Τον Απρίλιο του 2023 κυκλοφόρησε το τρίτο ποιητικό έργο της Παναγιώτας Λάσκαρη με τίτλο «Επτά μικρά άλγη για μια νοσταλγία» από τις εκδόσεις Κουκκίδα. ‘’Πρόκειται για ένα «συμφωνικό» ποιητικό έργο, σε επτά μέρη με οργανική ενότητα, αυστηρή δομή και εσωτερικές ανταποκρίσεις των μερών, […] ένα έργο με εμφανή και αφανή διακειμενικότητα και διακαλλιτεχνικές συνδέσεις’’  με κύριο στόχο της δημιουργού ‘’να συναντηθούν στο ποιητικό σώμα λόγος, μουσική και εικαστικές τέχνες, όχι τόσο ως διακειμενικές-καλλιτεχνικές αναφορές όσο ως οντολογικές συνδέσεις, ώστε να επιτευχθεί μία οντολογική, μουσική και ζωγραφική εξεικόνιση του νοήματος: μία ποίηση που να ακούγεται και ως μουσική και να «βλέπεται» και ως ζωγραφικός πίνακας.’’(βλ. σχετικά το σημείωμα της ποιήτριας στο Περιοδικό Περί Ου (periou.gr), 15-4-2023).

Με την ευκαιρία της έκδοσης της συλλογής συζητήσαμε με την Παναγιώτα Λάσκαρη σχετικά με το έργο αυτό:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΝΔΥΛΟΠΟΥΛΟΣ: Κυρία Λάσκαρη, η νέα σας ποιητική συλλογή –ή, ορθότερα, ποιητική σύνθεση– με τίτλο «Επτά μικρά άλγη για μια νοσταλγία» αποτελεί το πιο σύνθετο και πολυφωνικό έως τώρα έργο σας. Ο μαγικός αριθμός επτά αποτελεί το στέρεο δομικό στοιχείο του όλου, καθώς το έργο είναι δομημένο σε επτά ενότητες. Μιλήστε μας όμως για τα ισάριθμα άλγη του τίτλου και για τη σχέση τους με την Ιστορία.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΛΑΣΚΑΡΗ: Τα άλγη τα έχει προκαλέσει, ή μάλλον τα προκαλεί, η Ιστορία. Στις επτά όμως ενότητες της σύνθεσης, η Ιστορία δεν αποτελεί,απλώς, την αφόρμηση, αλλά ούτε είναιο στόχος, υπό την έννοια της στροφής προς το ιστορικό παρελθόν της Τουρκοκρατίας, της Επανάστασης και της νεότερης Ελλάδας. Σκοπός μου δεν ήταν η εξύμνηση της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου του ελληνικού παρελθόντος. Βλέπετε, η Ιστορία είναι η πραγματικότητα του ανθρώπου: εντός της αγωνίζεται, εντός της πέφτει, εντός της σηκώνεται, εντός της ασχημονεί, εντός της μεγαλουργεί, εντός της ανθρωποποιείται, εντός της βρίσκει τον Θεό του, που την καταδέχτηκε με την Ενσάρκωσή Του. Τα άλγη που προξενεί, αλλά και τα μικρά θαύματα που επιτελεί, λειτουργούν ως παράγοντες αυτοσυνειδησίας προσωπικής, εθνικής, υπερεθνικής, οικουμενικής, οντολογικής.Ήδη από τα πεζόμορφα τμήματα κάθε μέρους (ένα στην αρχή καθεμιάς από τις ενότητες) εγκαινιάζεται το σταυροαναστάσιμο κλίμα της συλλογής, που τη διατρέχει από την αρχή ως το τέλος. Έτσι, ο Νόστος λαμβάνει εσχατολογική προοπτική.

Η Ακαδημία Αθηνών, με αφορμή την ολοκλήρωση της Έκθεσης με θέμα «Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης επιστρέφει στην Ακαδημία Αθηνών» που λειτούργησε με επιτυχία από τον Δεκέμβριο του 2022 έως τον Ιούνιο 2023 στην Ανατολική Αίθουσα του Μεγάρου της, στο πλαίσιο του λογοτεχνικού έτους «Ιάκωβος Καμπανέλλης 2022», διοργανώνει εκδήλωση την Τετάρτη 28 Ιουνίου 2023 και ώρα 19.00.

