`
«Τα Τραγούδια της αμαρτίας», Έργο 50 (1992, ανολοκλήρωτο) του Μάνου Χατζιδάκι, είναι ένας κύκλος τραγουδιών σε ποίηση Ντίνου Χριστιανόπουλου και Γιώργου Χρονά για νεανική λαϊκή φωνή, ανδρική χορωδία και στρατιωτική μπάντα. Το έργο ηχογραφήθηκε για πιάνο και φωνή μετά τον θάνατο του συνθέτη. Τραγουδά ο Αντρέας Καρακότας και παίζει πιάνο η Ντόρα Μπακοπούλου. Το έργο τον απασχόλησε «τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του. Με τον ενδεικτικό υπότιτλο «Η αμαρτία είναι βυζαντινή και ο έρωτας αρχαίος», ο δίσκος περιέχει δεκαπέντε τραγούδια του συνθέτη από τα οποία, άλλα ηχογράφησε δουλεύοντας με τον Ανδρέα Καρακότα στο σπίτι του και άλλα καταγράφηκαν σε παρτιτούρες. Δεν πρόλαβε να ενορχηστρώσει το έργο γι αυτό και εκδόθηκε στην αρχική του μορφή, για πιάνο και φωνή. Το τραγούδι «Τύψεις» με την φωνή του Μάνου Χατζιδάκι είναι από ιδιωτική ηχογράφηση. Η σειρά των τραγουδιών, όπως την προέβλεπε ο συνθέτης, τηρήθηκε σχεδόν αυτούσια αν εξαιρέσουμε το τραγούδι «Σαν τους αριστερούς», το οποίο είχε αρχικά παραληφθεί. Στον πρόλογο του έργου γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις:
`
«Μπαίνοντας στη Θεσσαλονίκη το ’45, αργά το βράδυ της Μ. Πέμπτης είχε τελειώσει η λειτουργία και οι εκκλησίες άδειες, φωτισμένες ηχούσαν πένθιμα. Περπατούσα μόνος και θαμπωμένος – είπα από μέσα μου: «Θεέ μου, πόση αμαρτία πρέπει να περιέχει αυτή η πόλη για να ‘χει τόσες εκκλησίες».

[…]

Κι έτσι έγινα φανατικός λάτρης της πόλης και των αφανών κατοίκων της. Τα παλιά σπίτια, οι ατέλειωτες συνοικίες, οι κεντρικοί μα και οι απόκεντροι δρόμοι της, λειτουργούσαν θρησκευτικά τον ερωτισμό των νεαρών κατοίκων της και την υπέροχη και τόσο προχωρημένη αταξική ερωτική συνείδησή τους.
Συγχρόνως μου έγινε αντιληπτό πως ο αρχαίος έρωτας δεν έχει τόση αξία στον καιρό μας, δίχως αυτό το ανομολόγητο αίσθημα αμαρτίας κι ενοχής που μας παρέχει η βυζαντινή θρησκευτική κληρονομιά μας.
Και όλ’ αυτά επιχειρώ να τα συνθέσω, σε μια πολύχρωμη τοιχογραφία που περιέχει ποιήματα του Ντίνου Χριστιανόπουλου κι ένα του Γιώργου Χρονά, βυζαντινές υμνωδίες, λαϊκούς ρυθμούς και μια στρατιωτική μπάντα που να παίζει επίμονα το «Ειδύλλιο του Ζήγκφριντ» του Βάγκνερ. Το έργο αυτό το αφιερώνω σ’ όσους μπορούν ακόμη να διαβρωθούν από τη Μουσική και το Τραγούδι.

