Τώρα κείτεται 

Τώρα κείτεται απάνω στην τσουρουφλισμένη χλαίνη
μ’ ένα σταματημένο αγέρα στα ήσυχα μαλλιά
μ’ ένα κλαδάκι λησμονιάς στ’ αριστερό του αυτί
μοιάζει μπαξές που το `φυγαν άξαφνα τα πουλιά
μοιάζει ρολόι αγγέλου που εσταμάτησε
όμως το γέλιο κάηκε, όμως η γη κουφάθηκε
όμως κανείς δεν άκουσε την πιο στερνή κραυγή
όλος ο κόσμος άδειασε με τη στερνή κραυγή.

1.Γιώργος Νικητόπουλος, «Τα δώρα» [ποίηση: Μίλτος Σαχτούρης], εκδ. Μετρονόμος, 2022

Ο τραγουδοποιός και συνθέτης Γιώργος Νικητόπουλος στο δεύτερο άλμπουμ του μελοποιεί δέκα ποιήματα του Σαχτούρη τα οποία ερμηνεύουν τρεις γυναικείες φωνές, η Ηρώ Σαΐα , η Αγγελική Τουμπανάκη και η Παυλίνα Κατσή. Στο δίσκο απαγγέλλει και ο ηθοποιός Χρήστος Στέργιογλου. Τις ενορχηστρώσεις επιμελήθηκαν ο Νεοκλής Νεοφυτίδης και ο Γιώργος Νικητόπουλος. Πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα κατάθεση καθώς η απόπειρα μελοποίησης ελεύθερου στίχου και εν προκείμενω με το υπερρεαστικό υπόβαθρο της ποίησης του Σαχτούρη δυσχεραίνει την κάθε απόπειρα σύνθεσης. Ο Νικητόπουλος βρίσκεται εντός του πνεύματος, δεν ενδύει τους στίχους με έτοιμες μελωδίες αλλά αφουγκράζεται τη δική του μελωδικότητα σε αυτούς δίχως να εκπνέει λογιοσύνη. Σεβάστηκε τα κείμενα, αλλά δεν τα φοβήθηκε ή τα «εκμεταλλεύτηκε» με στόμφο ότι πρόκειται για ποίηση. Αντίθετα δημιούργησε τραγούδια με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Σε αυτό συντελεί η εξαιρετική και πλούσια ποικιλότροπη ενορχήστρωση.

I. Christmas Night

II. Ballet of the Stars

III. Witches’ Sabbath and Ride on the Devil’s Back

IV. Polonaise

V. Vakula and the Slippers

***********************************************

Το 1832 ο Nikolai Gogol έγραψε τη συλλογή διηγημάτων ‘’Νύχτες σε ενα αγρόκτημα κοντά στη Ντικάνκα’’ αφηγούμενος ιστορίες από την καθημερινή ζωή ενός μικρού ουκρανικού χωριού του 18ου αι. που συνδυάζουν το υπερφυσικό στοιχείο και τους τοπικούς λαϊκούς θρύλους με ένα τολμηρό και ενίοτε ανατρεπτικό χιούμορ.Στη συλλογή αυτή περιλαμβάνεται το διήγημα ‘’Παραμονή Χριστουγέννων’’,στο οποίο βασίστηκαν δύο δημοφιλείς ρωσικές όπερες του 19ου αι. : η όπερα ‘’Τσερεβίτσκι’’ του Piotr Illich Tchaikovsky που πήρε την οριστική μορφή και τον τελικό τίτλο της το 1885,και η όπερα ‘’Παραμονή Χριστουγέννων’’ που συνέθεσε το 1894 ο Nikolai Rimsky- Korsakov. H πρεμιέρα έγινε στις 10 Δεκεμβρίου 1895 στο Mariinsky Theatre in St. Petersburg.

************

Η υπόθεση του διηγήματος που οι δύο συνθέτες χρησιμοποίησαν στα έργα τους με μικρές παραλλαγές,έχει ως εξής :Την παραμονή των Χριστουγέννων,σύμφωνα με ένα τοπικό λαϊκό θρύλο,ο Διάβολος κυκλοφορεί στους δρόμους της Ντικάνκα κάνοντας φάρσες και βασανίζοντας τους ανθρώπους κατά το κέφι του.Την παραμονή εκείνης της χρονιάς,έχει καταστρώσει ένα σχέδιο εκδίκησης εναντίον του σιδερά Βακουλα επειδή τον ζωγράφισε στο υπέρθυρο της εκκλησίας αποκρουστικό και κακομούτσουνο κάνοντάς τον περίγελο της Κόλασης.Για να επιτύχει το σκοπό του φλερτάρει τη μητέρα του Βακουλα,την ώριμη φιλάρεσκη Σολοκα που έχει τη φήμη μάγισσας στο χωριό, παρασέρνοντάς την σε έναν ουράνιο χορό.Την ίδια ώρα ο Βάκουλα που ειναι ερωτευμένος με την κόρη του κοζάκου Τσουμπ,την όμορφη Οξάνα,πηγαίνει να τη ζητήσει σε γάμο.Εκείνη όμως του λέει πως θα τον παντρευτεί μόνο αν καταφέρει να βγάλει απο τα πόδια της Τσαρίνας τα πασούμια της,και να της τα φέρει για δώρο.

