Κατηγορία
δέρμα μου της λεβάντας μπλε πελιδνό
όπως ένα παρείσαχτο όνειρο σε αποξεχασμένο νησί
στα πέριξ η απόσταση αφυπνιζει
στην αγκαλιά εκείνου που κάποτε
έκλεψε απ’ τη θαλασσα την χάρη της
*
γεννημένος τη χρονιά του φιδιού
μέσα στης ζωής το γίγνεσθαι, αλλάζω ντύμα διαρκώς,
στης αρχέγονης γιορτής, φέρνοντας με να γενώ,
των προπατόρων, το πυρόχρυσο εγώ.
Ιδε ο Θάνατος
Το όνομά μου αγνοώ
Μετά από ζωή στης φύσης την αγκαλιά, με καρδιά ανοιχτή, το όνομά μου αγνοώ
Με μάτια σφαλιστά, ο κόσμος μού άρπαξε την καρδιά
Η ψυχή μου λαχταρά τη φύση
Μα ξέρω, η ζωή είναι προφύλαξη από ό,τι ποθούμε
Η καρδιά μου απ’ τον κόσμο αποξενώθηκε, μακάρι να μην άνοιγα τα μάτια
Ο θάνατος, προϋπόθεση λύτρωσης απ’ τον πόνο
Όσα ζητάμε δεν είναι το να γίνουμε κόσμος
Ούτε όρος να γίνουμε φύση
Μα λύτρωση απ’ τη μοναξιά
Μακάρι να γινόμουν θάνατος, αντίθετος του κόσμου
Με καρδιά γεμάτη όνειρα, θα γύριζα στο κενό Ίδε Ο Θάνατος , προϋπόθεση λύτρωσης απ’ την αμφιβολία
Μετά από ζωή στον κόσμο
Με της νύχτας τη φαντασία κατακτώ τη φύση
Πού είναι το σπίτι μας, αγνοώ
Το όνομά μου αγνοώ.
Διαβάστε περισσότερα
Τι μπορεί να πει κανείς μέσα σε λίγες γραμμές για δυο ογκόλιθους της λογοτεχνίας του 20ου αιώνα, τον Λουΐ Αραγκόν και τον Πάμπλο Νερούντα!
Από πού να πρωτοξεκινήσεις και που να φτάσεις..
Ο Αραγκόν, ο υπερρεαλιστής μαζί με τον Μπρετόν και τον Σουπό στις αρχές της δεκαετίας του ’20 και έπειτα ο αφοσιωμένος κομμουνιστής και βάρδος του Κ.Κ. Γαλλίας, ο συνεπαρμένος από τη Σοβιετική Ένωση, τον Στάλιν και την παγκόσμια επανάσταση μέχρι το τέλος, ο μύστης της ποιητικής γραφής, του μυθιστορήματος, του αισθητικού δοκιμίου, ο διευθυντής της λογοτεχνικής επιθεώρησης Les letttres francaises που δεν έμεινε αμέτοχος στις δόξες αλλά και στα πουργκατόρια του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος τα χρόνια που ακολούθησαν. Έχει μείνει στη μνήμη μου η εμφάνιση του, γέροντας πια με την «λογοτεχνική» φαρδιά ρεπούμπλικα, δίπλα στον Ρίτσο και παραδίπλα στον Χαρίλαο Φλωράκη στην προεκλογική συγκέντρωση του ΚΚΕ στο Σύνταγμα το 1977. Δεν πήρε το βραβείο Νόμπελ όπως εξ άλλου και ο μέγιστος Γιάννης Ρίτσος γιατί απλά η σουηδική ακαδημία είχε (και έχει) «δεισιδαίμονα» προκατάληψη με ο,τιδήποτε έχει σχέση με το …σφυροδρέπανο.
