Δελτίο θυέλλης είναι το τρίτο ποιητικό βιβλίο της Αλεξίας Καλογεροπούλου, μετά από τις Λέξεις στην άμμο (2019) και τα Μεθεόρτια έθιμα (2020). Σχολιάζοντας εκείνα τα έργα, παρατήρησα ότι η ποίησή της προσανατολίζεται προς την κατεύθυνση της απλής κομψότητας, αποφεύγοντας τους εκφραστικούς πειραματισμούς που τόσο συχνά διατρέχουν το κυριότερο ποιητικό ρεύμα στην Ελλάδα, προπαντός τα τελευταία χρόνια.  Και λέω «απλή» με την καλή έννοια της λέξης, δηλαδή γνήσια, κλασική, άμεση, χωρίς τα ρητορικά σχήματα που πνίγουν το συναίσθημα.

Τώρα, με το Δελτίο θυέλλης, η ποιήτρια άλλαξε εκφραστική πορεία. Η γλώσσα είναι ακόμα καθαρή στην έκφραση, αλλά η δομή των στίχων κατακερματίζεται σε μικρές ενότητες και συχνά έχουμε τη συνταύτιση στίχου –λέξης. Η συχνή απουσία της στίξης (με λίγες εξαιρέσεις) δίνει δυναμισμό στο λεκτικό ρεύμα και ο αναγνώστης καλείται να τρέξει στη σελίδα για να συναρμολογήσει τα διάσπαρτα μέλη του λόγου. Για παράδειγμα:

με οδηγίες

για επιβίωση

από συμφορές

και στραπατσαρίσματα

από αδικίες

και καταστροφές

από πολέμους

και συρράξεις

(σελ. 22)

δεν συμφέρει

για το καλό μου

για το καλό σου

για το μέλλον

των παιδιών σου

για να μη λιώσουν

οι πάγοι

στην Ανταρκτική

(σελ. 23)

Ένα ηρωϊκο Ρέκβιεμ για τον χαμένο αδελφο

Η νέα ποιητικη σύνθεση του Νίκου Λάζαρη που τιτλοφορείται ΄΄Σκοτεινος καθρέφτης΄΄ και η οποία αποτελείται απο 23 σπονδυλωτα άτιτλα μικρα μέρη, εκδομένη το 2022 απο τις εκδόσεις Κουκκίδα, κλείνει μέσα-της ένα ολόκληρο κόσμο. Είναι όμως ένας κόσμος απολεσθέντας τον οποίο τώρα ο ποιητης προσπαθει ν’ αναπλάσει με τη βοήθεια της μνήμης-του, έστω και νοερα, με λέξεις πικρες και στίχους πένθιμους μέσα στον χωροχρόνο που δημιουργήθηκε αυτος ο κόσμος.

Πρωταγωνιστης και απόλυτος άρχοντας σε αυτο τον τελεσίδικα απολεσθέντα κόσμο, όπως μαθαίνουμε, ήταν ο μικρότερος αδελφος-του Θεόδωρος, που έφυγε πρόωρα απο τη ζωη. Γι’ αυτο και η καινούργια ποίησή-του είναι βυθισμένη στον πόνο και την θλίψη-του. Αφόρητος πόνος και φαρμακερη θλίψη για τον τόσο πλούσια προικισμένο και χαρισματικο αδελφο, με την «ποιητικη εμορφια», αλλακαι τόσο γρήγορα και άδικα χαμένο νέο. Γράφει ο Ν. Λάζαρης στο μέρος με αρ. 13:

Χελιδονου, ρέμα της Πύρνας,

Υδατόπυργε,

μονη Χρυσοβαλάντου,

δάση του Κάσδαγλη

και του Κοτζαμάνη,

Ηλιακο χωριο,

ονόματα τόπων μυθικα

της πολίχνης

που μας ανάθρεψε

με το γάλα της μητρος,

είστε τώρα τ’ απομεινάρια

ενος κόσμου περίκλειστου

που δεν υπάρχει πια,

έχει χαρακτει όμως

ανεξίτηλα στη μνήμη

(αρ. 13, σ. 23)

Δεν μας εκπλήσσει, επομένως, το γεγονος πως τα αυτοβιογραφικα στοιχεία είναι παραπάνω απο εμφανη σε αυτη τη συλλογη-του. Υπάρχει, δηλαδη, μέσα-της, εξ αντικειμένου, ένας έντονος αυτοβιογραφικος τόνος. Τα περισσότερα, μάλιστα, αυτων των σαφως αυτοβιογραφικων στοιχείων έχουν απόλυτη ακρίβεια.

