H Sylvia Plath γεννήθηκε στις 27 Οκτωβρίου 1932

Δώρο Γενεθλίων

Τι είναι αυτό πίσω απ’ το πέπλο, είναι άσχημο, είναι όμορφο;
Ακτινοβολεί, λες να έχει στήθη ή γωνιές;

Είμαι βέβαιη πως είναι μοναδικό, είμαι βέβαιη πως είναι αυτό που θέλω.
Όταν σιωπηλά μαγειρεύω, το νιώθω που με κοιτάζει και που σκέφτεται

«Άραγε για αυτήν να προορίζομαι,
είναι αυτή η εκλεκτή, με τα μαύρα μάτια και την ουλή;

που μετράει το αλεύρι, που μειώνει το πλεόνασμα,
καθώς πιστά ακολουθεί κανόνες και κανόνες και κανόνες.

Είναι για αυτήν που προορίζεται ο Ευαγγελισμός;
Θεέ μου, τι γελοίο!».

Μα όλο ακτινοβολεί και δεν σταματά και νομίζω με θέλει.
Δεν θα με πείραζε εάν ήταν κόκαλα ή κουμπί από πέρλες.

Δεν θέλω, ούτως ή άλλως, δώρο φέτος.
Εξάλλου, είμαι ζωντανή μόνο από τύχη.

Θα αυτοκτονούσα ευχαρίστως τότε, με κάθε δυνατό τρόπο.
Τώρα υπάρχουν αυτά τα πέπλα που λάμπουν σαν κουρτίνες,

με τα διάφανα σατέν του παραθύρου του Γενάρη
άσπρα σαν παιδικά σεντόνια και αστραφτερά όπως την ανάσα πεθαμένου. Ω ελεφαντόδοντο!

Πρέπει να υπάρχει ένας χαυλιόδοντας εκεί, ένα φάντασμα.
Δεν βλέπεις πως αδιαφορώ για το τι είναι;

Γίνεται να μην μου το δώσεις;
Μην ντρέπεσαι – δεν με νοιάζει αν είναι μικρό.

Μην γίνεσαι κακός, είμαι έτοιμη για τα μεγαλεία.
Ας καθίσουμε απάνω στις δύο του πλευρές, θαυμάζοντας την λάμψη,

το βερνίκι και το καθρέφτισμα του.
Ας φάμε το τελευταίο μας δείπνο απάνω του, σαν νοσοκομειακό δίσκο.

Ξέρω τον λόγο που δεν θα μου το δώσεις,
διότι φοβάσαι πως

ο κόσμος θα ουρλιάξει, μαζί τους και το κεφάλι σου,
αυταρχικό, μεταλλικό, σαν ασπίδα με αξία,

ένα θαύμα για τα δισέγγονα σου.
Μην φοβάσαι, όμως, δεν είναι έτσι.

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ, Η ΠΤΩΣΗ

Ένας νάρκισσος ανάμεσα στα κοινά όμορφα
λουλούδια, ένα αλλιώτικο από τ’ άλλα! Το τράβηξε,
έσκυψε για να τραβήξει πιο δυνατά—
τότε, ξεπήδησε μέσα από τη γη
πάνω στην αστραφτερά φοβερή του
άμαξα, ζήτησε τα χρωστούμενα.
Τελείωσε. Κανείς δεν την άκουσε.
Κανείς! Είχε απομακρυνθεί από την αγέλη.

(Θυμήσου: πήγαινε κατευθείαν στο σχολείο.
Είναι σημαντικό, σταμάτα να χαζεύεις!
Μη μιλάς σε αγνώστους. Κάτσε
με τους φίλους σου. Χαμήλωσε το βλέμμα.)
Έτσι εύκολα ανοίγει
ο λάκκος. Έτσι βυθίζεται ένα πόδι στο χώμα.

*

PERSEPHONE, FALLING

One narcissus among the ordinary beautiful

flowers, one unlike all the others!  She pulled,

stooped to pull harder—

when, sprung out of the earth

on his glittering terrible

carriage, he claimed his due.

It is finished.  No one heard her.

No one!  She had strayed from the herd.

(Remember: go straight to school.

This is important, stop fooling around!

Don’t answer to strangers.  Stick

with your playmates.  Keep your eyes down.)

This is how easily the pit

opens.  This is how one foot sinks into the ground.