Ο Πάμπλο Νερούντα, ο βάρδος των λατινοαμερικανικών γραμμάτων, ο μεγαλύτερος ποιητής του 20ου αιώνα σε όλες τις γλώσσες κατά τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο νομπελίστας (κατά σπάνια εξαίρεση), ο πιστός κομμουνιστής με την έντονη πολιτική και κοινωνική δράση, ο μέγιστος της προσωδιακής πένας, ο ιεροφάντης του Κάντο Χενεράλ (Canto general), του Εστραβαγκάριο (Estravagario), των Εκατό ερωτικών τραγουδιών (Cien sonetos de amor), του Αναμμένου σπαθιού (La espada encendida), του Τέλους του Κόσμου (Fin de Mundo)…..
Μια συγκυριακή αφορμή δίνει στον Αραγκόν το κίνητρο να απευθύνει κάποια λόγια συντροφικότητας, φιλίας και θαυμασμού στον Πάμπλο και σε μας να χαρίσει αυτούς τους στίχους με το εξαίσιο, ιδιοσυγκρασιακό ποιητικό του ύφος που με κάποιο τρόπο δείχνει και τις σουρεαλιστικές καταβολές του Αραγκόν. Σημειώνω ότι ο Αραγκόν ήταν αντιπρόεδρος στην επιτροπή που απένειμε στον Νερούντα το βραβείο Στάλιν (μετέπειτα Λένιν) για την ειρήνη ήδη από το 1952 όταν ο Νερούντα ήταν παράνομος και καταδιωκόμενος στη Χιλή.
Στάθης Λειβαδάς
Πάτρα 20-7-2024
*****************
ΕΛΕΓΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΜΠΛΟ ΝΕΡΟΥΝΤΑ
Του Λουΐ Αραγκόν
Την άνοιξη του 1965 ένας καταστροφικός σεισμός στη Χιλή κατέστρεψε το σπίτι
του Πάμπλο Νερούντα, στην Isla Negra στις όχθες του Ειρηνικού.
Μ’αυτή την αφορμή ο Αραγκόν, φίλος και ιδεολογικός σύντροφος του Νερούντα
του απευθύνεται ανακατεύοντας τους δικούς του στίχους με αυτούς του
Νερούντα, με την παρεμβολή του ποιήματος του δεύτερου Ο Ακαμάτης
(El perezoso) χωρίς κανείς να είναι σίγουρος γιατί επιλέχθηκε αυτό.
.
Διαβάστε περισσότερα
Τι να σου πω για τη μεταθανάτια ζωή
που να μην το γνωρίζεις ήδη;
Τα μάτια του γιού σου, που μας έχουν αναστατώσει
με τον Σλαβο-Ασιατικό
Επίκανθο του βλεφάρου σου, που, όμως, θα έμοιαζαν
στα δύο αψεγάδιαστά σου μάτια,
έγιναν, τελικά, δύο υγρά πετράδια
που είναι η πιο σκληρή ουσία του πιο αγνού πόνου,
καθώς τον τάιζα στο ψηλό, άσπρο καρεκλάκι του.
Τα μεγάλα χέρια του πένθους όλο έστυβαν και έστυβαν
το υγρό, υφασμάτινο προσωπάκι του. Έστυβαν τα δάκρυά του.
Όμως το στόμα του σε πρόδωσε, γιατί δέχτηκε
το κουτάλι του ασώματου χεριού μου
όταν έφτασε απ’ τη ζωή που επιβίωσε απ’ τον θάνατό σου.
Μέρα με τη μέρα η αδερφή του γινόταν πιο χλωμή
με μια πληγή που δεν έβλεπε,
δεν άγγιζε και ούτε αισθανόταν, καθώς έντυνα την πληγή αυτή
καθημερινά με το μπλε της ζακετάκι Μπρετόν.
Το βράδυ ξαπλώνω ξύπνιος με το σώμα μου
Σαν τον Κρεμασμένο
Τ ονεύρο του λαιμού μου έχει ξεριζωθεί και ο τένοντάς μου,
που στερέωνε τη βάση του κρανίου μου
μέχρι τον αριστερό μου ώμο,
έχει διαλυθεί από τη βάση του ώμου μου και μετατράπηκε σε κόμπους.