`

Ντίνος Χριστιανόπουλος, ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ
Εσείς που βρήκατε τον άνθρωπο σας
κι έχετε ένα χέρι να σας σφίγγει τρυφερά,
έναν ώμο νʼ ακουμπάτε την πίκρα σας,
ένα κορμί να υπερασπίζει την έξαψη σας,
κοκκινίσατε άραγε για την τόση ευτυχία σας,
έστω και μια φορά;
είπατε να κρατήσετε ενός λεπτού σιγή
για τους απεγνωσμένους;

`
Κι υπάρχω
ανάμεσα στις μεγάλες πέτρες
και στις «ταν ή επί τας» στενωπούς
σ’ αυτήν την κώχη της υπομονής
που τόσα τραγούδια
θλίψης και καρτερίας
ένα με το κορμί μου
ένα με την ψυχή μου
έχουν δέσει.
`

Συμμετέχουν: Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα ΕΡΤ / Χορωδία ΕΡΤ / Χορωδία Δήμου Αθηναίων / Παιδική Χορωδία “Μανώλης Καλομοίρης, Ερμηνευτές: Τάσης Χριστογιαννόπουλος (βαρύτονος), Ιωάννα Φόρτη (μεσόφωνος). Διαβάζει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος. Διευθύνει ο Μιχάλης Οικονόμου.
`
Ο Γιάννης Νεγρεπόντης (1930 – 1991) γράφει το ποίημα «Φυλάττειν Θερμοπύλας» το 1971, πολιτικός κρατούμενος, μεσούσης της δικτατορίας του 1967. Μέσα σʼ αυτήν τη σκοτεινιά, ο ποιητής πάσχει να δει μέσα από τις μικρές ρωγμές των λέξεων τη μεγάλη εκείνη εποχή της Αθήνας. Την εποχή εκείνη που «δοξάστηκε το φως» και το «κάλλος το τραγικό»». Η Αθήνα «υπέρλαμπρη και άφατη» που ως Προμηθέας εφώτισεν τον κόσμο με «της ελευθερίας τα έργα» και «τον πολυσήμαντο της ύπαρξης θρίαμβο».
Τώρα, ο ποιητής εξόριστος και Δεσμώτης ο ίδιος στο νησί της Λέρου, αναπολεί την πόλη εκείνη που αποθεώθηκαν τα χρώματα, οι αισθήσεις, η αρετή και το κάλλος.
Και ʼκει πάνω από τις στάχτες και «τα πρόσκαιρα ερείπια» στον τόπο της εξορίας του, στήνει ο ποιητής το ωραίο άγαλμα «του Κυρίου και Λαού του» δοξάζοντας έτσι τα πανανθρώπινα ιδανικά που η πόλις εκείνη στον κόσμο εκληροδότησεν: Την ελευθερία, την τιμή και την αξιοπρέπεια.

`
`
Ερμηνεύουν οι Μανώλης Μητσιάς και Τάνια Τσανακλίδου. Απόδοση στίχων: Λευτέρης Παπαδόπουλος. Η ενορχήστρωση και διεύθυνση της ορχήστρας έγινε από τον συνθέτη, η παραγωγή από τον Γιώργο Μακράκη, ενώ η ηχογράφηση έγινε στα studio της Columbia με ηχολήπτη τον Τάκη Φιλιππίδη και βοηθό τον Γιάννη Παπαϊωάννου. Mπουζούκι έπαιξε ο Κώστας Παπαδόπουλος και το εξώφυλλο φιλοτέχνησε ο Ιορδάνης Σουρμελής.
`
ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ
Ασημιά κουδούνια αντηχούν στον δρόμο
πούθε πας μικρό μου ηλιοχιόνιστο
Πάω στις μαργαρίτες πέρα στο λιβάδι
πράσινο λιβάδι σαν ζωγραφιστό

Πούθε πας μικρό μου διόλου δε φοβάσαι
πέρα είνʼ το λιβάδι ώρες μακριά
Η δικιά μου αγάπη διόλου δε φοβάται
τʼ ανοιχτό τʼ αγέρι την δενδροσκιά

Τότε να φοβάσαι γιόκα μου τον ήλιο
ακριβό μου αγόρι ηλιοχιόνιστο
Τα μαλλιά μου ο ήλιος τάκαψε για πάντα
κι είμαι ασπρομάλλης δυο χρονώ μωρό

