ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στην πραγματικότητα, αυτό είναι που προκαλεί
τόση εχθρότητα απέναντί μου:
Η ανεξαρτησία μου, που είναι η δύναμή μου,
συνεπάγεται τη μοναξιά, που είναι η αδυναμία μου.
Π.Π. Παζολίνι

Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, ο σημαντικότερος ίσως Ιταλός διανοούμενος της μεταπολεμικής περιόδου, είναι ο δημιουργός που πολύ αγαπήθηκε αλλά και πολύ μισήθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, γιατί δεν δίστασε ποτέ να εκφράσει τις αντισυμβατικές και αιρετικές απόψεις του. Υπήρξε ποιητής, μυθιστοριογράφος, λαογράφος, γλωσσολόγος, σκηνοθέτης, σεναριογράφος, ηθοποιός, καλλιτέχνης πολλών τεχνών, δάσκαλος, δοκιμιογράφος, κριτικός, ακόμα και πωλητής –όταν χρειάστηκε– των βιβλίων του σε συνοικιακούς πάγκους.
Μολονότι έγινε γνωστός κυρίως για τη σχέση του με τον κινηματογράφο, ο Πιερ Πάολο Παζολίνι στον βαθύτερο ψυχισμό του υπήρξε πρωτίστως ποιητής. Και ο ανά χείρας τόμος με τίτλο Αναγάπητος εγώ εστιάζει σε αυτήν ακριβώς την πτυχή του, την ποιητική: μελετώντας, ανθολογώντας και μεταφράζοντας από τα ιταλικά στα ελληνικά, μέσα από το τεράστιο σε όγκο και αξία έργο που μας κληροδότησε, εκείνες τις ποιητικές συνθέσεις που επιτρέπουν να εισχωρήσουμε και στις διαπλοκές του μυαλού του και στον γοητευτικά μυστηριώδη κόσμο του δυναμικού, αλλά και τόσο μοναχικού, ανθρώπου που ήταν ο Παζολίνι.
Ποτέ δεν έχει απαντηθεί πλήρως το ερώτημα από πού πηγάζει η εσκεμμένη εχθρότητα ορισμένων ανθρώπων για τον Παζολίνι. Το κριτικό κατεστημένο της χώρας του, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν αποδέχτηκε ποτέ τη λογοτεχνική γραφή του. Το ανυπόταχτο πνεύμα του και το πολιτικο-κοινωνικό του όραμα που εκφραζόταν μέσα από τα κείμενα και τις πράξεις ζωής του, προκαλούσαν τον θαυμασμό, κυρίως όμως ξεσήκωναν θύελλες αντιδράσεων: Είναι γνωστές οι ιδεολογικές αψιμαχίες μεταξύ του Παζολίνι και πολλών επιφανών διανοούμενων όπως o Αλμπέρτο Αζόρ Ρόζα, ο Κάρλο Σαλινάρι, ο Γκαετάνο Τρομπατόρε και ο Ίταλο Καλβίνο.
Ο Παζολίνι, στιγματισμένος για την ομοφυλοφιλία του, από παντού δεχόταν ψευδείς και ανυπόστατες κατηγορίες, εμμονικές επιθέσεις και προσβολές που στόχο είχαν την περιθωριοποίησή του: η ιταλική δεξιά τον μισούσε, οι φασίστες ακόμη τον μισούν κι εκείνοι που μοιράζονταν μαζί του τα ίδια ιδεολογικά οράματα τον μισούσαν επίσης. Κι όμως, καθ’ όλον τον βίο του, αν και πάντα ενάντιος στην Εκκλησία, ο Παζολίνι ήταν κάτι περισσότερο από ένας καλός καθολικός χριστιανός: ήταν έργω και λόγω ανθρωπιστής. Μολονότι οπαδός του γκραμσιανού μαρξισμού, ήταν κάτι περισσότερο από ένας διανοητής της Αριστεράς: δημοσίευε συχνά σε εφημερίδες και περιοδικά κείμενα καταγγελτικά για τους κυβερνώντες της χώρας του κι εξίσου συχνά μεμφόταν τους κομμουνιστές που ήταν στην αντιπολίτευση.

Αμφιδρομές

Έτσι φτάσαμε εδώ
διολισθαίνοντας
θαρρώντας πως κρατάμε τη ζωή μας
ταξιδεύοντας
με φορτωμένες καρδιές
ενώ παντού βραδιάζει…
Μα περισσότερο εντός μας
καθώς πορευόμαστε
κυρίως με αναλαμπές
θλιβερά σκιάσματα
στον τοίχο της μοναξιάς…
Μεγάλο του ανθρώπου προσόν
η ανάγκη προσωπικής επιβεβαίωσης
της περιπέτειας της ύπαρξης.
Τεράστια του ανθρώπου ατέλεια
η υποχρέωση ατομικής διαπίστωσης
της Σισσύφειας πορείας του.

