Macedonio Fernández (Argentina, 1874-1952), Τρία ποιήματα (μετάφραση- επίμετρο: Στέργιος Ντέρτσας) [Α’ Μέρος]

Τρεις μάγειροι και ένα τηγανητό αυγό

(διήγημα)

Σε ένα ξενοδοχείο είναι τρεις μάγειρες• ο πρώτος καλεί τον δεύτερο και του λέει: «Έχε το νου σου σε αυτό το τηγανητό αυγό• πρέπει να γίνει έτσι: να μην τηγανιστεί πολύ, κανονικό σε αλάτι, χωρίς ξύδι» • όμως έρχεται η γυναίκα του δεύτερου μάγειρα και του λέει πως της βουτήξανε  το πορτοφόλι, και γι’ αυτό εκείνος απευθύνεται στον τρίτο: «Σε παρακαλώ, επιμελήσου αυτό το τηγανητό αυγό που μου ανέθεσε ο Νικολάς και πρέπει να γίνει έτσι»- και φεύγει για να δει τα σχετικά με την κλοπή στη γυναίκα του.

Κι όπως ο δεύτερος μάγειρας δεν έρχεται, το αυγό είναι έτοιμο και δεν ξέρει σε ποιον να το σερβίρει• αναθέτει τότε στον βοηθό να το πάει στον σερβιτόρο που τα ζήτησε, αφού προηγουμένως πει τα καθέκαστα για να σιγουρέψει το ζήτημα• όμως το γκαρσόνι δεν εμφανίζεται και το αυγό στο μεταξύ κρυώνει και χάνει τη ζωντάνια του. Αφού ενοχλήσει όλους τους πελάτες του ξενοδοχείου με ερωτήσεις,  βρίσκει εκείνον που είχε ζητήσει το τηγανητό αυγό. Ο πελάτης κοιτά εξεταστικά, γεύεται, συγκρίνει με τις αναμνήσεις του και λέει πως στη ζωή του δεν έχει φάει πιο γευστικό αυγό, πιο τέλεια φτιαγμένο.

Καθώς ο προϊστάμενος  εστίασης  μαθαίνει τα τεκταινόμενα και λαμβάνει γνώση των εγκωμίων, αποφασίζει : να αλλάξει το όνομα του ξενοδοχείου (καθώς ο πελάτης είχε φύγει κάνοντας του τεράστια διαφήμιση) ονομάζοντας το Ξενοδοχείο των 3 Μαγείρων και του 1 τηγανητού αυγού, και  καθιερώνει στους  μαγειρικούς κανόνες πως κάθε τηγανητό αυγό πρέπει να είναι επεξεργασμένο σε τρεις φάσεις από έναν διαφορετικό μάγειρα.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 

Ο ΤΖΩΝ ΚΗΤΣ (John Keats, 1795-1821) θεωρεῖται σήμερα ἕνας ἀπὸ τοὺς σημαντικότερους μὰ καὶ δημοϕιλέστερους ποιητὲς τῆς ἀγγλικῆς γλώσσας καὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ εὐρωπαϊκοῦ Ρομαντισμοῦ. Καί, γιὰ πολλοὺς κριτικούς, ὑπερβαίνει τὰ ρομαντικὰ πλαίσια. ῾Ο Χάρολντ Μπλούμ, ἐπὶ παραδείγματι, τὸν θεωρεῖ «μόνο γνήσιο πρόδρομο μιᾶς ἰδιάζουσας μεταρομαντικῆς εὐαισθησίας» ἔτσι ὥστε ἡ ἐποχή μας νὰ προτιμᾶ ὁρισμέ[1]να ποιήματα τοῦ Κὴτς «ἀκόμα καὶ ἀπὸ τὶς καλύτερες στιγμὲς ἑνὸς Μπλαίηκ ἢ Οὐόρτζγουορθ ἢ Σέλλεϋ – ἴσως καὶ ἀπὸ ὅλη τὴν ἀγγλικὴ ποίηση μετὰ τὰ μέσα τοῦ 17ου αἰώνα». ῾Ο μᾶλλον διαϕορετικῶν ἀντιλήψεων Πὼλ ντὲ Μὰν διαπιστώνει καὶ αὐτὸς γιὰ τὸν Κὴτς ὅτι «ἀκολουθώντας μονοπάτια ἐντε[1]λῶς δικά του, συναντᾶ ἰδέες ποὺ θὰ διαμορϕώσουν τὴ μοίρα τοῦ 19ου καὶ τοῦ 20οῦ αἰώνα». Στὰ ἑλληνικά μας πράγματα, οἱ συμβατικοὶ ρομαντικοί μας δὲν τὸν εἶχαν πολυπροσέξει, ἀλλὰ στὰ 1892 ὁ νεαρὸς Καβάϕης σημείωνε γιὰ ἕνα ἀπὸ τὰ ἐκτενῆ ἀϕηγηματικά του ποιήματα ότι «εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἀρίστων ἔργων τῆς ᾽Αγγλικῆς ποιήσεως. Εἶναι γραμμένον μὲ τὴν εὐκολίαν τὴ χαρακτηρίζουσα τὸν κάλαμον τοῦ ἀληθοῦς ποιητοῦ».