Στην Έκθεση, που δέχθηκε πλήθος επισκεπτών, παρουσιάστηκε αρχειακό υλικό από την Ακαδημία Αθηνών, από το προσωπικό αρχείο του Ακαδημαϊκού στην έδρα «Λογοτεχνία (Θεατρική Δραματουργία)»,Ιάκωβου Καμπανέλλη (χειρόγραφα, φωτογραφίες, σπάνιες εκδόσεις, δίσκοι μουσικής, αφίσες), αδημοσίευτο υλικό από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, Κ.Υ., Αρχείο Γενικής Γραμματείας Τύπου & Πληροφοριών, καθώς και υλικό από το ιστορικό αρχείο της ΕΡΤ. Στην προγραμματισμένη εκδήλωση της 28ης Ιουνίου, την εκφώνηση χαιρετισμών και ομιλιών θα ακολουθήσει η προβολή του μεγάλου μήκους ποιητικού ντοκιμαντέρ με τίτλο MAUTHAUSEN (91’) σε σκηνοθεσία των κ. Παναγιώτη Κουντουρά και Αρίσταρχου Παπαδανιήλ, σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και ποίηση Ιάκωβου Καμπανέλλη.

Πρόκειται για μεγάλου μήκους ποιητικό ντοκιμαντέρ που παρουσιάζει τη νέα προσέγγιση στην ΚΑΝΤΑΤΑ ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και ποίηση Ιάκωβου Καμπανέλλη  ερμηνευμένη από τον Αρίσταρχο Παπαδανιήλ (φωνή) και τον Άρη Ζέρβα (βιολοντσέλο), καθώς και το αδημοσίευτο κείμενο για τηλεοπτικό γύρισμα ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ – ΜΑΪΟΣ 1988 του επιζήσαντα του στρατοπέδου συγκέντρωσης και εξόντωσης Μαουτχάουζεν, γενάρχη του νεοελληνικού μεταπολεμικού θεάτρουκαι ακαδημαϊκού Ιάκωβου Καμπανέλλη.

18 χρόνια από τον θάνατο του Μανόλη Αναγνωστάκη

Η συνέντευξη του Μανόλη Αναγνωστάκη κύπριο ποιητή και δημοσιογράφο Χρήστο Μαυρή. δημοσιεύτηκε σε δυο συνέχειες στην εφημερίδα «Τα Νέα» της Λευκωσίας, στις 24 Ιουλίου 1984. Το 1990, αποτέλεσε το δεύτερο σκέλος στο δοκίμιο του Χρ. Μαυρή, «Ο τελευταίος επιζών. Σπουδή στην ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη».

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

-Οι σχέσεις Τέχνης και ζωής μέχρι ποιο σημείο μπορούν να φθάσουν; Ας πάρουμε, όμως, εδώ σαν δεδομένο την ποίησή σας που, χωρίς δισταγμό, μπορώ να ισχυριστώ πως είναι ένα βιογραφικό χρονικό. Ο ίδιος μάλιστα, για να θυμηθούμε τα «Αντιδογματικά» κείμενά σας, ομολογείτε πως η παιδεία σας είναι «εμπειρική».

Κοίταξε. Εξωτερικά φαίνεται ότι η ποίηση διαχωρίζεται από τη ζωή. Ή, η Τέχνη διαχωρίζεται από τη ζωή. Αυτό με την τρέχουσα, με την κοινή αντίληψη και με τα τρέχοντα μέτρα. Γι’ αυτό πολλοί εκπλήσσονται πως ένας άνθρωπος μπορεί να γράφει έτσι και να συμπεριφέρεται διαφορετικά. Δηλαδή να είναι διαφορετικός σαν άνθρωπος και διαφορετικός σαν καλλιτέχνης. Αυτό είναι με τα κοινά, τα καθημερινά μέτρα.

Εγώ πιστεύω ότι υπάρχει ταύτιση του ανθρώπου με το έργο του. Άλλες φορές αυτό το πράγμα εμφανίζεται σαν ένα ενιαίο σώμα και αναγνωρίζει τον ποιητή ή τον δημιουργό ή τον καλλιτέχνη από τον άνθρωπο και, άλλοτε, δεν μπορεί το πράγμα αυτό να γίνει καταληπτό από την κοινή αντίληψη. Μέσα του, όμως, του ποιητή ή του καλλιτέχνη γενικότερα έχουν έλθει αντιφάσεις. Στην εξωτερική ζωή εκδηλώνει ορισμένα πράγματα τα οποία είναι σύμφωνα με την κοινή αντίληψη. Αυτά που βάζει μέσα του, τα οποία είναι εξίσου πραγματικότητα της ζωής του, δεν εκδηλώνονται με τα κοινά μέτρα.

