`
«Οι στάσεις μας έναντι των ξένων προέρχονται κυρίως από την ποιότητα της δικής μας ταυτότητας. Ανακαλύπτουμε τα δικά μας ελαττώματα και τις δικές μας αντιφάσεις και, προσπαθώντας να αποφορτίσουμε τον εαυτό μας από το άγχος που μας δημιουργούν, δημιουργούμε την ταυτότητα του «άλλου», του ξένου και του φορτώνουμε τις αδυναμίες και τα πάθη μας» (Ρεράκης). Ένα λογοτεχνικό κείμενο προσφέρει τη δυνατότητα υπερβαίνοντας το χρόνο, το χώρο και τη γλώσσα να βοηθάει τους αναγνώστες να μάθουν για ένα άτομο ή μια ομάδα ατόμων, των οποίων οι ιστορίες, αν και πραγματώνονται σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό και φυσικό σκηνικό, αναδεικνύουν καθολικά αισθήματα, σκέψεις και αξίες (Jenkins & Austin). Με βάση τα δεδομένα που προσφέρει ως κείμενο άλλης γλώσσας αποτελεί διαδικασία μιας νέας κοινωνικοποίησης και προσδιορισμού νέας ταυτότητας (Hall), ένα από τα τέσσερα πρωταρχικά κριτήρια για τη συγκρότηση της ταυτότητας κατά τον Hobsbawn. Είναι ένα προνομιακό μέσο για τη συνειδητοποίηση, διερεύνηση και κατανόηση των διαφορετικών πολιτισμικών κατηγοριών, αναπαραστάσεων, διακρίσεων και αξιών, στη βάση των οποίων κατανοούμε την κοινωνική, ιστορική και πολιτισμική μας εμπειρία και συγκροτούμε την κοινωνική μας ταυτότητα (Πασχαλίδης), μια μαρτυρία για τον «ξένο» ή τον «άλλο» (Guyard, Αμπατζοπούλου, Αντωνοπούλου- Πολυδώρου). Μέσω του λογοτεχνικού κειμένου, τέλος, οι μαθητές γνωρίζουν την εμπειρία του «άλλου» και απομακρύνονται από το δικό τους κέντρο βάρους επιτυγχάνοντας τη λεγόμενη «ετεροεπικέντρωση» ή αλλιώς «ενσυναίσθηση». Το αν αυτή θα είναι τέλεια ή ατελής, δηλαδή, αν πηγαίνει σε βάθος ή στέκεται στην επιφάνεια αυτό έχει να κάνει τόσο με το ίδιο το λογοτεχνικό κείμενο όσο και με τον τρόπο ανάγνωσης και διδασκαλίας του αλλά και με το πόσο εκπαιδευμένος είναι ο μαθητής ως άτομο από τους φορείς κοινωνικοποίησής του, αφού «η ενσυναισθητική προσέγγιση του Άλλου προϋποθέτει βέβαια την προσωποποίησή του, δηλαδή τη γνώση και κατανόηση της υποκειμενικής πραγματικότητας, έτσι όπως διαμορφώνεται μέσα σε συγκεκριμένες συνθήκες» (Στεργίου)
`
Οι σχέσεις που αναπτύσσουν οι μαθητές στην ομάδα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα «χαρακτηριστικά κύρους» που έχουν υιοθετήσει, δηλαδή εκείνα τα στοιχεία «που διαφοροποιούν και ιεραρχούν τα άτομα μέσα στην ομάδα» (Γεωργογιάννης- Γιάννακα). Οι εικόνες, τα νοήματα και τα συναισθήματα που πηγάζουν από τα λογοτεχνικά κείμενα αντικατοπτρίζουν τις ιδέες, τις αξίες και τις στάσεις της κοινωνίας και «διαμορφώνονται, όχι μόνο από τις προσδοκίες των υποκειμένων της οιασδήποτε θεσπισμένης ομάδας, αλλά και από την κοινωνική και ιστορική πραγματικότητα και την κυρίαρχη και περιρρέουσα ιδεολογία που αυτή μεταφέρει» (Καρακίτσιος). Το λογοτεχνικό κείμενο, λοιπόν, προσφέρεται από τη μια μεριά για τη διερεύνηση των στάσεων και των εθνικών ή τοπικών στερεότυπων και από την άλλη μεριά για τη μερική ή και ολική τροποποίηση τους.
Διαβάστε περισσότερα