Καὶ μισὸν αἰώνα ἀργότερα, ὁ Σικελιανὸς ἔκλεινε μιὰ ὁμιλία του γιὰ τὸν ἀγαπημένο του «Γιάννη Κὴτς» ὑπογραμμίζοντας τὸ πώς, λίγο πρὶν πεθάνει, εἶχε αἰσθανθεῖ «τὸ δικαίωμα καὶ τὴ δύναμη νὰ γράψει τ’ ὄνομά του ἀπάνω στὴν αἰώνια τῆς με[1]ταβλητότητας ροή, μὲ τὴ βεβαιότητα πὼς ἡ ροὴ αὐτὴ δὲ θά᾽χε στὴν πραγματικότητα τὴ δύναμη ποτὲ νὰ τοῦ τὸ σβήσει».

Πόσο καὶ πῶς ἰσχύουν τέτοιες κρίσεις γιὰ τὴ δική μας γλώσσα, σήμερα, ἐδῶ; Τὸ ἔργο τοῦ Κὴτς γράϕτηκε ἀνάμεσα στὰ εἴκοσι καὶ τὰ εἴκοσι πέντε του χρόνια – πέθανε νεότατος. Στὸ διάστημα αὐτὸ δημοσίευσε ποιήματά του σὲ λογοτεχνικὰ περιοδικὰ καὶ συγκέντρωσε ὁρισμένα ἀπὸ αὐτὰ σὲ τρία βιβλία: Poems (Ποιή[1]ματα, 1817), Endymion: A Poetical Romance (Ε᾽ νδυμίων: Ποιη[1]τικὴ μυθιστορία, 1818) καὶ Lamia, Isabella, The Eve of St. Agnes, and Other Poems (Λάμια, Ι᾽ζαμπέλα, ῾Η παραμονὴ τῆς Αγίας Αγνῆς καὶ ἄλλα ποιήματα, 1820). Πολλὰ ἄλλα ποιήματά του ἔμειναν πρόχειρα γραμμένα σὲ σκόρπια ϕύλλα, σὲ περιθώρια βιβλίων ποὺ διάβαζε καί, κυρίως, σὲ ἐπιστολές, συχνὰ πολυ[1]σέλιδες, ποὺ ὁ Κὴτς ἔστελνε συστηματικά, κυρίως στὰ ἀδέρϕια, σὲ ϕίλους καὶ στὴν ἀγαπημένη του. Τὸ ἐν ζωῆ δημοσιευμένο μέρος τοῦ ἔργου εἶναι, λοιπόν, μικρὸ σὲ σχέση μὲ τὸ σύ[1]νολο ποὺ συλλέχθηκε βαθμιαῖα καὶ ἐκδόθηκε μετὰ θάνατον μὲ πρώτη τὴν ἔκδοση τοῦ 1848 ἀπὸ τὸν R.M. Milnes, Life, Let[1]ters and Literary Remains of John Keats (Βίος, ἐπιστολὲς καὶ λογοτεχνικὰ κατάλοιπα τοῦ Τζὼν Κήτς). ῾Ορισμένες διαϕορὲς ἀνάμεσα σὲ χειρόγραϕες καὶ δημοσιευμένες μορϕὲς ἔχουν ἀπασχολήσει πολὺ καὶ διερευνηθεῖ ϕιλολογικά.

