`

Σε ποίηση των Federico García Lorca, Sor Juana Inés de la Cruz, Luis Cernuda, José Marti Pérez, Salomé Ureña de Henríquez, Joaquin Pasos

Σύνθεση: Μιχάλης Νικολούδης
Σολίστ: Tanya Nikoloudis, Dino Kalyvas
Μουσικοί: Χρήστος Πολύδωρος (Φυσαρμόνικα) | Άκης Μελής (Πιάνο) | Σόλης Μπαρκί (Κρουστά) | Μιχάλης Νικολούδης (Κιθάρα).

`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ: Noche Nochera ( Federico García Lorca)
`
Cuando llegaba la noche,
noche que noche nochera,
los gitanos en sus fraguas
forjaban soles y flechas.
Un caballo malherido,
llamaba a todas las puertas.
Gallos de vidrio cantaban
por Jerez de la Frontera.
El viento, vuelve desnudo
la esquina de la sorpresa,
en la noche platinoche
noche, que noche nochera.

`
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1 NOCHE NOCHERA
2 MURIO AL AMANECER
3 LA BALADA DEL AGUA DEL MAR
4 CHE CONTIENE UNA FANTASIA CONTENTA CON AMOR DECENTE
5 PAIS
6 CULTIVO UNA ROSA BLANCA
7 AMOR Y ANHELO
8 OCASO
9 DESEO
10 ALTA VA LA LUNA
11 GRANDE POEMA DEL AMOR FUERTE

`

«Οι ποιητές του δίσκου»

Είναι όλοι τους εμβληματικές προσωπικότητες. Αρχίζοντας από τον Federico Garcia Lorca, το σημαντικότερο ίσως ποιητή και θεατρικό συγγραφέα της γενιάς του. Σύγχρονος του Λόρκα είναι ο Luis Cernuda, ο οποίος αυτοεξορίστηκε στο Λονδίνο κατά τη διάρκεια του ισπανικού εμφυλίου, έπειτα έζησε στο Μεξικό, πολέμησε στον εμφύλιο, τα ποιήματά του σκοτεινά και γεμάτα πάθος. Έχουμε τον Joaquin Pasos, κι αυτός πολύ μεγάλος ποιητής και θεατρικός συγγραφέας από τη Νικαράγουα, πρωτοπόρος, ιδιαίτερα ρομαντικός κι ευαίσθητος. Είχε αγωνιστεί για τα δικαιώματα της φυλής των Indios, οπότε μιλάμε για έναν άνθρωπο, ο οποίος πέρα από την τέχνη, είχε και τρομερές ευαισθησίες απέναντι στους άλλους. Ο άνθρωπος στο βωμό του χρήματος έχει κάνει τρομερά εγκλήματα και μέσα σʼ αυτά βάζω και την εξόντωση των Indios. Έχουμε τον José Marti Pérez, Κουβανός εθνικός ήρωας, από τις σημαντικότερες μορφές της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας, που αφιέρωσε τη ζωή του στον αγώνα για την ελευθερία και την πολιτική ανεξαρτησία της Κούβας. Άφησε τεράστιο ποιητικό και λογοτεχνικό έργο και ως εμβληματική προσωπικότητα, λατρεύεται στην Κούβα όσο και ο Τσε Γκεβάρα. Έχουμε και τρεις γυναίκες ποιήτριες, τη Salomé Ureña de Henríquez, τη Sor Juana Inés de la Cruz & τη Julia de Burgos, οι οποίες έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Ήταν πολύ τολμηρές για την εποχή τους. Εκείνα τα χρόνια η μόρφωση και η καλλιέργεια ήταν κάτι απαγορευτικό για τις γυναίκες, έπρεπε να μένουν στο σπίτι. Η τολμηρή, η Sor Juana Inés de la Cruz ήταν εξαιρετικά μορφωμένη κι αποφάσισε να γίνει καλόγρια για να μην παντρευτεί, να μη ζήσει συμβατική ζωή και να μπορέσει μέσα από το μοναχισμό να δημιουργήσει. Έγραψε πολύ τολμηρά ποιήματα για την εποχή. Αξιοσημείωτο για εκείνη την εποχή, μιλάμε για 17ο αιώνα…»

Τάνυα Νικολούδη (από συνέντευξή της,  εδώ: www.ogdoo.gr)

`

Η τραγουδοποιός και φιλόλογος  Κατερίνα Φωτεινάκη, (νικήτρια του Α΄Βραβείου στους Αγώνες Δημιουργία Ελληνικού Τραγουδιού το 2011, με το μελοποιημένο «Ονειρο» του Διονύσιου Σολωμού) η οποία ζει τα τελευταία χρόνια μόνιμα στη Γαλλία, κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό τον πρώτο της δίσκο με τον τίτλο «Τζιτζίκια» ο οποίος κυκλοφορεί στη Γαλλία και πανευρωπαϊκά, σε παραγωγή της «Accords Croises».

