Ο Ζήσιμος Λορεντζάτος κάπου αναφέρει , πως η συλλογή “Στροφή” του Γιώργου Σεφέρη δεν σηματοδοτεί, όπως συνήθως νομίζεται, κάποια στροφή της ελληνικής ποίησης. Είναι λάθος να συγχέουμε το σημείο καμπής μιας πορείας με τη νέα αρχή και κατεύθυνση που θα ακολουθήσει. Στην “Στροφή”, αυτό που βρίσκουμε είναι μια κορύφωση και ένα τέλος, ταυτόχρονα. Οι παραδοσιακές μορφές στιχουργικής ξαναδουλεύονται, εξελίσσονται, και ταυτόχρονα σφραγίζονται μια για πάντα, σηματοδοτόντας τα όριά τους (έξοχο παράδειγμα, όσον αφορά τον δεκαπεντασύλλαβο, αποτελεί ο “Ερωτικός λόγος”). Η “βαριά σκιά του Παλαμά”, που μέχρι τότε επικρατούσε, λάμπει για τελευταία φορά. Και θα υποχωρήσει οριστικά με τον επόμενο σταθμό της δημιουργικής πορείας του Σεφέρη, το “Μυθιστόρημα”. Έτσι εμφανίζεται η νέα, μοντέρνα, και καθοριστική για τις επόμενες γενιές, “βαριά σκιά” της ελληνικής λογοτεχνίας και του ελληνικού πνεύματος γενικότερα.

`

Σκιά

Η νύχτα ήταν βροχερή απʼ αυτές που η βροχή είναι μόνο συνοδός σε μια ολόκληρη κουστωδία φοβερού παγωμένου αέρα που με ριπές περιφερόταν και περιέφερε ο,τιδήποτε μπορούσε να κινηθεί στην πολιτεία. Αόρατα μαύρα σύγνεφα κάλυπταν τον ουρανό κι έριχναν μια σκιά που, για το τρομαγμένο πλήθος, φάνταζε σαν κινηματογραφικό στιγμιότυπο, πίσω απʼ τα τζάμια του σπιτιού του.

Εκεί έξω όμως, μαίνονταν πραγματικά οι δυνάμεις της φύσης, έριχναν την απελπισία ανάμεσα στις τεράστιες σταγόνες κι αυτή κυλούσε σʼ όλους τους υπόνομους της πόλης και υπονόμευε τη χαρά μιας μελλοντικής, φωτεινής, παρήγορης μέρας.

Εκεί έξω περπατούσαμε χωρίς να μιλάμε, μη κι ο αέρας πάρει τις φωνές μας κι η ομίχλη τις ζωές μας. Ο ήχος του αέρα γινόταν σφυριχτός σαν ουρλιαχτό ζώου που πονάει και κλαίει κι η υγρασία έμοιαζε ολοένα και περισσότερο με παγωμένο χέρι που σφίγγει την ψυχή και στέλνει κακά προαισθήματα.

Εκεί έξω κάποιος παρακολουθούσε ένα ασήμαντο σάλεμα που η νύχτα το ʽκανε τεράστιο. Σκιά που μεγάλωνε κι έμοιαζε ζωντανή. Κινούνταν αργά, μα σταθερά – νόμιζε – προς εκείνον κι ένιωθε παγωμένος να κοιτά τη φοβερή μορφή.

Προσπαθούσε να μετρήσει τις πλάκες στο πλακόστρωτο, ως η μέτρηση να ʽταν μια ώθηση για νʼ απαγκιστρωθεί. Όμως αδύνατον! Κάθε που έπαιρνε τα μάτια απʼ τη σκιά θαρρούσε πως αυτή ήταν κιόλας δίπλα του.

Απεγνωσμένα, αναρωτιόταν για βοήθεια, κάποιον άλλο περαστικό. Φανταζόταν να στρέφει την πλάτη του και να προχωρά. Θεωρητικά όλα τούτα. Στην πράξη ένιωθε αιώνες εκεί, αδύνατον να υπολογίσει το χρόνο. Το κακό προαίσθημα γινόταν πραγματικότητα.

Δεν ένιωθε πια τα πόδια του, αδυνατούσε να λυγίσει τα δάχτυλά του, άκουγε τους αδύναμους χτύπους της καρδιάς του τρομακτικά δυνατά.

Δεν μας είδε, ούτε μας άκουσε που του φωνάξαμε όταν χάθηκε στο σκότος της. Η σκιά γελούσε χαιρέκακα.

Εκεί έξω, συνεχίσαμε να περπατάμε χωρίς να μιλάμε, μη κι ο αέρας πάρει τις φωνές μας κι η ομίχλη τις ζωές μας. Σφίγγοντας τον κόρφο μας, συνεχίσαμε.

