Ο Νίκος Φωτόπουλος, Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου  του είχε δηλώσει σε συνέντευξή του στο Δεύτερο Πρόγραμμα: «Η γλώσσα μας μέσα από το ελληνικό τραγούδι είναι η κοινωνική μας συνείδηση». Αυτό δηλαδή που έλεγε και ο Μάνος Χατζιδάκις: «η τέχνη του τραγουδιού αποτελεί κοινωνικό λειτούργημα, γιατί το τραγούδι μας ενώνει μέσα σ’ ένα μύθο κοινό. Κι όπως στον χορό ενώνουμε τα χέρια μεταξύ μας για ν’ ακολουθήσουμε ίδιες ρυθμικές κινήσεις, έτσι και στο τραγούδι ενώνουμε τις ψυχές μας για ν’ ακολουθήσουμε μαζί, τις ίδιες εσωτερικές δονήσεις. Κι όσο για τον κοινό μύθο που δεν υπάρχει στις μέρες μας, τον σχηματίζουμε καινούριο κι απ’ την αρχή κάθε φορά. Κάθε φορά που νιώθουμε βαθιά την ανάγκη να τραγουδήσουμε»

Ευτυχώς το ελληνικό τραγούδι, ο πιο άμεσα μέχρι σήμερα συλλογικός φορέας και εκφραστής του μαζικού συνειδητού και ασυνειδήτου, έχει αρχίσει όψιμα να γίνεται και αντικείμενο συστηματικότερης μελέτης με διακριτά εργαλεία επιστημονικής έρευνας. Όχι  πια από τους ίδιους του δημιουργούς τους όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Μάνος Χατζιδάκις   και ο Θάνος Μικρούτσικος στα θεωρητικά τους κείμενα, ή με δημοσιογραφίζουσα και κριτική μόνο γλώσσα, αλλά από ερευνητές και άλλων πεδίων, όπως ο Φωτόπουλος, ο Λεωνίδας Οικονόμου, ο Ανδρέας Μαράτος, ο Λεών Ναρ, ο Σταύρος Καρτσωνάκης, και άλλοι. Το γιατί άργησε να αναδειχτεί και αυτή η πλευρά του τραγουδιού, η πιο ερευνητική ας πούμε, οφείλεται σε πολλούς λόγους κυρίως όμως για την αντίληψη που εν μέρει συνεχίζει να υπάρχει ότι το τραγούδι υπηρετεί πρωτίστως την ίδια του την επικοινωνιακή και συγκινησιακή λειτουργία, χωρίς να στέκεται και αυτόνομα ως ιδεολογικό και αισθητικό αντικείμενο.

Η τέχνη όμως που ασκούν οι τραγουδοποιοί δεν αποκτά και υπεραξία αν θεωρητικοποιηθεί, αν, ας πούμε, χαρακτηρίσουμε τους στίχους ποίηση και αρχίσουμε τις στεγνές επιστημονικές μελέτες  οι οποίες προσπαθούν να εφαρμόσουν στη δειγματοληψία τους τα θεωρητικά τους εργαλεία και οδηγούνται τελικά σε προκαθορισμένη επαλήθευση των υποθέσεών τους, άρα και σε ανούσιες επικυρώσεις.

Τέτοιου είδους εργασίες, όπως του Φωτόπουλου φωτίζουν κι άλλες πλευρές του τραγουδιού, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση της έκφρασης ενός τραγουδοποιού της γενιάς του ’90. Αυτή η γενιά αποτέλεσε τις δεκαετίες του 90 και του 2000, το πλέον ισχυρό (και ίσως το μοναδικό σε δημοτικότητα) αντίβαρο σε όλη αυτή την κοινωνική λαίλαπα του life style, υπήρξαν οι στυλοβάτες ενός είδους τραγουδιού που μετατοπιζόταν από το πολιτικό στο κοινωνικό τραγούδι.