`

Ερμηνεύει η Νένα Βενετσάνου/ Αφηγείται ο Γρηγόρης Βαλτινός

Σε αυτό το CD συναντιούνται δύο μεγάλοι ποιητές, ο Ρωμανιώτης Γιωσέφ Ελιγιά (1901-1931) από τα Γιάννενα, με πολυδιάστατη προσφορά στα ελληνικά γράμματα καθώς και στην πολιτική και κοινωνική ζωή του τόπου, και ο γερμανόφωνος Ρουμάνος Πάουλ Τσέλαν (Paul Celan, 1920-1950), επιζήσας του Ολοκαυτώματος, ένας από τους κορυφαίους μεταπολεμικούς ποιητές του 20ού αιώνα. [ ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ τη «Φούγκα του Θανάτου» σε μετάφραση Ιωάννας Αβραμίδου

Το έργο των δύο ποιητών, μέσα από τον «Πόνο όλου του Κόσμου», μελοποιημένο με ευαισθησία από την Πηγή Λυκούδη, λειτουργεί σαν καταγγελία ενάντια στη βία, το ρατσισμό και τη βαρβαρότητα. Αποτελεί μια αντίδραση στο σήμερα, όπου η καθημερινότητα, διεθνώς, χαρακτηρίζεται από την απαξίωση των θεσμών και της ανθρώπινης υπόστασης, την υποβάθμιση ιστορικών γεγονότων και πράξεων μαζικής εκτεταμένης βίας που έχουν χαρακτηριστεί ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Στο βιβλίο -cd περιλαμβάνονται σε τρείς γλώσσες, Ελληνικά Αγγλικά και Γαλλικά, εκτός από τα κείμενα της Πηγής Λυκούδη και της Νένας Βενετσάνου κείμενα των Γιώργου Μονεμβασίτη, Λεόν Νάρ, Ελένης Κουρμαντζή, και Ιωάννας Αβραμίδου.

Μουσική: Ηλίας Ανδριόπουλος/ Ποίηση: Γιώργος Σεφέρης/ Τραγουδάνε ο Νίκος Ξυλούρης & η Άλκηστις Πρωτοψάλτη

Απαγγέλει ο Αλμπέρτος Εσκενάζη
`

ΑΓΙΑΝΑΠΑ Β΄

Κάτω ἀπ᾿ τὴ γέρικη συκομουριὰ
τρελὸς ὁ ἀγέρας ἔπαιζε
μὲ τὰ πουλιὰ μὲ τὰ κλωνιὰ
καὶ δὲ μᾶς ἔκραινε.

Ὥρα καλή σου ἀγέρα τῆς ψυχῆς
ἀνοίξαμε τὸν κόρφο μας
ἔλα νὰ μπεῖς ἔλα νὰ πιεῖς
ἀπὸ τὸν πόθο μας.
Κάτω ἀπ᾿ τὴ γέρικη συκομουριὰ
ὁ ἀγέρας σηκώθη κι ἔφυγε
κατὰ τὰ κάστρα τοῦ βοριὰ
καὶ δὲ μᾶς ἄγγιξε.

Θυμάρι μου καὶ δεντρολιβανιά,
δέσε γερὰ τὸ στῆθος σου
καὶ βρὲς σπηλιὰ καὶ βρὲς μονιὰ
κρύψε τὸ λύχνο σου.

Δὲν εἶναι ἀγέρας τοῦτος τοῦ Βαγιοῦ
δὲν εἶναι τῆς Ἀνάστασης
μὰ εἶναι τῆς φωτιᾶς καὶ τοῦ καπνοῦ
τῆς ζωῆς τῆς ἄχαρης.
Κάτω ἀπ᾿ τὴ γέρικη συκομουριὰ
στεγνὸς ὁ ἀγέρας γύρισε
ὀσμίζουνταν παντοῦ φλουριὰ
καὶ μᾶς ἐπούλησε.