Στο δίσκο αυτό μελοποιεί  ποιήματα του Οδυσσέα Ελύτη,(«Τζιτζίκια», «Το θαλασσινό τριφύλι» «Ντούκου ντούκου μηχανάκι», «Ο ήλιος ο ηλιάτορας»),  διασκευάζει τη μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη στο «Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ» του Ελύτη, μελοποιεί  Κωστή Παλαμά (αποσπάσματα από το ποίημα «Ευρώπη») και Διονύσιο Σολωμο («Όνειρο») ενώ εμπεριέχονται και δικά της τραγούδια καθώς και διασκευές στη «Μαριάνθη» του Χατζιδάκι και στο «Πόσα ο ύπνος θα του φέρει» του Νίκου Κυπουργού σε ποίηση Μιχάλη Γκανά.

`

Διονύσιος Σολωμός, «Το όνειρο»: ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ (σύνθεση: Κατερίνα Φωτεινάκη)

Ἄκου ἕν᾿ ὄνειρο, ψυχή μου,
Καὶ τῆς ὀμορφιᾶς θεά·
Μοῦ ἐφαινότουν ὅπως ἤμουν
Μετ᾿ ἐσένα μία νυχτιά.
῾Σ ἕνα ὡραῖο περιβολάκι
Περπατούσαμε μαζί,
Ὅλα ἐλάμπανε τ᾿ ἀστέρια,
Καὶ τὰ κύτταζες ἐσύ.
Ἐγὼ τσὤλεα· πέστε, ἀστέρια,
Εἶν᾿ κανέν᾿ ἀπὸ τ᾿ ἐσᾶς,
Ποῦ νὰ λάμπη ἀπὸ κεῖ ἀπάνου
Σὰν τὰ μάτια τῆς κυρᾶς;
Πέστε ἂν εἴδετε ποτέ σας
῾Σ ἄλλη, τέτοια ὡραῖα μαλλιά,
Τέτοιο χέρι, τέτοιο πόδι,
Τέτοια ἀγγελικὴ θωριά;
Τέτοιο σῶμα ὡραῖον ὅπ᾿ ὅποιος
Τὸ κυττάζει εὐθὺς ρωτᾶ·
Ἂν εἶν᾿ ἄγγελος ἐκεῖνος,
πῶς δὲν ἔχει καὶ φτερά;
Κάθε φίλημα, ψυχή μου,
Ὅπου μὤδινες γλυκά,
Ἐξεφύτρωνε ἄλλο ρόδο
Ἀπὸ τὴν τριανταφυλλιά.
Ὅλη νύχτα ἐξεφυτρώσαν,
Ὡς ὁποῦ λάμψεν ἡ αὐγή,
Ποὺ μᾶς ηὖρε καὶ τοὺς δυό μας
Μὲ τὴν ὄψη μας χλωμή.
Τοῦτο εἶν᾿ τ᾿ ὄνειρο, ψυχὴ μου·
Τώρα στέκεται εἰς ἐσέ,
Νὰ τὸ κάμης ν᾿ ἀληθέψῃη,
Καὶ νὰ θυμηθεῖς γιὰ μέ.

