Το έργο του Π. Σάφερ, Έκβους (1973),^[1] από τη λατινική λέξη «equus» που σημαίνει «άλογο», αποτελεί μια προσπάθεια να ενώσει «την υπαρξιακή και σεξουαλική αναζήτηση ταυτότητας με μια τελετουργική αναπαράσταση της πνευματικής ελευθερίας»,^[2] μιλώντας για τη ψυχωτική σχέση ενός έφηβου με τα άλογα, με θεολογικό και σεξουαλικό τρόπο, που ως αποτέλεσμα έχει τη βίαιη τύφλωση έξι αλόγων. Οι ηθοποιοί, οι οποίοι με βάση τις σκηνικές οδηγίες του Σάφερ, δεν αποχωρούν από τη σκηνή κατά τη διάρκεια της παράστασης, φορούν σε κάποιες σκηνές μάσκες, οπλές και βελούδινες φόρμες, ώστε να θυμίζουν άλογα, αφού αυτοί οι ίδιοι τα υποκρίνονται στην παράσταση. Όμως, όπως σαφώς διευκρινίζει ο συγγραφέας, οι ηθοποιοί δεν πρέπει να πέφτουν ή να σκύβουν, αλλά «η αναπαράσταση του ζώου πρέπει να γίνεται εντελώς μιμητικά, μέσω της χρήσης ποδιών, γονάτων, λαιμού και προσώπου»,^[3] ώστε να αποδοθεί ο αλληγορικός χαρακτήρας του έργου και του ζώου, και να αποφευχθεί μία εύκολη κυριιολεκτική ερμηνεία.

Αναφορικά με τους χαρακτήρες του έργου, η κύρια αντίθεση που διαμορφώνεται ανάμεσα στους δύο πρωταγωνιστές, αποτελεί τον κύριο άξονα του έργου. Από τη μία η –αμφιταλαντευόμενη, αλλά επικρατούσα στο τέλος– επαγγελματική ιδιότητα του ψυχιάτρου Ντάισαρτ έρχεται σε αντιπαράθεση με την παθιασμένη λατρεία του Άλαν Στρανγκ. Ο έφηβος Άλαν, σε όλο το έργο αναζητά την προσωπική του ταυτότητα, χωρίς να ενδιαφέρεται για τις κοινωνικές και προσωπικές συνέπειες που έχουν οι πράξεις του, με κατάληξη το τραγικό γεγονός του ψυχωτικού επεισοδίου και της τύφλωσης των αλόγων. Αναθρεμμένος από μία μικροαστικής οικογένειας, η οποία δεν του έδωσε καμία χαρά ή έμπνευση, τον μπλοκάρει σεξουαλικά, και τον παροδηγεί αναφορικά με τη θρησκεία. Τα πρωτόγονα αυτά ένστικτά του παιδιού, το οποίο δημιουργεί ένα ψευδαισθητικό πάνθεο αλόγων, θυμίζουν avant-garde αισθητική, η οποία λειτουργεί ως «αντίδραση στις προσδοκίες της μπουρζουαζίας»,^[4] όπως αυτές εκφέρονται από τη μητέρα του.

ΚΑΙ ΝΕΟ ΓΡΑΜΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΟΥ

Αγαπητέ….

Αύτή ή εποχή είναι γιά μένα βρώμικη, κι άλλωστε όλες οι
έποχές είναι άπαίσιες στήν κατάσταση πού βρίσκομαι. Δέν
μπορείτε νά φανταστείτε σέ ποιό βαθμό έχω στερηθεί τίς
ίδέες. Δέν έχω κάν τίς ίδέες πού θά μπορούσαν νά ταιριάζουν μέ τη σάρκα μου,
μ’ αύτή τήν κατάστασή μου τού σκέτου ζώου, πού έχει ύποταχθεί στά πράγματα
καί πού άναπηδάει σέ κάθε έπαφή μαζί τους.
Όσο γιά τό διανοητικό ζώο άς μή μιλάμε καθόλου. Αύτό
πού θαυμάζω, αύτό πού λαχταρώ είναι τό διανοητικό ζώο
πού ψάχνει, μά πού δέν ψάχνει γιά νά ψάχνει. Τό ζώο πού
ζεί. Δέν πρέπει τό όλο σύστημα τής συνείδησης νά χαλάσει.
Αύτό πού μέ κάνει νά γελώ μέ τούς άνθρώπους, μ’ όλους
τούς άνθρώπους είναι πώς δέ φαντάζονται ότι τό συνειδησιακό τους σύστημα χαλάει·
σ’ όποιαδήποτε διανοητική διεργασία καί νά άφεθούν είναι βέβαιοι γιά τό
σύστημά τους. Αύτό τό σύστημα πού γεμίζει κάθε σχισμάδα
άπό τίς πιό μικρές, άπό τίς πιό άνυποψίαστες διεργασίες
τους, σ’ όποιο στάδιο φωτισμού καί έξέλιξης μέσα στό
πνεύμα καί άν έπιτεύχθηκαν, αύτές οί διεργασίες.
Δέν πρόκειται γι’ αύτό, δέν πρόκειται καθόλου γι’ αύτό. Γιατί άν
θά ‘ πρεπε πάντα νά σκεφτόμασταν γιά τή σκέψη μας,
έπόμενο είναι νά μήν ύπάρχει μέσο γιά νά σκεφτούμε, νά μήν
μπορούμε ν’ άφοσιωθούμε σέ μιά διανοητική διεργασία
άνώτερη άπ’ αύτό πού είναι άκριβώς ή σκέψη. Κι όχι ή
άφίδρωση, ή έκκριση τού πνεύματος, άλλά ό μηχανισμός
αύτής τής άφίδρωσης. Νομίζω πώς άρκετά τούς έπρηξα
τούς άνθρώπους περιγράφοντας τήν πνευματική μου κατάσταση,
τή φριχτή μου ψυχική κενότητα, και σκέφτομαι
πώς έχουν δικαίωμα νά περιμένουν άπό μένα κάτι άλλο και
όχι φωνές άδυναμιας και τήν άπαρίθμηση τών άνικανοτήτων μου,
ειδάλλως νά σωπάσω. Μά τό πρόβλημα είναι
ίσα-Ισα ότι ζώ. Αύτό πού είναι ίκανό ν’ άποσπάσει τούς
άνθρώπους άπ’ τή γή τους, άπ’ αυτή τή γή πού ‘ χει πήξει
άπό ένα πνεύμα κλεισμένο στό καβούκι του, είναι αύτό πού
βγαίνει άπό τό πεδίο τής καθαυτό σκέψης, έκείνο πού γιά
μένα ύπερβαίνει κάθε πνευματική σχέση.