Στην πραγματικότητα όμως ο αληθινός καλλιτέχνης δεν μπορεί να ξεφύγει από τον εαυτό του, από τα βιώματά του, τα οποία μπορεί να μην είναι εντελώς προσωπικά του βιώματα. Να είναι βιώματα άλλων τα οποία αφομοίωσε ο ίδιος. Αλλά προσωπικά δεν νομίζω πως μπορεί να ξεφύγει.

Η Βαρβάρα Σπυροπούλου γεννήθηκε στον Πειραιά. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία, και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Μετάφραση. Έχει εργαστεί ως ερευνήτρια σε θέματα σύγχρονης κοινωνικής και βιομηχανικής ιστορίας, ως διευθύντρια σύνταξης στον περιοδικό Τύπο και ως επιμελήτρια κειμένων. Η βασική της ασχολία σήμερα είναι η μετάφραση και η διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας. Έχει στο ενεργητικό της πολλές μεταφράσεις λογοτεχνικών, επιστημονικών και φιλοσοφικών έργων. Ασχολείται με την ποίηση και τον σωματικό αυτοσχεδιασμό, καθώς και με τη σχέση λόγου και κίνησης, μνήμης και σωματοποίησης.

Μιλάει στο «Ποιείν» για τη νέα της ποιητική συλλογή με τίτλο «Ανέρκα-Τα πρόσωπα του πάγου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γκοβόστη. «Ανέρκα» στη γλώσσα των Ίνουιτ είναι η ψυχή κι από την ίδια ρίζα προκύπτει το ρήμα που σημαίνει αναπνέω κι επίσης φτιάχνω ένα ποίημα. Στην ποίηση της Βαβάρας Σπυροπούλου συναντάμε ιστορίες για την ηχώ του χάους, τις απαρχές και τη συνέχεια.

Ανέρκα

Σ’ έψαξα το ξημέρωμα

στα όνειρα μου

χάδι στο άδειο μανίκι μου

σταγόνα που κρέμεται

προτού ξεσπάσει η προσμονή

Ανέρκα

Σε σένα μιλώ

Τον ατμό του σύμπαντος

Τον λυγμό της νύχτας

Η φωνή μου ανάποδη πλάστιγγα

αλαφραίνει τα κρίματα

Ανέρκα

Σ’ είχα ήδη σκοτώσει

προτού γεννηθείς

– Μιλήστε μας για τον τίτλο της ποιητικής σας συλλογής και τη σημασία του.

Β.Σ:Ο τίτλος της συλλογής είναι «Ανέρκα – Τα πρόσωπα του πάγου». Πάντα με τάραζε η σκέψη της βίαιης παρέμβασης -με το πρόσχημα του κανονιστικού δυτικού μοντέλου- στο σώμα ενός πολιτισμού που είχε καταφέρει, σε συνθήκες ακραίες όσον αφορά το κλίμα και την εξεύρεση πόρων, να επιβιώσει και να βρει τους τρόπους να εξασφαλίζει τη συνέχειά του. Δύο παράλληλοι κόσμοι, αυτός του 20ού αιώνα της τεχνοεπιστημονικής προόδου και εκείνος των νεολιθικών εργαλείων και της επινοητικότητας των ανθρώπων αποκλειστικά με τα μέσα που τους πρόσφερε ο τόπος τους. Στα ρήγματα που δημιουργούνται σε αυτές τις μεταβάσεις μπορεί να βρει κάπου τη θέση της η ποίηση, εκεί και εδώ, μια ανάποδη πλάστιγγα που επιχειρεί να αλαφρύνει τα κρίματα. Ο τίτλος αφορά μια σύμπνοια που αποτυπώνεται ρητά στη γλώσσα: Ανέρκα στη γλώσσα των Ίνουιτ είναι η ψυχή. Κι από την ίδια ρίζα προκύπτει το ρήμα που σημαίνει αναπνέω κι επίσης φτιάχνω ένα ποίημα.

Η Ήλια Μπούρα γεννήθηκε στην Αθήνα το 1991. Σπούδασε στη Νομική Σχολή Αθηνών και σήμερα εργάζεται ως δικηγόρος. Η «Εύκρατη ζώνη» είναι η πρώτη της ποιητική συλλογή και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Μιλάει στο «Ποιείν» για την ομορφιά της ποίησης, την Άνοιξη, τις αλλαγές που επιφέρει στη ζωή μας, αλλά και για τον έρωτα που είναι πηγή έμπνευσης και δημιουργίας.