`

* Περισσότερα για το δίσκο και τη δημιουργό ΕΔΩ

`

Νίκος Σκαλκώτας, «Η Λυγερή και ο Χάρος»: ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ

`

Ήταν ένας μικρός, πολύ μικρός κήπος.
Τριγύρω φύτρωναν αγριοκερασιές, με μεγάλους κόκκινους γυαλιστερούς καρπούς.
Όλα ήταν κόκκινα και σκουροπράσινα.
Το χαλικόστρωτο ήταν γεμάτο γαρυφαλλιές, και τα κλωνάρια τους φορτωμένα με μεγάλα λευκά γαρύφαλλα.
Ευωδίαζε ο τόπος, ευωδίαζε.
Σ’ ένα παγκάκι καθόταν ένα κοριτσάκι, ντυμένο μ’ ένα λευκό μεταξένιο φόρεμα.
Ονειρευόταν: “Τον αγαπώ;”
Βγήκε το φεγγάρι.
Ο κόκκινος κι ο λευκός κήπος έλαμπαν στο κιτρινοπράσινο ασημένιο φως του φεγγαριού.
Στο εξοχικό σπιτάκι με τον κόκκινο κήπο έφεγγε απ’ τα παράθυρα το χρυσοκίτρινο φως των κεριών.
Το κοριτσάκι με το κόκκινο μεταξένιο φόρεμα έτρεμε απ’ το κρύο.
Σηκώθηκε και μπήκε μέσα.
Στο εξοχικό σπιτάκι με τον λευκό κήπο τα παράθυρα μείναν σκοτεινά.
Το κοριτσάκι με το λευκό μεταξένιο φόρεμα έτρεμε απ’ το κρύο.
Αλλά καθόταν κι ονειρευόταν.
Νύχτωσε για τα καλά.
Ο κήπος έλαμπε στο φεγγαρόφωτο.
Τα κόκκινα και τα λευκά γαρύφαλλα και τα σκουροπράσινα φύλλα απ’ τις αγριοκερασιές ήταν βρεγμένα κι αστράφτανε.
Στο εξοχικό σπιτάκι με τον κόκκινο κήπο κοιμόταν ένα κοριτσάκι.
Το φεγγάρι φώτιζε το ρόδινο κορμί και το κόκκινο μετάξι στην πολυθρόνα.
Το κοριτσάκι ονειρευόταν: “Τον αγαπώ;”
Στο εξοχικό σπιτάκι με τον λευκό κήπο κοιμόταν ένα κοριτσάκι.
Το φεγγάρι φώτιζε το χιονόλευκο κορμί και το λευκό μετάξι στην πολυθρόνα.
Το κοριτσάκι ονειρευόταν: “Τον αγαπώ”.
Με μια άλικη λάμψη ήρθε η αυγή στον κήπο.
Όλα ήταν βρεγμένα και λαμπερά.
Και τα κορίτσια σκέπασαν το κορμί και δίχως όνειρα αποκοιμήθηκαν.

`

***************

Επίμετρο:
Πρόδρομος του γερμανικού μοντερνισμού ο Peter Altenberg (1859-1919) παραμένει ο μεγάλος άγνωστος στην ιστορία της λογοτεχνίας. Ελάχιστα μεταφρασμένος, με δυο ανθολογίες στα αγγλικά, υπήρξε ιδιαίτερα επιδραστικός, όχι μόνο σε συγγραφείς, αλλά γενικότερα σε καλλιτέχνες και διανοούμενους της Βιέννης στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα. Ρεμάλι ολκής, με πιστοποιητικό φρενοβλάβειας από τα νιάτα του ήδη, αλκοολικός και ναρκομανής, υπήρξε φίλος του Sigmund Freud, του Gustav Klimt, του Arnold Schoenberg και πολλών άλλων διασημοτήτων της εποχής. Ο “Σωκράτης της Βιέννης”, όπως τον αποκαλούσαν, ήταν θαμώνας στο Cafe Central όπου περνούσε τις ώρες του, πίνοντας και γράφοντας, κυρίως πεζοποιήματα με σκηνές από την καθημερινή ζωή στη Βιέννη. Η ιμπρεσιονιστική ματιά του αποδείχτηκε καθοριστική για τη δραστηριότητα και την εξέλιξη του κύκλου της Νέας Βιέννης.
`

* Αφιέρωμα στον Peter Altenberg στο προσεχές τεύχος του περιοδικού «Straw Dogs»

`

* Το ποίημα και το τραγούδι αφιερώνονται στην Αυγή από τον  «δικό μας» Βίκτωρα  ενόψει του γάμου τους σήμερα στη Θεσσαλονίκη. Το Ποιείν τούς εύχεται ολόψυχα ΒΙΟΝ ΑΝΘΟΣΠΑΡΤΟΝ.