Απόσπασμα από το βιβλίο Ως Άνθρωπος Σκεπτόμενος του James Allen

Οι ιδεαλιστές είναι οι σωτήρες του κόσμου. Όπως ο ορατός κόσμος συντηρείται από τον αόρατο, έτσι και οι άνθρωποι, πέρα από όλα τα βάσανα και τα παραπτώματα και τις ιδιοτελείς ενασχολήσεις τους, τρέφονται από τα όμορφα οράματα των μοναχικών ιδεαλιστών τους. Η ανθρωπότητα δεν μπορεί να ξεχάσει τους οραματιστές της. Δεν μπορεί να αφήσει τα ιδανικά τους να ξεθωριάσουν και να σβήσουν. Ζει σε αυτά. Τα αντιλαμβάνεται στις πραγματικότητες τις οποίες μια μέρα θα δει και θα γνωρίσει.
Ο συνθέτης, ο γλύπτης, ο ζωγράφος, ο ποιητής, ο προφήτης, ο σοφός, αυτοί είναι οι δημιουργοί του υπερπέραντος, οι αρχιτέκτονες των ουρανών. Ο κόσμος είναι όμορφος επειδή έχουν ζήσει• χωρίς αυτούς η ανθρωπότητα θα χανόταν.
Εκείνος που περιθάλπει ένα όμορφο όραμα, ένα υψηλό ιδανικό στην καρδιά του, μια μέρα θα το πραγματοποιήσει. Ο Κολόμβος περιέθαλπε το όραμα ενός άλλου κόσμου, και τον ανακάλυψε. Ο Κοπέρνικος έτρεφε το όραμα της πολλαπλότητας των κόσμων και ενός ευρύτερου σύμπαντος, και το αποκάλυψε. Ο Βούδας είδε το όραμα ενός πνευματικού κόσμου ακηλίδωτης ομορφιάς και τέλειας ειρήνης, και εισήλθε σε αυτό.
Αγάπα τα οράματά σου. Αγάπα τα ιδανικά σου. Αγάπα τη μουσική που πάλλει στην καρδιά σου, το κάλλος που σχηματίζεται στο μυαλό σου, την ομορφιά που τυλίγει τις αγνότερες σκέψεις σου, γιατί από αυτά θα ξεπηδήσουν όλες οι μαγευτικές συνθήκες, κάθε επουράνιο περιβάλλον• από αυτά, αν παραμένεις πιστός σε αυτά, ο κόσμος σου τελικά θα χτιστεί.

1. WE ARE THE BEST!
Είμαστε οι καλύτερες (Vi är bäst!)
Στη Σουηδία της δεκαετίας του ʼ80 δυο δεκατριάχρονα κορίτσια που δεν ταιριάζουν πουθενά και με κανέναν κι έχουν μόνο η μία την άλλη, αποφασίζουν να δημιουργήσουν ένα πανκ συγκρότημα, χωρίς να έχουν ιδιαίτερη σχέση με τη μουσική, έτσι, μέσα στην απελπισία τους. Όταν θα κολλήσει μια τρίτη στην παρέα που παίζει μουσική και έχει τα δικά της ζητήματα επικοινωνίας με τον κόσμο ο δρόμος είναι ανοιχτός για να γίνουν οι …καλύτερες. Και μπορεί να μη γίνουν ποτέ, αλλά θα βρουν τρόπο να αντέξουν μια δύσκολη ζωή που τους περιμένει όπως και κάθε απροσάρμοστο πλάσμα στον πλανήτη. Αυτή είναι η νέα ταινία του σουηδού σκηνοθέτη Λούκας Μούντισον που έχει σκηνοθετήσει τις υπέροχες ταινίες Λίλια για πάντα (Lilya 4-ever) και Δείξε μου αγάπη (Fucking Amal). που πραγματικά δεν μπορώ να φανταστώ λόγους για να μην αρέσει σε κάποιον.

1. UNDER στο θέατρο ΣΗΜΕΙΟ

Το πρόβλημα της προσφυγιάς (είτε ατομικό είτε ομαδικό είτε ακόμα και συλλογικό) είναι για τους Έλληνες πανάρχαιο. Όντας πολλοί ικανοί και ταλαντούχοι άνθρωποι σε μια κομβική χερσόνησο που αποτελεί το πλέον καλό και ζηλευτό οικόπεδο του πλανήτη, αναγκαζόμασταν από αρχαιοτάτων χρόνων να καταφεύγουμε στην εξορία, την αυτοεξορία την εθελοντική αναζήτηση καλύτερης τύχης ή μιας ολόκληρης μοίρας κάτω από τον πανεπόπτη Ήλιο. Η μικρασιατική καταστροφή, η καταστροφή της Χίου, η Περσική απειλή, η πτώση της Κωνσταντινούπολης, ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, Η Ρωμαϊκή κατάκτηση που κατέληξε σε αφομοίωση, η φραγκοκρατία, η ενετοκρατία, η ιταλοκρατία, η γερμανική Κατοχή, η κατοχή της Βορείας Κύπρου από τους Τούρκους και πάει λέγοντας… Όλʼ αυτά ήταν μια καλή αφορμή για να επιλέγουμε ή να εξαναγκαζόμεθα σε φυγή. Ο Σωκράτης βεβαίως, που ήταν περισσότερος εγγρηγορώς, προτίμησε να πάρει το κώνειο, όμως αυτό δεν είναι λύση όταν υπερισχύει το ένστικτο της αυτοσυντήρησης.