Ο Ρέννε, ένας νεαρός γιατρός που παλιότερα είχε ασχοληθεί πολύ με την ανατομία, ταξίδευε από τη νότια στη βόρεια Γερμανία. Τους τελευταίους μήνες δεν έκανε κάτι ιδιαίτερο. Δυο χρόνια εργάστηκε σε νεκροτομείο, πράγμα που σημαίνει ότι πέρασαν απ’ τα χέρια του δυο χιλιάδες περίπου πτώματα, κι αυτό κατά κάποιον ανεξήγητο και περίεργο τρόπο τον εξουθένωσε.

Τώρα καθόταν σε μια γωνιά του τρένου κι απολάμβανε το ταξίδι. Περνάμε λοιπόν μέσα από αμπέλια, σκέφτηκε. Να και μια πεδιάδα κατακόκκινη απ’ τις παπαρούνες. Δεν έχει πολλή ζέστη, ένα γαλάζιο κατακλύζει τον ουρανό, οι όχθες της λίμνης αποπνέουν υγρασία. Πέρα μακριά τα σπίτια σκύβουν πάνω από τριανταφυλλιές, μερικά μάλιστα πνίγονται μες στα τριαντάφυλλα. Θέλω ν’ αγοράσω ένα σημειωματάριο κι ένα μολύβι, να καταγράψω όσο το δυνατόν περισσότερα, για να μην χαθούν αυτές οι εντυπώσεις. Έζησα πολλά χρόνια έτσι, κι όλα έσβησαν. Άραγε υπήρχε σε μένα κάτι όταν ξεκινούσα; Δεν ξέρω πια.

Τα μάτια χαλάρωσαν για λίγο μες στα σκοτάδια των τούνελ, ενώ αργότερα αιχμαλώτισαν και πάλι το φως. Εργάτες μάζευαν σανό, ξύλινες γέφυρες, πέτρινες γέφυρες, μια πόλη κι ένα όχημα μπροστά σ’ ένα σπίτι πάνω στο βουνό. Βεράντες, διάδρομοι και φράχτες, όλα χτισμένα μες στο δάσος. Εδώ λοιπόν ο Ρέννε θα εργαστεί ως αρχίατρος μερικές βδομάδες. Η ζωή είναι παντοδύναμη, σκέφτηκε, όμως το χέρι αυτό δε θα καταφέρει να την εξερευνήσει, και κοίταξε το δεξί του.

Τι σημαίνει χυδαιότητα στην λογοτεχνία; Υπάρχει καν τέτοιο πράγμα, χυδαίο ποίημα ή πεζό, αν το αισθητικό επίπεδο του λόγου είναι αναντίρρητα υψηλό; Οι Αρχαίοι, Έλληνες και Λατίνοι, τέτοια ζητήματα δεν είχαν, απόδειξη μέγιστη ο Αριστοφάνης. Οι Νέοι Χρόνοι όμως ναι, και με το παραπάνω. Η ηθική των εκκλησιών, ο αστικός πουριτανισμός ακόμη περισσότερο, άσκησαν όπως ξέρουμε βία λογοκριτική έως πρόσφατα. Ευτυχώς, οι λαϊκοί πολιτισμοί ως επί το πλείστον έμειναν αμόλυντοι και ελευθερόστομοι.

Το παρακάτω ποίημα του Κάτουλλου επί αιώνες παρουσιαζόταν με τους δυο τουλάχιστον πρώτους στίχους του λογοκριμένους. Στην καλύτερη περίπτωση όσοι το απέδιδαν στη γλώσσα τους τους τύπωναν αμετάφραστους. Το παραθέτω στο πρωτότυπο και σε δική μου απόδοση, ευελπιστώντας ότι ο σημερινός αναγνώστης δεν θα σκανδαλιστεί.

Δυό Πουλιά

Στο ηλιοβασίλεμα πετάξαν δυό πουλιά
το ‘να το ξέρω – η αγάπη μου η παλιά.
Αχ, στης καρδιάς μου τη φωλιά να ‘χε πετάξει.

Δύο κορίτσια πάνε στον κάμπο, στα σπαρτά
το ‘να το ξέρω – ήταν δικό μ’ αληθινά.
Αχ, και να ‘ρχότανε εδώ, θα ‘μουν εντάξει.

Δύο αστέρια θυμηθήκαν τα παλιά
το ‘να το ξέρω – ο καημός μεσ’ στην καρδιά.
Αχ, να ξεχνούσε, να σβηστεί πριν να χαράξει.

Μεσ’ στην καλύβα κοιμηθήκαν δυό παιδιά
το ‘να το ξέρω – η ραγισμένη μου καρδιά.
Αχ, και μαζί της, μεσ’ στον τάφο να μ’ αρπάξει.

(Ρουμανία)