Πρόλογος:  Νίκος Ξυδάκης, Επίμετρο: Γιώργος Ανδρέου

**********************************

Τι συμβαίνει με τον “Μεγάλο Ερωτικό”;

Πού οφείλεται άραγε αυτή η αξιοθαύμαστη αντοχή και επιδραστικότητά του μέσα στα χρόνια;

Πώς γίνεται να είναι ένα σταθερό και αξεπέραστο σημείο αναφοράς της ελληνικής μουσικής δημιουργίας στον 20ό αιώνα;

Ποια είναι η εξήγηση στο ότι οι νέοι άνθρωποι που ανακαλύπτουν τη δύναμη και τη γοητεία του συνεχώς πολλαπλασιάζονται αντί να μειώνονται;

Αυτό το βιβλίο θα επιχειρήσει να δώσει απαντήσεις σε τέτοια -και σε πολλά ακόμη- ερωτήματα. Για να το κάνει, θα προσπαθήσει να «εξετάσει» το έργο σε σχέση με τη συνολική μουσική εργασία του Μάνου Χατζιδάκι, αλλά και να το τοποθετήσει στον πραγματικό χρόνο που δημιουργήθηκε.

*******************************************

Πάθη από τον έρωτα (Γεώργιος Χορτάτζης)

Μοίρα κακή κι αντίδικη, τυραννισμένη μοίρα,
ποια πάθη από τον έρωτα, ποιες πίκρες δεν επήρα;

Στη δούλεψι κι εις τις καημούς μικρή περίσσια εμπήκα
τς αγάπης, κι όλα τα κακάκι οι παιδωμές μ’ ευρήκα•ν
μόνια μου με τον έρωτα πάσ’ ώραν επολέμου,
και κανενός δεν έδειχνα τα πάθη μου ποτέ μου.

Μα κείνος μάστορας καλός γιατί ήτον του πολέμου,
μέρα και νύκτα δυνατό πόλεμον έδιδέ μου,
κι ώρες γλυκύς μου εφαίνετο, κι ώρες πικρύς περίσσια,
κι ώρες στρατιώτης δυνατός, κι ώρες παιδάκιν ίσια.

Χίλια ακριβά τασσίματα μότασσε πάσα μέρα,
και χίλια μόκτιζε όμορφα περβόλια στον αέρα,
χίλιες ζουγράφιζε χαρές μέσα στο λογισμό μου
και χίλιες έδειχν’ ομορφιές πάντα των ομματιώ μου

Τόσον οπού μ’ ενίκησε, και δούλη απόμεινά του
και τσι καημένης μου καρδιάς την εξουσιά έδωκά του.

Τα δύο εξαιρετικά μονόπρακτα του μεγάλου Έλληνα συγγραφέα Ιάκωβου Καμπανέλλη «Η μυστική ζωή του Γουόλτερ Μίττυ» και «Ο πανηγυρικός» θα παρουσιάζονται σε μία ενιαία παράσταση σε σκηνοθεσία Κατερίνας Πολυχρονοπούλου και ερμηνεία Δημήτρη Φραγκιόγλου από τις 7 Νοεμβρίου στον Πολυχώρο Vault.

Η πρεμιέρα της παράστασης πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 16 Αυγούστου στο Φεστιβάλ Νάξου, στο πλαίσιο του εορτασμού του «Λογοτεχνικού Έτους Ιάκωβος Καμπανέλλης», με την υποστήριξη και την Αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και τη συνεργασία του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο μονόλογος «Η Μυστική Ζωή του Γουόλτερ Μίττυ», έχει παρουσιαστεί μόνο μια φορά, το 1957 και είναι ελεύθερη διασκευή από το  διήγημα του Τζέιμς Θέρμπερ: «Η μυστική ζωή του Γουόλτερ Μίττυ». Ένα κείμενο απρόβλεπτο, εντελώς διαφορετικού ύφους και περιεχομένου, το οποίο αποδεικνύει για άλλη μια φορά, το ανήσυχο και διαρκώς εξελισσόμενο και πειραματικό πνεύμα του πολυσχιδούς συγγραφέα μας.

Ο Γουόλτερ Μίττυ, έχει βρει έναν τρόπο να δραπετεύει από την ανούσια, μονότονη και βαρετή καθημερινότητά του, με το να γίνεται ο ήρωας των ονειροπολήσεών του. Η πραγματικότητα με τη φαντασία εμπλέκονται και δημιουργούν ένα εξαιρετικό σκηνικό παιχνίδι.

Ο Πανηγυρικός είναι μια πικρή κωμωδία. Ο Δήμαρχος μιας μικρής επαρχιακής πόλης την περίοδο της δικτατορίας, διορισμένος και όχι εκλεγμένος, την ημέρα που θεωρούσε ως τη σημαντικότερη της ζωής του, οδηγείται σε αυτοκαταστροφική συμπεριφορά.Ο ευερέθιστος χαρακτήρας του και οι ενοχές του τον οδηγούν στην κατάρρευση και τη γελοιοποίησή του.