Διαμέσω τού τίτλου τής συλλογής, ο ποιητής, ειδοποιεί πως θα αποτυπώσει τα όσα έδρεψε στη ζωή του και θα τα αποτιμήσει· όχι εν είδη χρονολογικής καταγραφής γεγονότων-σταθμών, τα οποία σημάδεψαν την ύπαρξή του, συνοδευόμενη από εξομολογητικό απολογισμό, αλλά, με έναν τρόπο αρκετά διαφορετικό, τον οποίο ο αναγνώστης καλείται να αποκωδικοποιήσει. Τα σωσμένα θερίσματα ζωής, θα παρατεθούν ενδεδυμένα με τις επικαλύψεις τής μνήμης, διαποτισμένα με συναισθήματα ενοχών, απουσίας, ματαιώσεων, απογοήτευσης, παραλείψεων, αγωνίας, πόνου, πίκρας, προδομένων επιθυμιών και αδικαίωτων πόθων· μεταποιημένα σε στοχασμούς, που μετουσιώνονται σε στίχους με πλούσια ευαισθησία -δίχως επιτήδευση και μεγαλόσχημες εκφράσεις-, απαλότητα τόνων και ήπια, σε ένταση, λυρικά κορυφώματα, που οδηγούν τον αναγνώστη σε μια συνειδησιακή διαδρομή, όπου αφετηρία και προορισμός συγχέονται, παρελθόν και παρόν συγχωνεύονται, και το εξωτερικό βίωμα με τη μνημονική καταθήκη αλληλοδιαδέχονται το ένα το άλλο, εντός ενός πλαισίου όπου καταργείται η χρονική ιεράρχηση, οδηγώντας τελικά, σε έναν νέο τρόπο σήμανσης του χρόνου αυτού καθαυτού.

Η λογοτεχνία -ως πνευματική προσπάθεια, η οποία σκοπεί να επιδράσει στα αισθήματα και τις σκέψεις των ανθρώπων, αποκαλύπτοντας μέσω του λόγου τις ουσιώδεις ιδιότητες και σχέσεις των φαινομένων της πραγματικότητας-, αποκτά αξία, στον βαθμό που κατορθώνει να μετατραπεί σε εργαλείο για την κατανόηση του κόσμου, και τρόπος για να φανερωθεί η ουσία της ζωής.
Δυστυχώς, όμως, στις μέρες μας, η μεγάλη πλειοψηφία των ποιητικών συλλογών, χαρακτηρίζεται από εντελώς αφαιρετική και δυσνόητη γραφή, υπερφορτωμένη με συναισθηματικές εξάρσεις, ερειδόμενη στον υποκειμενισμό και την αυτο-αναφορικότητα· αποτελώντας, συνήθως, μια καθαρή απόπειρα έκφρασης της εσωτερικότητας του δημιουργού, ο οποίος, παραδομένος στον ενδοσκοπικό παροξυσμό του, παραθέτει -με διάθεση εξομολογητική- ένα συνονθύλευμα από θραύσματα προσωπικών εντυπώσεων και συναισθημάτων, αρνούμενος πεισματικά να εστιάσει στη συλλογικότητα και να καλλιεργήσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη για τα φαινόμενα της κοινωνικής ζωής.
Ο Γιάννης Νικολόπουλος, κάποτε είχε γράψει: «Όταν η ποίηση αποτάσσει τον πειρασμό του υποκειμενισμού, που δημιουργεί η παθολογικά αρρωστιάρικη ενδοστρέφεια, τότε είναι Τέχνη του λόγου αληθινή. Τότε, εκπληρώνει το μεγάλο της προορισμό: την ψυχική και συνειδησιακή επικοινωνία της, για την ανάταση των μαζών». Η ποίηση, λοιπόν, οφείλει να εστιάζει στο κοινωνικά σημαντικό και να ανακλά την πραγματικότητα, σε κάποια διαυγασμένη της όψη. Ποιες πτυχές της πραγματικότητας, όμως, είναι όντως ιδιαίτερα σημαντικές; Μια νεαρή γυναίκα που ψωνίζει, ένας σκύλος που τρέχει σε κάποιο πάρκο, ένας άντρας που καπνίζει καθισμένος σε ένα παγκάκι, ένα ζευγάρι που ερωτοτροπεί σε κάποιο σκοτεινό σοκάκι, ένας απολυμένος εργάτης που επιστρέφει στο σπίτι του σκυθρωπός, το κατακρεουργημένο κορμί της Ελένης Τοπαλούδη στον βυθό της θάλασσας (το 22ο ποίημα της συλλογής, του Παναγιώτη Μηλιώτη, είναι αφιερωμένο στη μνήμη της Ελένης Τοπαλούδη, και το τελευταίο στον Παύλο Φύσσα)· όλα τα παραπάνω, αποτελούν κομμάτια της πραγματικότητας και, ως τέτοια, έχουν το καθένα, κάποια σημασία. Ποια είναι -αν υπάρχει-, όμως, η βαθύτερη ουσία, η οποία συνδέει όλα αυτά τα στιγμιότυπα πραγματικότητας; Που βρίσκεται ο κρυφός δεσμός, ο οποίος συνδέει σαν αιτιακός χόνδρος, τις πολλαπλές εκφάνσεις των πραγμάτων; Και, η ποίηση -που ιεραρχεί διαφορετικά τις προτεραιότητές της, σε κάθε διαφορετική συγκυρία-, σε ποιες όψεις της πραγματικότητας οφείλει να εστιάσει σε κάθε δοσμένη ιστορική στιγμή, ώστε να αποκαλύψει την ουσία της εποχής της;

