Ωδή στη Φύση και στην Μνήμη

Η φύση δεν έχει χρόνο να σπαταλά για να κάνει κάτι μάταιο και δεν χορταίνει δημιουργώντας κάτι ατελές, η ανθρώπινη δραστηριότητα όμως είναι φτιαγμένη για να γεμίσει το υπέροχο κοστούμι της με ατέλειες και οδυνηρά μπαλώματα.

Στα «Τραγούδια της Γης», η σκηνοθέτις Μαργκρέθ Ολίν μας οδηγεί σε ένα όμορφο και βαθύ ταξίδι στη κοιλάδα Ολντεντάλεν της νοτιοανατολική Νορβηγίας, όπου ο 85χρονος πατέρας της ανατρέχει στα βήματα των προγόνων του. Αυτό το ντοκιμαντέρ, που είναι ταυτόχρονα μια προσωπική ιστορία και ένας οικουμενικός προβληματισμός, εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια ενός έτους, συνδυάζοντας την αλλαγή των εποχών με το ρυθμό της ίδιας της ζωής. Είναι ένας κινηματογραφικός ύμνος στη λεπτή αλληλεπίδραση μεταξύ της ανθρωπότητας και του φυσικού κόσμου, μια σχέση που είναι τόσο διαρκής όσο και εύθραυστη.

Στην καρδιά της, η ταινία είναι ένα βαθιά προσωπικό πορτρέτο του 85χρονου πατέρα της Ολίν. Τα ροζιασμένα χέρια του και ο προσεκτικός ρυθμός του μιλούν για μια ζωή σε αρμονία με τη γη. Ενσαρκώνει μια ξεθωριασμένη σύνδεση με τη φύση, που μοιάζει όλο και πιο απρόσιτη στον γρήγορο, σύγχρονο κόσμο μας. Μέσα από τα μάτια του, γινόμαστε μάρτυρες ενός τρόπου ζωής που έχει τις ρίζες του στην παράδοση και στην οικεία κατανόηση της γης. Η σύνδεσή του με το τοπίο δεν είναι μόνο φυσική αλλά και πνευματική, και κάθε του βήμα αποτελεί υπενθύμιση του δεσμού γενεών που συνδέει τους ανθρώπους με τη γη.

«Δεν έχω οξυγόνο»

(Μουσική- Ερμηνεία: Μαρία Παπαγεωργίου | Στίχοι: Μιχάλης Γελασάκης)

Ζωές που δεν έχουν πια ονόματα
Παιδιά που μαζέψαν στα χώματα
Μπάζα μετράω, μπάζα κι αξιώματα.
Δεν ζητάω καλοσύνη. Θέλω δικαιοσύνη.
Για να βρω τα χαμένα μου χρώματα.

Τα μάτια μου να μη δακρύζουν πόνο.
Μου έμεινε μια φράση μόνο:
«Δεν έχω οξυγόνο».

Μάνα, ουρλιάζουν οι νεκροί σου
Το ρούχο του παιδιού σου, απόψε, ντύσου.
-Φυλαχτό. Και πάρε μας μαζί σου.

Τα μάτια μου να μη δακρύζουν πόνο.
Μου έμεινε μια φράση, αυτή μόνο:
«Δεν έχω οξυγόνο».

Όταν οι νότες έρχονται σ’ επαφή με τις λέξεις, γίνεται κάτι σαν πυρηνική έκρηξη και τα αποτελέσματα γίνονται καταστροφικά δημιουργικά. Ύστερα αρχίζει η απογείωση της όπερας.

Η σειρά του ERTFLIX «Η Μαρία που Έγινε Κάλλας» είναι μια, δέκα επεισοδίων εξερεύνηση των διαμορφωτικών χρόνων ενός από τους μεγαλύτερους θρύλους της όπερας, της Μαρίας Κάλλας. Με φόντο την κατεχόμενη Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η σειρά συνυφαίνει το ιστορικό δράμα με τους προσωπικούς αγώνες και θριάμβους που διαμόρφωσαν την έφηβη Μαρία Καλογεροπούλου, η οποία αργότερα θα έφτανε στη διεθνή φήμη ως Μαρία Κάλλας. Η σειρά προσπαθεί να καταδυθεί στην πολυπλοκότητα του ταξιδιού ενός νεαρού κοριτσιού στην εφηβεία και στον αγώνα του να γίνει ένα είδωλο, ενώ παράλληλα πλέει στα ταραγμένα νερά της οικογένειας, του έρωτα και της πολιτικής αναταραχής.