Ὅταν τὸ σκότος ἡπλώθη ἀνὰ τὴν γῆν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἀριμαθαίας, φέρων ἐκ πεύκης δαλὸν ἀνημμένον, κατῆλθεν ἀπὸ τοῦ λόφου εἰς τὴν κοιλάδα. Ὅτι ἤθελεν μεριμνήσει περὶ τῶν οἰκείων πραγμάτων.
Καὶ γονυπετῆ ἐπὶ τῶν πυρολίθων τῆς κοιλάδος τῆς ἀπωλείας εἶδεν νέον ἄνδρα γυμνὸν καὶ θρηνοῦντα. Τὸ χρῶμα τῆς κόμης αὐτοῦ ἦτον ὡς τοῦ μέλιτος καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ὡς ἄνθος λευκόν, ἀλλὰ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἦτο πεπληγμένον ὑπὸ ἀκανθῶν καὶ ἐπὶ τῆς κόμης αὐτοῦ εἶχεν σκορπίσει τέφρας ἀντὶ στέμματος.
Καὶ οὗτος ὁ μέγαν πλοῦτον κατέχων εἶπεν εἰς τὸν νέον ἄνδρα τὸν γυμνὸν καὶ θρηνοῦντα: «Δὲν ἀπορῶ μὲ τὸ μέγεθος τῆς θλίψεώς σου, ὅτι Ἐκεῖνος ὑπῆρξεν ἀληθῶς δίκαιος ἄνθρωπος».

Χέρια

Σαν σπάνια, κινούνται, ζώα πάνω στη Γη
και κείτονται βαθειά στον θαλάσσιο βυθό,
η πέτρα φεγγαρόχρωμη, μεσ’ στο λουλουδιαστό
πτέρωμα σφηνωμένη, σαν πληγή.

Την κίνηση αυτήν φοβάμαι την κρυφή,
σα να κρεμότανε τ’ αγέρι πιασμένο απ’ τα κλαριά,
στις μορφές έτσι, τόσα δάχτυλα λιγοστά
θα δώσουνε στις σκέψεις μου τροφή.

Η θάλασσα χωρίζεται στα δυό, για να την φτάνω
στης κρυστάλλινης νύχτας την σειόμενη περικοκλάδα,
το χέρι, μπροστά απ’ του προσώπου τη χλωμάδα,
τεντωμένο πολύ κι όμως απαλά βυθισμένο.

Αν τα μικρά κόκκαλα τραβούν, αγνοώ,
κι ανακατεύονται, απ’ τη θάλασσα ξεβρασμένα
η στα σύννεφα μέσα τυλιγμένα
ψάχνουν για μουσική και για χορό.

Ξέρω πως όνειρα, χωρίς άρωμα να πλανάται,
σαν, δύσκαμπτα στις αρθρώσεις, δάχτυλα νεκρά
δεν δωρίζουν ξόρκια μυστικά,
π’ αποζητάει ο ζωντανός, όταν κοιμάται.

Δεν θέλω ένα απλό φέρετρο, θέλω μια σαρκοφάγο
με ρίγες τιγρέ και ένα πρόσωπο απάνω της,
στρογγυλό σαν φεγγάρι, να κοιτάζει προς τα πάνω.
Θέλω να τους βλέπω αυτούς που θα έρθουν
να περιμαζέψουν τα χαζά μέταλλα και τις ρίζες.
Τους βλέπω ήδη- τα χλωμά, απόμακρα-σαν-αστέρια πρόσωπα τους.
Τώρα είναι ένα τίποτα, δεν είναι ούτε μωρά.
Τους φαντάζομαι χωρίς πατέρα ή μητέρα, όπως τους πρώτους θεούς.
Θα αναρωτιούνται εάν ήμουν σημαντική.
Πρέπει να γλυκάνω και να διατηρήσω τις μέρες, όπως τα φρούτα!
Ο καθρέφτης μου συννεφιάζει-
Λίγες ακόμα ανάσες και δεν θα έχει κάποια αντανάκλαση.
Τα λουλούδια και τα πρόσωπα ασπρίζουν σαν σεντόνι.