Nellʼambito della cosiddetta generazione dell’80, cioè per convenzione quella costituita da autori nati negli anni ʼ50, dal più o meno 1955 ai primi anni del decennio 1960, che hanno iniziato la pubblicazione delle loro opere allʼincirca dal 1975 in poi, non mancano poeti di sicuro talento e di feconde prospettive, la cui posizione acquisita giustifica una particolare attenzione di analisi e di studio, costituendo essi per così dire la spina dorsale di una testimonianza letteraria che, per svariati, comunque imprescindibili motivi, non potrebbe certo essere ignorata.
Le trascorse “generazioni poetiche”, a cominciare da quella famosissima del ʼ30, irripetibile addirittura a livello mondiale con i suoi Seferis, Elitis, Ritsos, Vrettakos, Embirikos, Engonòpulos, ecc., e le successive che hanno avuto la sfortuna non solo di essere pesantemente trascinate, ma sopra tutto di trovarsi dilaniate negli ingranaggi dapprima di una durissima guerra mondiale e poi del più tragico conflitto civile nella moderna storia greca e degli interminabili, quasi trentennali, strascichi di irriducibile e non meno odiosa discriminazione politico-sociale che seguirono – le trascorse generazioni dunque non possono che trovarsi attualmente, e nella più che corretta logica, nella fase di definitivo assestamento nella generale cornice della letteratura neoellenica, avendone ormai gli autori finito in modo irreversibile il loro iter creativo o, in particolare, per quelle immediatamente anteriori al 1980, in sostanza esperito le ultime originali e concludenti elaborazioni espressive.
In tale ordine di idee quindi appare palese come, rispetto alla posizione organica di tutta la produzione che costituisce lʼeredità almeno delle due generazioni precedenti a quella dellʼʼ80, il compito precipuo della critica non sia e non possa ormai più essere quello di definirne un carattere, un indirizzo o un ceppo, tematiche sulle quali risulta essere stato ampiamente sinora dissertato, ma bensì quello di definitivizzare la loro sistemazione collocativa, ovviamente non più modificabile in melius o in peius, entro gli immutabili confini di esperienza poetica che gli compete.

Κριτική της ποίησης

Μισώ τούτη την εποχή της βασιλείας των αστών
τη βασιλεία μπάτσων και παπάδων
μʼ ακόμα περισσότερο μισώ τον άνθρωπο αυτόν που δεν την μισεί
καθώς εγώ
μʼ όλες του τις δυνάμεις.

Και φτύνω στη μούρη σου άνθρωπε μηδαμινέ, από τη φύση πιο μικρέ,
που απʼ τα ποιήματα μου όλα, εσύ προτιμάς τούτη την Κριτική
της ποίησης.

(Από τη συλλογή Η άμεση ζωή, 1932)

EIΣAΓΩΓH

Τον Αύγουστο του 1800 δημοσιεύεται στο περιοδικό Athenaum –όργανο της φιλοσοφικής και λογοτεχνικής έκφρασης του πρώιμου γερμανικού ρομαντισμού, που εξέδιδαν στην Ιένα, από το 1798 ως το 1800, οι αδελφοί Φρίντριχ και Αουγκούστ Βίλχελμ Σλέγκελ– η αναθεωρημένη εκδοχή των Ύμνων στη Νύχτα του Νοβάλις, ψευδώνυμο του Γκέοργκ Φρίντριχ Φίλιπ Βαρώνου φον Χάρντενμπεργκ. Ήταν ένα από τα λίγα έργα του που είδαν το φως της δημοσιότητας κατά τη διάρκεια της σύντομης ζωής του. Είχε προηγηθεί ένα χειρόγραφο σχεδίασμα (τέλη 1799-αρχές 1800) διαρθρωμένο σε στίχους. Το δεύτερο σχεδίασμα, το οποίο ο ποιητής σκόπευε να τιτλοφορήσει Η Νύχτα, ανακύπτει λίγο αργότερα: τέλη Ιανουαρίου-αρχές Φεβρουαρίου 1800. Γραμμένο στο μεγαλύτερο μέρος του σε έρρυθμη πρόζα, επιλέγεται από τον Νοβάλις ως η οριστική μορφή της σύνθεσης. Πρόκειται για έναν συγκερασμό λογοτεχνικών τρόπων, ειδών και φιλοσοφίας, που εκφράζει το όραμα ενός υψηλού, οικουμενικού έργου, καίριου ζητούμενου στην καλλιτεχνική δημιουργία των πρώιμων Γερμανών ρομαντικών.
Η βαθύτατη οδύνη που δοκίμασε ο Νοβάλις από τον πρόωρο θάνατο της αγαπημένης του, Σοφί φον Κυν, συνιστά τον προφανή αυτοβιογραφικό πυρήνα του συνθέματος. Όσο για τον πνευματικό πυρήνα, οι επιρροές από τον υποκειμενικό ιδεαλισμό του Γιόχαν Γκότλιμπ Φίχτε είναι προφανείς. Σύμφωνα με τον Φίχτε, το Εγώ (το υποκείμενο, η εμπειρική συνείδηση) παράγει το Μη-Εγώ (το αντικείμενο, την απόλυτη συνείδηση). Ως εκ τούτου, η παράσταση του φυσικού κόσμου ανάγεται σε κατʼ εξοχήν δημιούργημα του πνεύματος, και η σχέση του πραγματικού με το πεπερασμένο σʼ εκείνη τη νοσταλγία που παίρνει τη μορφή του έρωτα για το Αιώνιο. Ωστόσο, στους Ύμνους στη Νύχτα, ο Νοβάλις δεν θα εφαρμόσει απλώς τις παραπάνω φιλοσοφικές απόψεις, αλλά θα τις αναθεωρήσει και θα τις διευρύνει κριτικά. Αρχικά, η λυρική φωνή του ποιητικού υποκειμένου αναλαμβάνει να αρθρώσει την έγχρονη συνείδηση του άχρονου. Μέχρι τον 5ο Ύμνο, έχουμε να κάνουμε με μιαν ανασκοπηση της ιστορικής και θρησκευτικής εξέλιξης της ανθρωπότητας από τους αρχαίους χρόνους ως την εποχή της συγγραφής του ποιήματος.

1
έκανα το άλμα από μένα στην αυγή
άφησα το σώμα μου δίπλα
στο φως
και τραγούδησα τη θλίψη αυτού που
γεννιέται.

3
μόνο η δίψα
η σιωπή
καμιά συνάντηση

φυλάξου από μένα αγάπη μου
φυλάξου από τη σιωπηλή στην
έρημο
από την ταξιδιώτισσα με το άδειο ποτήρι
και τη σκιά της σκιάς της

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΠΑΡΑΣ (1906-1990)

from Compositions, I, 1933

(Πατήστε για να ακούσετετε τον Δημήτρη Χορν να διαβάζει (ανέκδοτη ηχογράφηση)
(1963) από το Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού:

http://www.snhell.gr/lections/content.asp?id=81&author_id=65&page=anthology

THE CLEOPATRA, THE SEMIRAMIS AND THE THEODORA

Once every week,
on a given day,
and always at the same hour,
three handsome ships,
the Cleopatra, the Semiramis, and the Theodora,
leave their berth
at nine oʼclock
for Piraeus always,
for Brindisi and for Trieste
always.

Without manoeuvres or fuss
or hesitation
or unnecessary blowing on the whistle,
they put out to sea,
the Cleopatra, the Semiramis, and the Theodora,
like certain well-bred people
who take leave of their hosts
without uncouth and superfluous
handshaking.