  μας είχε πει, λόγια που ποτέ δεν θα ξεχάσω. Δέκα χρόνια αργότερα, στην   παρουσίαση του δίσκου «Στου Αιώνα την Παράγκα» με έκπληξη διάβαζα στο σημείωμά του: «Η Ρόζα χαρίζεται στους Κώστα Θωμαϊδη, Νίκο Τουλιάτο και Θανάση Νικόπουλο –In Memoriam Berliner Ensemble». O Άλκης Αλκαίος έγραφε για ένα κόσμο, όχι μόνον όπως ήταν, αλλά όπως θα έπρεπε να είναι. Ο Άλκης Αλκαίος είναι από τους ποιητές του τραγουδιού μας και όπως όλοι οι ποιητές μάς δείχνει πάντα το μέλλον.

• Από το Αφιέρωμα του περιοδικού ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ στον Άλκη Αλκαίο, τχ. 62, 2017.

Εγνατία

Με τσάκισε κι απόψε η Εγνατία
με τα κεσάτια της.
Δε μυρμηγκιάζει πια η ομορφιά
στα παραβαρδάρια –
κάτι έχει αλλάξει,
αρχίσαμε κι εδώ τα καμώματα της Αθήνας,
όσοι δε φεύγουν για τη Γερμανία ακριβοπληρώνονται,
ανέβηκαν πολύ οι ταρίφες,
πού ο καιρός που τριγυρνούσαμε χωρίς λεφτά,
κάνοντας κιόλας και τον δύσκολο.

Πρέπει να βρω μια άλλη Εγνατία.

Αυτό το δέντρο

Το δέντρο έχει έναν άνεμο ωραίο στις ρίζες
κι έχει ονόματα νερών
κλαριά και φύλλα
ονόματα κοριτσιών και αγοριών
ονόματα σωμάτων
αυτό το δέντρο ανοίγει κάθε πρωί
όταν τα παιδιά καθαρίζουν τα όνειρα στους δρόμους
με τα παιχνίδια της βροχής
που τρέφει τις μέρες
κι εγώ σκέφτομαι τις θάλασσες
ανάμεσά τους περνάει ο Θεός
όμορφο παιδί
χαράζοντας τους χρόνους
με το μικρό του δάχτυλο τον Έρωτα.

Γιατί τα δέντρα και τ’ αγόρια ομορφαίνουν στα νερά
γι’ αυτό μαθαίνω θάλασσα και `συ ανθίζεις.

“Λύσε τα καράβια σου γύρω μου ν’ αρμενίσουν
Άσε τις γέφυρές σου να γκρεμίσουν, να καούν
Γράφουμε οι δυο μας ιστορία, μικρή μου
Κάθε φορά που γυροφέρνεις τη ζωή μου

Έλα και άσε τα σκυλιά σου να μου ορμήξουν
Αφέσου με τα μέλη χαλαρά
Είσαι ένα μυστήριο, μικρή μου
Κάθε φορά που γυροφέρνεις τη ζωή μου

*

**************************************************************

…Αυτό το βιβλίο μεταφέρει στα ελληνικά μόνο τρεις από τους δίσκους της πλούσιας εργογραφίας του Κέιβ (The Good Son, Let Love In, Murder Ballads).  Γιατί αυτούς και όχι κάποιους άλλους; Οι δίσκοι που επιλέγονται ορίζουν το σκοτεινό κέντρο μιας ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσας δημιουργικής περιόδου του Κέιβ. Ο κοινός θεματικός τους άξονας περιστρέφεται γύρω από τον έρωτα και το θάνατο. Καλύτερα: γύρω από τον έρωτα και το φόνο. Τον παράφορο έρωτα και τον βίαιο θάνατο… Μια εξομολόγηση: οι τρεις αυτοί δίσκοι είναι οι αγαπημένοι μου. Τους άκουγα εμμονοληπτικά. Τέλειωνε το τραγούδι, το ξανάβαζα. Μοναχικές ολονυχτίες στα πατώματα. Πέρασαν χρόνια. Για απολύτως προσωπικούς λόγους, ήθελα να τους μεταφράσω… Στις Μπαλάντες για φόνους ο τραγουδοποιός ασμένως ενδίδει στην ισχυρή έλξη που ασκεί επάνω του η γλώσσα του δρόμου και της βίας. Παίρνει στα χέρια του αυτό το τζατζαλιασμένο, για πολλούς φτηνό, υλικό. Κάποιες φορές το απογειώνει σε ποίηση, σκηνοθετώντας άγριες σκηνές, με άγριες φράσεις. Και για όσους τυχόν σκανδαλίζονται με συγκεκριμένες λέξεις: τα μέρη του σώματος έχουν ονόματα. Ο Κέιβ τα χρησιμοποιεί. Η βία έχει τις λέξεις της. Ο Κέιβ τις μοντάρει μαστορικά. Ο κόσμος του δεν είναι αγγελικά πλασμένος. Ο Κέιβ δεν τραγουδά για τα χερουβείμ, αλλά για τον πεπτωκότα άγγελο του σκότους.