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μετρονόμος το δεύτερο άλμπουμ του συνθέτη Γιώργου Νικητόπουλου με τίτλο «Τα δώρα» σε ποίηση Μίλτου Σαχτούρη. Δέκα ποιήματα του ποιητή μελοποιούνται από τον συνθέτη: «Τα δώρα», «Πόνος και τρόμος», «Αποστολή», «Ο γάμος», «Ο θάνατος», «Με τα μάτια κλειστά», «Τα αινίγματα», «Τα περιστέρια του νεκρού», «Τ’ αδέρφια μου», «Ο δρόμος». Την παραγωγή ολοκληρώνει η ορχηστρική μουσική «Αγρύπνια».  Τα τραγούδια ερμηνεύουν τρεις γυναικείες φωνές η Ηρώ Σαΐα , η Αγγελική Τουμπανάκη και η Παυλίνα Κατσή.  Στο δίσκο απαγγέλλει ο ηθοποιός Χρήστος Στέργιογλου.
Τις ενορχηστρώσεις επιμελήθηκαν ο Νεοκλής Νεοφυτίδης και ο Γιώργος Νικητόπουλος και παίζουν οι μουσικοί:
Νεοκλής Νεοφυτίδης πιάνο, Γιάννης Δίσκος κλαρινέτο, άλτο σαξόφωνο, Νίκος Σαρρής τρομπέτα, Τάσος Μπακούρης κόρνο, Σταύρος Κλαβανίδης τρομπόνι, Μενέλαος Μωραΐτης τούμπα, Διονύσης Κοκόλης τρομπέτα, Χρήστος Σαλβάνος κόρνο, Ανδρέας-Ρολάνδος Θεοδώρου τρομπόνι, Κώστας Ασλανίδης τούμπα, Παντελής Ντζιάλας κιθάρα, Γιώργος Παππάς λαούτο, Τάκης Βασιλείου κρουστά

Τα δώρα

Σήμερα φόρεσα ένα
ζεστό κόκκινο αίμα
σήμερα οι άνθρωποι μ’ αγαπούν
μια γυναίκα μού χαμογέλασε
ένα κορίτσι μού χάρισε ένα κοχύλι
ένα παιδί μού χάρισε ένα σφυρί

Σήμερα γονατίζω στο πεζοδρόμιο
καρφώνω πάνω στις πλάκες
τα γυμνά άσπρα ποδάρια των περαστικών
είναι όλοι τους δακρυσμένοι
όμως κανείς δεν τρομάζει
όλοι μείναν στις θέσεις που πρόφτασα
είναι όλοι τους δακρυσμένοι
όμως κοιτάζουν τις ουράνιες ρεκλάμες
και μια ζητιάνα που πουλάει τσουρέκια
στον ουρανό

Δυο άνθρωποι ψιθυρίζουν
τι κάνει την καρδιά μας καρφώνει;
ναι την καρδιά μας καρφώνει
ώστε λοιπόν είναι ποιητής

– «Σύμβολα εμείναμε καιρών που απάνω μας βαραίνουν / άλυτοι γρίφοι που μιλούν μονάχα στον εαυτό τους» (Κ. Καρυωτάκης)
– «Άσε άλυτο τον γρίφο / και μην το παιδεύεις, φως μου / Πώς θ’ αντέξεις δίχως μύθο / την αλήθεια αυτού του κόσμου;» (Άλκης Αλκαίος)

Οι παραπάνω στίχοι θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια φανταστική συνομιλία των δυο δημιουργών τους οποίους η ζωή χώρισε (ο μεν Καρυωτάκης γεννήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 1896, ο δε Αλκαίος στις 23 Νοεμβρίου 1949) η τέχνη όμως τους ένωσε.

***

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Στις 22 Ιανουαρίου του 1967, ο δεκαοχτάχρονος τότε Ευάγγελος Λιάρος ή αλλιώς Άλκης Αλκαίος, πραγματοποίησε μια διάλεξη στην Πάργα με τίτλο: «Κώστας Καρυωτάκης: Ο Ποιητής που αγαπήθηκε και μισήθηκε». Σημειώνει ο ίδιος σε σημείωμά του το οποίο διαβάστηκε τον Ιανουάριο του 2012 στην εκδήλωση βράβευσής του από τον Σύλλογο Παργινών Αθήνας:

«Ήταν αρχές του 1967, όταν ο αείμνηστος Αλέξανδρος Μπάγκας, Δήμαρχος Πάργας, με παρουσίασε, μαθητή ακόμα στο γυμνάσιο Πάργας, ως δημιουργό με τα πιο ενθουσιώδη λόγια, στο κατάμεστο χειμωνιάτικο σινεμά, στου «Καρύδη». Θερμοί συμπαραστάτες ήταν οι αείμνηστοι Νίκος Τσάκας, Πέτρος Γιούργας και ο τότε Νομάρχης Πρεβέζης Θεόδωρος Βγενόπουλος. Θέμα της διάλεξης ήταν ο ποιητής Κώστας Καρυωτάκης και αφορμή η άρνηση των θρησκευτικών αρχών στην Πρέβεζα να τελέσουν μνημόσυνο για έναν αυτόχειρα. Η διάλεξη αυτή έγινε βιβλίο. Και θυμάμαι πόση συγκίνηση ένοιωσα όταν έλαβα ένα γράμμα από το Θάνο Καρυωτάκη, αδελφό του ποιητή, με ύμνους για το βιβλίο. Έτσι ξεκίνησα. Με ένα πεζό για έναν ποιητή. Υπό την αιγίδα του Δήμου Πάργας».