Πίστευα πως θα μπορούσα να κατανοήσω τον πόνο αυτό
εάν φανταζόμουν τον εαυτό μου να κρέμεται
από ένα αγκίστρι κάτω από τους μυς του λαιμού μου.
Είμαι ο ένας που σας κατάλαβε, o πρώτος που συνέλαβε τον ουσιαστικό σας ορισμό: είστε οι αιώνιοι αναμένοντες της Τελειότητας, και οι καθημερινά περιορισμένοι στον εγκωμιασμό της βιβλιοδεσίας, υποχρεωμένοι λόγω της απογοήτευσής σας, ο ένας μετά τον άλλον, μέρα με την ημέρα, από το ποίημα, το μυθιστόρημα, το βιβλίο ˙ είστε οι μόνοι που αγαπάτε κι αντιλαμβάνεστε την Τελειότητα ˙ οι συγγραφείς τίποτα από όλα αυτά, δημοσιευτές πρόχειρων σχεδιασμάτων, βιβλία βιαστικά, ευκαιριακά, μπαλώματα ˙ η Τελειότητα θα ‘ρθει κάποια μέρα σε ένα βιβλίο , έτσι που με το δίκιο σας την αναμένετε, τη φαντάζεστε: μέχρι τώρα δεν έχει φανεί η Τελειότητα παρά μόνον στη χάρη και στην ηθική δύναμη κάποιων αντρών ή γυναικών που όλοι μας αξιωθήκαμε να γνωρίσουμε κάποτε και που ποτέ δεν θα προσεγγίσουν την ιστορική δημοσιότητα ούτε και την καθημερινή.
Όμως είστε καλά στην αναμονή σας και είμαι βέβαιος πως θα επικροτήσετε όλοι ομόφωνα τη μέρα που θα φανεί εν είδει Βιβλίου, απέραντα ευγνώμονες.
Οι συγγραφείς, όσοι δεν εννοούμε να καταλάβουμε ότι από καιρό θα έπρεπε να υπακούσουμε στη στάση των κριτικών ξέροντας τι τρομαχτική εξουθένωση είναι να δομήσεις ένα βιβλίο μες στα αυστηρά πλαίσια της τέχνης και πόσο μηδαμινή η πιθανότητα να τα καταφέρεις, όχι μόνο υποφέρουμε αλλά και μαραινόμαστε επειδή δεν φτιάχνουμε το Βιβλίο και περιμένοντας να το φτιάξουμε έχουμε απολέσει τη συμπάθεια που επιφέρει η προσμονή να τη βρούμε στις απόπειρες των άλλων.
Εγώ δεν βρήκα μια επιδέξια επιτέλεση της καλλιτεχνικής μου θεωρίας. Το μυθιστόρημά μου είναι σφαλερό, όμως θα ήθελα να μου αναγνωριστεί πως είμαι ο πρώτος που έχει προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει το θαυμάσιο εργαλείο του συνειδησιακού ξαφνιάσματος που είναι ο μυθιστορηματικός ήρωας στην αληθινή του αποδοτικότητα και ιδιότητα: εκείνο του απόλυτου ξαφνιάσματος της συνείδησης του αναγνώστη, κι όχι της τετριμμένης κατοχής μιας συνείδησης σε μια ιδιαίτερη κοινοτυπία, εφήμερης, ασταθούς, αυτής, και πως μαζί με αυτό και κάποιες άλλες σκέψεις που διαμορφώνονται στο σύνολο του δρομολογημένου βιβλίου, φέρνω πλησιέστερα ετούτη την Τελειότητα που εσείς περιμένετε , και, αποσαφηνίζω κάτι ακόμη επίσης, ένα σοβαρό δόγμα της λογοτεχνικής τέχνης.
Διαβάστε περισσότερα
