Aπό το email: dlab@ath.forthnet.gr που με πολύ μεράκι αποστέλλει ο Dr. Dionysis Labadarios, εγγραφείτε!

(Γράφει ο ιατρός Σταύρος Τραγάρας
Αναπληρωτής Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής Θριασίου Νοσοκομείου Υπεύθυνος Ιατρείου διακοπής καπνίσματος Θριασίου Νοσοκομείου)
Η ιστορία του καπνού (Μέρος 1ο)

Η αρχή
Ο καπνός είναι ένα φυτό που αρχικά φύτρωνε στη Βόρεια και Νότια Αμερική. Είναι της ίδιας οικογένειας με την πατάτα, την ντομάτα, τη μελιτζάνα, το πιπέρι, την πετούνια και το δηλητηριώδες νυχτολούλουδο, ένα εξαιρετικά θανατηφόρο φυτό. Όλα ανήκουν στην οικογένεια των φυτών Solanaceae. Το γένος Nicotiana περιλαμβάνει περίπου 100 είδη, από τα οποία μόνο δύο έχουν καλλιεργηθεί σε ευρεία κλίμακα, η Nicotiana Tabacam και η Nicotiana rustica. Από αυτά η Nicotiana Tabacam είναι ο κυρίαρχος τύπος για παραγωγή τσιγάρων και καπνού. Το όνομά του το οφείλει στο Γάλλο πρεσβευτή Jean Nicot, ο οποίος τον εισήγαγε και τον διέδωσε στη Γαλλία το 1560. Ο σπόρος του καπνού είναι πολύ μικρός. Μία ουγγιά δείγματος περιέχει περίπου 300.000 σπόρους.
Πιστεύεται ότι ο καπνός άρχισε να φυτρώνει στην Αμερική περίπου το 6000 π.Χ. Ήδη πριν την εποχή του Χριστού οι Ινδιάνοι της Αμερικής είχαν αρχίσει να χρησιμοποιούν τον καπνό με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, όπως σε θρησκευτικές και ιατρικές πρακτικές. Ο καπνός εθεωρείτο πανάκεια και εχρησιμοποιείτο σαν επικαλυπτικό πληγών και παυσίπονο. Το μάσημα του καπνού επιστεύετο ότι ανακούφιζε από τον πονόδοντο. Όταν οι εξερευνητές έφθασαν στο Νέο Κόσμο, οι ιθαγενείς Ινδιάνοι καλλιεργούσαν και χρησιμοποιούσαν ήδη τον καπνό για αιώνες. Τον χρησιμοποιούσαν σε θρησκευτικές τελετές για να επικοινωνούν με τα πνεύματα. Επίσης ήταν απαραίτητο στοιχείο σε περιπτώσεις σύναψης ειρήνης – είναι γνωστή η πίπα της ειρήνης – καθώς και όταν γίνονταν νέες συμφωνίες. Τον καπνό τον εισέπνεαν από καιόμενα φύλλα, ενώ άλλος τρόπος ήταν να εισπνέουν σκόνη καπνού. Πολλές φορές χρησιμοποιούσαν ξύλινη σύριγγα σε σχήμα διχάλας (Υ), ώστε από τα δύο άκρα, τυλιγμένα με φύλλο αραβοσίτου, να εισπνέουν. Εν αντιθέσει με τους ιθαγενείς, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν τον καπνό για “ιερούς” σκοπούς, όπως αυτούς που αναφέρθηκαν αλλά και για άλλους, όπως π.χ. για να ενισχύσουν τη γονιμότητα, να προβλέψουν τον καιρό, να πάρουν αποφάσεις σε πολεμικά συμβούλια ή να γίνουν “άξιοι ενοράσεων”, οι Ευρωπαίοι τον χρησιμοποιούσαν κυρίως επειδή τον απολάμβαναν και χωρίς τελετές. Βέβαια γρήγορα υπέστησαν τις εθιστικές ιδιότητές του χωρίς όμως να έχουν συναίσθηση αυτού του γεγονότος.. Οι εξερευνητές στην αρχή έβλεπαν τους ιθαγενείς να καπνίζουν κι αυτό τους προκαλούσε τρόμο. Ήταν γι’ αυτούς πρωτόγνωρο και λίγο πολύ ήταν σαν να τους έβλεπαν να καταπίνουν φωτιά. Όμως, και έμαθαν να καπνίζουν, και μετέφεραν τον καπνό στην Ευρώπη. Σας παρουσιάζω κατωτέρω μία περιληπτική ιστορική αναδρομή της “πορείας” του καπνού και του καπνίσματος.

(ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ #151-152, Μελαγχολία)

Από κάποιον παλιό μου καθηγητή άκουσα κάποια μέρα να μας λέει πως όποιος διαβεί την πόρτα και μπει στο μαγαζάκι της ψυχιατρικής μπορεί να αγοράσει μόνο ένα είδος. Το ψυχιατρικό μαγαζάκι δεν λειτουργεί όπως η «Δέλτα» της γειτονιάς μας: δεν μπορείς να αγοράσεις και σοκολάτα και εφημερίδα και τσίχλες και μπαταρίες. Βγαίνοντας λοιπόν, ο ατυχής πελάτης, θα κρατά μόνο ένα είδος στα χέρια του. Δεν μπορεί να αγοράσει και κατάθλιψη και σχιζοφρένεια, θα πρέπει να διαλέξει ένα και μόνο είδος που να ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία του, στην οικογενειακή του παράδοση, στην εικόνα που τρέφει για τον εαυτό του και γιατί όχι, ακόμη και στην εικόνα που θα ήθελε να παραδώσει στους απογόνους του. Ο ίδιος ο καθηγητής, μας εξομολογήθηκε, (όπως θα έπρεπε να κάνουν όλοι οι καλοί καθηγητές), πως θεωρούσε τον εαυτό του τυχερό: έχοντας ψωνίσει από νεαρά ηλικία μια δόση κατάθλιψης, είχε μάθει να πορεύεται στη ζωή, με την ακράδαντη αυτοπεποίθηση, πως δεν θα τρελαινόταν ακόμη κι αν έβλεπε τον ήλιο να δύει στην Ανατολή. Θα στενοχωριόταν, αυτό μάλιστα, αλλά δεν θα τον τρέλαινε ένα παρόμοιο περιστατικό. Έτσι κι αλλιώς στενοχωριόταν για πολύ πιο ασήμαντα πράγματα, ή για να ακριβολογούμε, μας είπε πως τον ίδιο τον στενοχωρούσαν τα «καθόλου πράγματα». Δεν στενοχωριόταν για κανένα πράγμα. Το «κανένα πράγμα» ήταν εκείνο που τον στενοχωρούσε.

Πώς ξημέρωνε η αγάπη στα χρόνια των γονιών μας; Έλα να μάθεις στην πλατεία Βάθης… .Κάπως έτσι αγαπήθηκαν και έζησαν οι γονείς μας. Με καρδιά καμένη από την πυρκαγιά του Εμφυλίου, τη φτώχεια των μεταπολεμικών χρόνων, τον τρόμο για την επιβίωση. Ο καπετάν Πάνος από την Τρίπολη ήρθε και κρύφτηκε σε μια θεία του στα Πετράλωνα – νομίζω. Κρυβόταν, κι έβγαινε τα βράδια στα στέκια των πατριωτών του μήπως και βρει κανένα μεροκάματο, γιατί είχε γυναίκα και μωρό παιδί. Ζήτησε άδεια για μαγαζί στην αγορά, δεν του τη δίνανε λόγω φρονημάτων. Ζήτησε άδεια για ταξί που είχε μάθει οδηγός στο στρατό, δεν του έδωσαν πάλι λόγω φρονημάτων. Στο παραπέντε της αυτοχειρίας του ένας μεγαλοπιασμένος Τριπολιτσιώτης τον πήρε στη δούλεψή του. Είχε ιδιωτική ψυχιατρική κλινική και τον ήθελε κάτι σαν παιδί για τις εξωτερικές δουλειές. Να κάνει τα ψώνια, να τακτοποιεί την τροφοδοσία, τέτοια πράγματα. Του έδωσε κι ένα χαμόσπιτο στην είσοδο της κλινικής να μένουν και να κάνει κι η γυναίκα του την πορτιέρισσα, να πουλάει και καμιά πορτοκαλάδα να βγάζουν τον επιούσιο. Εδώ δεν ήθελε φρονήματα. Ήθελε να κάνεις πως δε βλέπεις και, το κυριότερο, πως δεν ακούς. Κι ο καπετάν Πάνος, που έγινε σκέτος Πάνος, ησύχασε πως είχε πια να μεγαλώσει το παιδί του. Και μάλιστα στον Παράδεισο. Αμαρουσίου!