«Το τσιγάρο είναι η τελειότερη μορφή μιας τέλειας απόλαυσης: σύντομη, έντονη και που σε αφήνει πάντα ανικανοποίητο» – Όσκαρ Ουάιλντ

Μία από τις αμέτρητες αντικαπνιστικές αφίσες στη ναζιστική Γερμανία. Από πάνω το «Κεφάλαιο του Καπνού». Από κάτω πεταμένα «η υγεία του λαού, η δύναμη για εργασία και οι εθνικοί στόχοι». Στο Γ’ Ράιχ το κάπνισμα εθεωρείτο «αστικό βίτσιο» και «πνευμονολογικός αυνανισμός»
ΕΙΝΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ ΒΡΑΔΥ και θέλω να πάω στη Γλυφάδα. Οδός Ζήνωνος. Ψάχνω για ταξί. Το βρίσκω. Μπαίνω μέσα. Ο ταξιτζής καπνίζει. Έχω πονοκέφαλο και ο καπνός με ενοχλεί. Παρ’ όλα αυτά δεν λέω τίποτα. Περιμένω να τελειώσει το τσιγάρο. Το τελειώνει. Δεν περνάνε ούτε δυο λεπτά όμως και ετοιμάζεται να καπνίσει δεύτερο. Του λέω ότι ο καπνός με ενοχλεί. Με κοιτά λοξά και δεν το ανάβει. «Γίναμε αμερικανάκια» τον ακούω να ψιθυρίζει. Από περιέργεια βλέπω τη μάρκα των τσιγάρων: Marlboro…
Κάποιες φορές οι συμπτώσεις είναι εκπληκτικές. Ταξί, καπνός και οδός Ζήνωνος. Θυμήθηκα εκείνη τη στιγμή τον Ζήνωνα. Τον χαρακτήρα που έπλασε ο Ιταλός συγγραφέας Ίταλο Σβέβο στο βιβλίο του «Η συνείδηση του Ζήνωνα». Όλη τη ζωή του πάλευε o Ζήνων να κόψει το τσιγάρο. «Το τσιγάρο έχει μια γεύση πιο έντονη μόνο όταν είναι το τελευταίο», λέει. «Και τα άλλα τσιγάρα διαθέτουν μια ιδιαίτερη γεύση, λιγότερη έντονη όμως. Το τελευταίο αποκτά την έντονη γεύση του χάρη στο αίσθημα της νίκης πάνω στον εαυτό σου και την ελπίδα ενός μέλλοντος γεμάτο δύναμη και υγεία». Η αρρώστια του τελευταίου τσιγάρου. Ο Ζήνων πίστευε ότι εάν κόψει το τσιγάρο, θα καταφέρει να γίνει καλός πατέρας, άψογος σύζυγος, επιτυχημένος επαγγελματίας. Αλλά το ραντεβού με την ιστορία αναβάλλεται πάντα. Το τελευταίο τσιγάρο δεν είναι ποτέ τελευταίο. Μέχρι που καταλαβαίνει ότι, ίσως, αγάπησε τόσο πολύ το τσιγάρο, για να ρίξει πάνω του το φταίξιμο για τις αποτυχίες του. Το τσιγάρο είναι απλά ο αποδιοπομπαίος τράγος της ζωής του…
Ο «Αγών» κατά του καπνού…
Ο Σβέβο έγραψε τον «Ζήνωνα» το 1923. Τότε που ο Μουσολίνι μόλις είχε πάρει τα ηνία της εξουσίας. Οι φασίστες αντιπαθούσαν το τσιγάρο. Το θεωρούσαν «αστικό βίτσιο». Ούτε ο Μουσολίνι, ούτε ο Φράνκο, ούτε ο Χίτλερ κάπνιζαν. Μάλιστα ήταν η ναζιστική Γερμανία που πρώτη κήρυξε ανελέητο πόλεμο στο κάπνισμα. Το κύριο σύνθημα της αντικαπνιστικής εκστρατείας ήταν: «Το σώμα σου ανήκει στον Führer και στο Έθνος». Στα ολοκληρωτικά καθεστώτα ο εαυτός σου δεν ανήκει ποτέ σε σένα. Ανήκει στον Ηγέτη, στο Κόμμα, στο Έθνος. Ήταν στο Γ’ Ράιχ που το τσιγάρο θεωρήθηκε ως η κύρια αιτία του καρκίνου και καθιερώθηκε για πρώτη φορά ο όρος «παθητικό κάπνισμα». «Στο σπίτι μου απαγορεύεται η είσοδος στους καπνιστές» έγραφε ο Χίτλερ. Γι’ αυτό, στα παράνομα πάρτι που διοργάνωναν οι νέοι στη Γερμανία, η κύρια εκδήλωση αντίστασης στα ναζιστικά γούστα, εκτός από το άκουσμα της τζαζ, ήταν το κάπνισμα.
Διαβάστε περισσότερα