ΑΛΗΘΕΙΑ

Κάτω από κάθε ουρανό που μας χαρίστηκε
πάντα
θλιμμένοι κατοικούνε οι τρελοί του
δεμένα χέρια πόδια δανεικά
κι ένα στόμα που το βασανίζει η επιτάχυνση
σκληρός αέρας
για μια ταχύτητα που εξαρχής τούς ήταν λίγη.

Κάτω από κάθε ουρανό
οι αθώοι παίρνουνε το βήμα που τους πρέπει
μόνο το βήμα
μόνο το πρέπει
και μια γραφή που τους θυμίζει τα λογάκια των σοφών
μην τρίξεις μην κλάψεις μη λυγίσεις
μη φέρεις τη ζωή εκτός του μέτρου
μόνο ουαί κι αλίμονο και δέσου
στα σχοινιά τους
εσύ και η πέτρα σου η γυμνή
η γυαλισμένη
για όσα κατάφερε το ένστικτο να διασώσει.

Κάτω από κάθε ουρανό που μας χρεώθηκε στεγνός
πάντα τα μάτια θα πηγάζουν την αλήθεια
μίαν αλήθεια ως μόνη αλήθεια
απόλυτη ασφαλώς
που -αλήθεια- δε χωρά στον ενικό της
κι έτσι υπερήφανη ξοδεύεται αφειδώς
ώσπου να μπει στο αυλάκι το νερό της συγκυρίας
ώσπου τυχαία μόνη
ή τακτικά γυμνή
να χαριστεί ως αλήθεια εκεί που πρέπει
δίχως δεμένα χέρια ή πόδια δανεικά
μα προπαντός
με μιαν ευχή στο ξύπνημα του νου
και την ανάσα τρυφερή στο στήθος
μιας ανάγκης.

5

Μπερλίν Μπερλίν

με είδες στο όνειρό σου χθες

ταξίδευα μποέμικα Ινδίες Τζαπάν Αμέρικα με κιμονό και με ένα δώρο

Μπερλίν μου ασυνάρτητο τι λες;

πως ονειρεύομαι έναν γκάγκστερ

να έχει το όπλο στο δεξί όπλο γεμάτο με κρασί κόκκινο και με ένα ρόδο

Μπερλίν μου ασυνάρτητο τι θες;

αυτό ονειρεύεσαι μου λες

να ζήσεις επικίνδυνα να είσαι σκοτεινή

και γέλασα με όλη μου την ψυχή

μα εγώ δεν είμαι γκάγκστερ

εγώ δεν έχω όπλο μόνο κρασί και μουσική

και μες στον παραλογισμό σου

ακούω τα λάμδα σου τα χι σου και τα ρο σου

ξέφρενη γάτα το εγώ σου

και Βερολίνο

και κάνει κρύο

και περπατάω

και ο ουρανός πώς είναι εκεί, ρωτάω

σύνηθες γκρι απαντάς

ανήλιαγος, σκυφτός από ενοχές που φόρτωσαν στα κύτταρά σου

στο ολόλευκό σου δέρμα στα αγγελικά μαλλιά σου

πετάω τα ρούχα μου ανοίγεις την καρδιά σου

μισοαγγλικά ασυνάρτητα

γερμανικά ασυνάρτητα

ελληνικά ασυνάρτητα

δεν θέλησα κανέναν γκάγκστερ

Μπαλόνι -Στην αίθουσα θεραπειών της κλινικής–Οριακές
Διαταραχές-Σχιζοφρένειες και Ψυχαναγκαστικοί-Κυνηγούν
ένα μπαλόνι-Που βλέπουν μόνον αυτοί-Και πρέπει να πετούν
ο ένας τον άλλον σαν το παιδί- Που δεν υπήρξαν και
τους οδήγησε εκεί-Όμως-Μια Σχιζοφρένεια-Ή το Κορίτσι με
το Μαχαίρι στην Κοιλιά-Που τη μαζέψανε πριν χρόνια-Να
περπατάει γύρω απ’ το σπίτι της-Με ένα μαχαίρι στην κοιλιά- Και να φωνάζει-
Με μαχαιρώνει μια σκιά”-Πηγαίνει
στο σιδερόφραχτο παράθυρο και λέει σοβαρά- “Ο αέρας
πήρε το μπαλόνι μακριά-Δεν έχουμε μπαλόνι να παίξουμε
ξανά”-Στην αίθουσα θεραπειών της κλινικής-
Όπου Οριακές Διαταραχές-Σχιζοφρένειες και Ψυχαναγκαστικοί-
Κυνηγούν ένα μπαλόνι-Που βλέπουν μόνο αυτοί- Και πρέπει να
πετούν ο ένας τον άλλον σαν το παιδί-Που δεν υπήρξαν και
τους οδήγησε εκεί-