Ακούστε ΕΔΩ: «Στο διάστημα δραπέτες»
`

Τύλιξε το ποίημα μου γύρω από τα ξυλάκια σου να τα
κρατήσεις καθαρά.
Μόλις που σε γνωρίζω. Δεν θέλω να πεθάνεις. Τα ονόματά μας
Χωρούν σ’ έναν κόκκο ρυζιού όπως δύο σπουργίτια του
Χοκουσάι,
Ή όπως το αλογάκι της Παναγίας και η κίτρινη πεταλούδα,
Είμαστε ένα πλήθος στον κήπο, όπου δεν φυτρώνουν παρά
πέτρες.
Δεν καταλαβαίνω τους χαρακτήρες: φως του ήλιου ανάμεσα στα
φύλλα,
Ένα μοτίβο κισσού σαν δάχτυλα που χαϊδεύουν μια κούπα, το
πρόσωπό σου
Σε θραύσματα, όπου ένας κυπρίνος φιλάει το φεγγάρι,
Κολυμπώντας κόντρα στο ρεύμα του καταρράκτη, ώσπου
Τα πτερύγιά του ν’ ανελιχθούν και να χαθούν στον ουρανό.
Τύλιξε το ποίημά μου γύρω απ’ τα ξυλάκια σου, να τα
κρατήσεις καθαρά.
Μήπως αυτό σημαίνει ότι δεν θα ‘χω κλέψει ένα φιλί για πάντα;
Τα ασύλληπτα στήθη σου γίνονται το ιερό του μεταξοσκώληκα.

`

* H Efrat Ben Zur είναι ισραηλινή τραγουδοποιός. Στο δίσκο της «Robin» του 2012,  μελοποίησε εννέα ποιήματα της Emily Dickinson. Ηχογράφηση: Anova studios, Tελ Αβίβ,  Ισραήλ.

`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ:

`

I’m nobody! Who are you?

Are you nobody, too?
Then there’s a pair of us — don’t tell!
They’d banish us, you know.
How dreary to be somebody!
How public, like a frog
To tell your name the livelong day
To an admiring bog!

*

Είμαι ο Κανένας! Ποιος είσαι εσύ;
Είσαι- ο Κανένας- κι εσύ;
Τότε είμαστε δυο!
Μη σου ξεφύγει! θα το διαδώσουν-ξέρεις!

Πόσο πληκτικό-να είσαι- Κάποιος!
Πόσο κοινότυπο- σαν Βάτραχος-
Να κοάζεις τ’ όνομά σου -όλο το θέρος-
Σ’ ένα Βούρκο που εκφράζει θαυμασμό!

[μετφρ.: Λιάνα Σακελλίου]

`

*********************************************

`

*

Εισαγωγική Μελέτη και Επιμέλεια: Λιάνα Σακελλίου
Μετάφραση: Λιάνα Σακελλίου, Άρτεμις Γρίβα, Φρόσω Μαντά

`

Δίγλωσση ανθολογία, η οποία παρουσιάζει μεταφράσεις ποιημάτων από όλες τις περιόδους της παραγωγής της Dickinson πολλά εκ των οποίων μεταφράζονται για πρώτη φορά στην Ελληνική γλώσσα. Περιλαμβάνει ακόμη το σύνολο των επιστολών τη.   Η εκτεταμένη (σ.σ. 13-102) Εισαγωγική Μελέτη την οποία υπογράφει η Λιάνα Σακελλίου, αφορά το βίο και τις μελέτες για την ποιήτρια. Ενδεικτικά κεφάλαια: «Η θέση της Έμιλι Ντίκινσον στην Ιστορία της Αμερικανικής Λογοτεχνίας», «Η Προσωπικότητας της Νεαρής Έμιλι: Φίλοι, Διάβασμα και Γράψιμο», «Η Αγωνία για τη Δημιουργική Αρτίωση στην Περίοδο της Ωριμότητας», «Ερμηνείες του Λευκού Φορέματος», «Φεμινστικές Ερμηνείες για την Προσωπικότητα της Έμιλι». «Γενική Περιγραφή του Συνόλου των Επιστολών της Ντίκινσον» κ.ά. Επίσης το βιβλίο περιλαμβάνει και ένα Σημείωμα των μεταφραστριών σχετικά με τις δυσκολίες, τις επιλογές  και τους στόχους της μετάφρασης  καθώς και  φωτογραφικό υλικό.