Εισαγωγή

Στο μικροδιήγημα «Ο μίτος του μύθου» ο αφηγητής πραγματεύεται σε πρώτο επίπεδο την
προσπάθεια του Θησέα να μπει στον λαβύρινθο και να σκοτώσει τον Μινώταυρο με τη
βοήθεια της Αριάδνης, η οποία του δίνει τον μίτο. Στη συνέχεια, σε ένα δεύτερο επίπεδο, ο
αφηγητής διαπιστώνει ότι σήμερα ο μίτος έχει χαθεί, το ίδιο και ο λαβύρινθος,
επισημαίνοντας την αδυναμία μας να προσδιορίσουμε τι μας περιβάλλει (ένας λαβύρινθος,
ένα μυστικό σύμπαν ή ένα επικίνδυνο χάος;). Έχοντας κατά νου ότι ο μίτος και ο
λαβύρινθος υπάρχουν, διαφαίνεται η πιθανότητα να συναντήσουμε τον μίτο.

Ο τίτλος παραπέμπει αρχικά εν μέρει στον μύθο του Μινώταυρου και στον μίτο της
Αριάδνης. Το 1984, έτος γραφής του αφηγήματος αυτού, ο Μπόρχες επισκέπτεται για
δεύτερη φορά την Κρήτη, για να ανακηρυχτεί τον Μάιο επίτιμος διδάκτωρ της
Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης (είχε προηγηθεί η επίσκεψή του στο νησί
κατά τη δεκαετία του ’70). Μετά την τελετή, ζήτησε να τον οδηγήσουν –ήταν τυφλός τα
τελευταία τριάντα χρόνια– στην Κνωσό (12 Μαΐου 1984).

“Οι άνθρωποι δεν μπορούν να κρίνουν την αισθητική αξία ενός έργου, το κρίνουν από μία σκοπιά σεμνοτυφική, όχι σεμνότητας ή ηθικής, σεμνοτυφία˙ αυτά που έχουν μάθει ότι δεν είναι σωστά, ότι δεν επιτρέπεται να τα πουν. Αυτά τα έχουν πει οι αρχαίοι Έλληνες με τη μεγαλύτερη… ένας Αριστοφάνης είπε… και τι δεν είπε. Αυτό είναι μια τόλμη. Να πεις τα πράγματα με το όνομά τους. Κι ένας καλλιτέχνης είναι υποχρεωμένος κάποτε να ξεπεράσει αυτούς τους φραγμούς κι αυτά τα εμπόδια της ψεύτικης σεμνοτυφίας, της εξωτερικής ηθικής, του savoir vivre, της ευπρέπειας, δήθεν, του λόγου. Η ευπρέπεια είναι αναξιοπρέπεια του λόγου που πρέπει να ακουστεί όπως γίνονται τα πράγματα.Τα γεννητικά όργανα, να τα πεις με το όνομά τους, όπως τα λες εσύ με τη γυναίκα σου, όπως τα λες με τη φίλη σου, με την ερωμένη σου, κι όχι μόνο δεν ντρέπεσαι, αλλά εξεγείρεσαι, εξάπτεσαι, ερεθίζεσαι περισσότερο με το να τα πεις με το όνομά τους…”

Η Σινάια είναι μια πόλη 22.000 ανθρώπων, 128 χιλιόμετρα βόρεια του Βουκουρεστίου στον νομό Prahova, μέσα στον κόρφο των Καρπαθίων ορέων. Σκαρφαλωμένη σε υψόμετρο 950-1000 μ. είναι ένα στολίδι της φύσης κατάφυτο και πανώριο. Τρεχούμενα νερά κρύσταλλο, πράσινο ευλογημένο, παντού έλατα και σημύδες.
Το τοπίο προσφέρει μια ηρεμία που δεν πληρώνεται με κανένα τίμημα.