Ο ποιητής δεν ορίζεται ποιητής επειδή γράφει επιδέξια στίχους και ρίμες, αλλά πρωτίστως επειδή ο ίδιος έχει την αίσθηση και την ευθύνη ότι φέρει μέσα του το φως ενός ανώτερου τρόπου σκέψης, ενός ανώτερου Λόγου. Μία από τις ιδιότητες της ποίησης και του ποιητή είναι η επαναστατικότητα. Και πόσο μάλλον αν ο ποιητής είναι και βιολογικά και ψυχικά νέος. Μια τέτοια ανατρεπτική διάθεση είναι ολοφάνερη στην ποίηση του Παναγιώτη Τσάμη.

«Θαυμάζω σε,

ω Μέγα Άστρο

που πάνω απ΄ του Ολύμπου

τις κορφές βρίσκεσαι. . .

. . . . . . . . . . . .

Συμμερίζομαι σε, ω Μέγα Άστρο

. . . . . . . . .

Ο αγών σου, αγών μου» από το «ΖΩΗΡΟ ΑΣΤΡΟ»

Αρχικά ο τίτλος «Ακανθώδες άνθος» έχει τη μορφή οξύμωρου σχήματος δηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο ότι στα ποιήματά του συνυπάρχει η ανθοφορία της δημιουργίας μαζί με επίπονες αιρετικές αιχμές για τα πράγματα και τον περιβάλλοντα κόσμο μας. Το «άνθος» δεν είναι εύκολα προσβάσιμο και προσεγγίσιμο. Είναι περιχαρακωμένο με αντίσταση και ένσταση ακάνθινη. Είναι άνθος για τους τολμηρούς, τους αληθινούς, τους αξιοπρεπείς, για τους αληθινούς ποιητές, αλλά και αναγνώστες.

Ξεκινά τη συλλογή με το ποίημα «Μούσης κάλεσμα», όπου διαφαίνεται η πηγή της έμπνευσης ή καλύτερα η αφορμή για να ανοίξει η φλέβα της δημιουργίας και να γεννηθούν άνθη ποιητικά, κατεξοχήν ακάνθινα. Νιώθει ποιητής και κατανοεί πως οι δημιουργίες γεννιούνται από καλέσματα πόνου. Ο πόνος, η επιθυμία, η νοσταλγία, η διάψευση είναι τα πρώτα σπέρματα της ποιητικής ανθοφορίας. Συνειδητοποιεί ο Παναγιώτης ότι τα ανθρώπινα συναισθήματα δεν είναι για αυτόν απλά και ιερά, βέβαια, βιώματα, αλλά πηγές ποιητικής αφύπνισης.