Η ιστορία ξεκινά το 1937, όταν η Μαρία (την οποία υποδύεται η Κλεοπάτρα Ελευθεριάδου), η μητέρα της Λίτσα (Ελένη Ράντου) και η αδελφή της Τζάκι (Demy Papadea) επιστρέφουν στην Αθήνα από τη Νέα Υόρκη. Αυτή η επιστροφή στην πατρίδα θέτει τις βάσεις για ένα έντονο οικογενειακό δράμα. Η Λίτσα, μια αυταρχική και φιλόδοξη γυναίκα, έχει ήδη αποφασίσει για το μέλλον των θυγατέρων της: Η Μαρία θα αφοσιωθεί στη μελέτη και στον αγώνα της να γίνει τραγουδίστρια της όπερας, ενώ η Τζάκι προετοιμάζεται για έναν πλούσιο γάμο. Η αντίθεση μεταξύ των πεπρωμένων των αδελφών δημιουργεί ένα συναισθηματικό ρήγμα που αντηχεί σε όλη τη σειρά.

Η φιλόδοξη και σκληρή Λίτσα κινεί γη και ουρανό για να δει τις κόρες της να προοδεύουν. Καταφέρνει να βάλει την κόρη της στο Ωδείο Αθηνών και να γίνει μαθήτρια της γνωστής σοπράνο, Ελβίρα ντε Ιντάλγκο (Ρένια Λουιζίδου). Στην ανάγκη της να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα της οικογένειας, η Λίτσα αρχίζει να κάνει παρέα με τους Ιταλούς κατακτητές, ενώ κρύβουν στο σπίτι τους Άγγλους στρατιώτες που έχουν απομείνει στην Αθήνα. Η Μαρία θα ερωτευτεί έναν από αυτούς.

Την Αθήνα καταλαμβάνει, κυριολεκτικά και μεταφορικά, ο Γερμανός αξιωματικός Bodman (Μάξιμος Μουμούρης), του οποίου ο σκοτεινός ρόλος ως αρχαιοκάπηλου και εκμεταλλευτή δεσπόζει στη ζωή της Μαρίας. Σε μια κομβική στιγμή, την αναγκάζει να παίξει μαζί με τον βαρύτονο Ευάγγελο Μαγκλιβέρα στην παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής «Στον Κάμπο». Αυτή η παράσταση γίνεται σημείο καμπής, τόσο για την ανερχόμενη καριέρα της Μαρίας όσο και για την περίπλοκη σχέση της με τον Μαγκλιβέρα.

Ποίηση: Κ. Π. Καβάφης / Μουσική: Δημήτρης Κογιάννης /

Ερμηνεία: Ειρήνη Καμπανού / Εικαστικό: Θάνος Γκιώνης

Του μαγαζιού

Τα ντύλιξε προσεκτικά, με τάξι
σε πράσινο πολύτιμο μετάξι.

Aπό ρουμπίνια ρόδα, από μαργαριτάρια κρίνοι,
από αμεθύστους μενεξέδες. Ως αυτός τα κρίνει,

τα θέλησε, τα βλέπει ωραία· όχι όπως στην φύσι
τα είδεν ή τα σπούδασε. Μες στο ταμείον θα τ’ αφίσει,

δείγμα της τολμηρής δουλειάς του και ικανής.
Στο μαγαζί σαν μπει αγοραστής κανείς

βγάζει απ’ τες θήκες άλλα και πουλεί — περίφημα στολίδια —
βραχιόλια, αλυσίδες, περιδέραια, και δαχτυλίδια.

Του Βαλεντινού μπλουζ
από τη Φιλαδέλφεια ως εδώ,
για να σημαδέψει την επέτειο
ενός εαυτού που κάποτε ήμουν.
Και νιώθω σαν να έχει βγει
ένταλμα για τη σύλληψή μου
κοιτάζω συνεχώς τον καθρέφτη
πάντα στο τρέξιμο
γι’ αυτό και άλλαξα τ’ όνομά μου,
δεν περίμενα ποτέ να με βρεις εδώ.

Του Βαλεντίνου μπλουζ
σαν μισοξεχασμένα όνειρα
σαν πετραδάκι στο παπούτσι
καθώς περπατώ στους δρόμους.
Και η θύμησή σου με στοιχειώνει
σαν αγκάθι σε φιλί που λιώνει,
ο ληστής που σπάει το λαιμό ενός τριαντάφυλλου.
Είναι η υπόσχεση,
καρφωμένη στο δέρμα σαν τατουάζ
που κρύβω κάτω από το μανίκι.
Σε βλέπω κάθε φορά
που γυρίζω την πλάτη μου.