Τον καιρό της νιότης μας ο έρωτας μάς φαινόταν ένα αίσθημα ισχυρό, ικανό να μεταμορφώσει τη ζωή. Η σεξουαλική επιθυμία, που ήταν αξεχώριστη απ’ τον έρωτα, συνοδευόταν από ένα αίσθημα εγγύτητας, κατάκτησης και μέθεξης που όφειλε να μας υψώνει πάνω απ’ τις πεζές μέριμνες και να μας καθιστά ικανούς για μεγάλα πράγματα.
Ένα απ’ τα πιο διάσημα σουρεαλιστικά ερωτηματολόγια ξεκινούσε με την ερώτηση: «Ποια ελπίδα εναποθέτετε στον έρωτα;». Εγώ απάντησα: «Αν είμαι ερωτευμένος, κάθε ελπίδα. Αν δεν είμαι, καμία». Ο έρωτας μας φαινόταν αναπόσπαστο στοιχείο της ζωής, της πράξης, της σκέψης, της αναζήτησης.
Σήμερα, αν πιστέψω τα όσα μου λένε, για τον έρωτα ισχύει ό,τι και για την πίστη στον Θεό. Τείνει προς εξαφάνιση — τουλάχιστον σε ορισμένα κοινωνικά στρώματα. Σήμερα ο έρωτας παρουσιάζεται σαν ένα ιστορικό φαινόμενο, σαν μια πολιτισμική ψευδαίσθηση. Ο έρωτας μελετάται, αναλύεται — ει δυνατόν, θεραπεύεται.
Διαμαρτύρομαι. Δεν υπήρξαμε θύματα κάποιας ψευδαίσθησης. Ακόμη κι αν σ’ ορισμένους φαίνεται δύσκολο να το πιστέψουν, ερωτευτήκαμε αληθινά.

***********

Διαβάστε περισσότερα

VIII

τα δόντια της μέρας είναι γιασεμιά

δεν δαγκώνουν-περιμένουν

δεν κροταλίζουν-υπαινίσσονται θαύματα που επείγουν

 

το Ανείπωτο

το Ανείδωτο

το Αειθαλές

το Άγριο

παράπονο

σαν ποταμός φουσκώνει

 

ύστερα

μια κλεψύδρα που αδειάζει πάνω του

πάει

μαζί με μένα να το θάψει

 

και

πρέπει για μια φορά ακόμη να γίνω

ο εφευρέτης ενός αθώου ουρανού

που ‘χει στις φλέβες του

όλη τη δύναμη του αίματός μου

 

κρυώνω στην πιο ζεστή σου μέρα

γράφω μια φωτιά στα χείλη μου απάνω

με τις μαργωμένες θύμησες

των άτολμων χειλιών μου

 

αίτιο και αιτιατό

με ανακηρύσσουν ένοχο ερήμην

 

περιμένω την καταδίκη μου

και στο σβήσιμο της ανάσας μου

το Άφθαρτο

μαθαίνει στις στιγμές μου να ανασαίνουν

 

ψύχος ηδύ στο σημείο τήξης σου

 

σταλακτίτης δύσκολων συμφώνων

ο αποχωρισμός

 

και υπόσχεση

το παράγγελμα από μακριά κραυγάζει

ν’ αρχίσει επιτέλους το ταξίδι

σ’ αυτό το δέλτα που μου ‘λειπε εκ γενετής

για να σε πω καινούργια ισλανΔία

σ’ αυτό το σίγμα

για να σε πω παλιά μου ιΣπανία

σε ό,τι έχω μα μου λείπει

σε έναν άτλαντα

ολοκάθαρο καθρέφτη

μήπως διαβάσω το όνομά σου

σαν όνομά μου

 

αρχή επιτέλους

 

κι έτσι να αναβλύσει

το εσώτατο ύδωρ

καθαρό κοχλάζον

 

κλαίγοντας

 

καίγοντας

τα βρώμικα σκοτάδια όλα

των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

 

ΑΠΟΦΥΓΗ

Χειμώνες ατέρμονους ξόδεψα

κρυμμένη κάτω από τα σκεπάσματα

μέχρι να θρέψει η πληγή

να γίνει όπως πρώτα.

 

Ξόδεψα μέρες, μήνες, χρόνια

να κρύβομαι

και ακόμη δεν έμαθα

πως η φθορά δεν φθίνει μόνη.

 

Αυτό το σεντόνι βάρυνε

λες και ζήλεψε τα μάρμαρα

κι εγώ αφέθηκα

λες και ζήλεψα τα πτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Ξαφνικά, όταν είχα πια κλείσει τα εξηνταπέντε μου χρόνια, έχοντας χάσει και τη λίγη μνήμη που μου είχε απομείνει, μα και τις δυνάμεις που χρειάζονταν για να μπορώ να τρέχω στην εξοχή, χωρίς οδηγό, χωρίς βιβλία, χωρίς κήπο, χωρίς φυτολόγιο, με ξανακατέλαβε η ίδια τρέλα, αλλά με ακόμη μεγαλύτερο ζήλο απ’ ό,τι την πρώτη φορά. Και νά με λοιπόν, αφοσιωμένος στα σοβαρά στο σοφότατο σχέδιο ν’ αποστηθίσω ολόκληρο το Regnum vegetabile του Μούρραιυ και να μάθω όλα τα γνωστά φυτά πάνω στη γη. Μιας και δεν είχα τη δυνατότητα να ξαναγοράσω τα βιβλία βοτανικής, αναγ­κάστηκα ν᾽ αντιγράψω τα βιβλία που μου δάνεισαν. Έχω αποφασίσει να ξαναφτιάξω ένα φυτολόγιο πιο πλούσιο από το πρώτο. Κι όσο περιμένω να περιλάβω σ’ αυτό όλα τα φυτά της θάλασσας και των Άλπεων, όλα τα δέν­τρα των Ινδιών, ξεκινώ με τα πιο απλά: με την αναγαλλίδα, το μυρώνι, το μποράγκο, τον μαρτιάκο. Μαζεύω με προσοχή φυτά στο κλουβί για τα πουλιά μου, κι όταν συναντώ κάποιο καινούργιο φυτό, λέω μέσα μου με ικανοποίηση: Νά άλλο ένα χορταράκι.

********************************************************

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

του Θάνου Σαμαρτζή

Είναι Απρίλης του 1776 και στους δρόμους του Παρισιού ο 64χρονος Ζαν-Ζακ Ρουσσώ μοιράζει στους διαβάτες ένα χειρόγραφο φυλλάδιο με τίτλο: Προς κάθε Γάλλο που εξακολουθεί ν’ αγαπά τη δικαιοσύνη και την αλήθεια. Ξεκινά ως εξής:

Γάλλοι! Έθνος άλλοτε αγαπημένο και τρυφερό, τι έχετε απογίνει; Τι σας έκανε ν’ αλλάξετε στάση απέναντι σ’ έναν κακότυχο ξένο, που είναι μόνος του, στο έλεός σας, χωρίς κανένα στήριγμα, χωρίς κανέναν υπερασπιστή (…); Τι σας έκανε ν’ αλλάξετε στάση απέναντι σ’ έναν άνθρωπο άκακο και άδολο, εχθρό της αδικίας, μα καρτερικό στο να την υπομένει, ο οποίος ποτέ δεν έκανε, ποτέ δεν ευχήθηκε, ποτέ δεν ανταπόδωσε κακό σε κανέναν, και ο οποίος εδώ και δεκαπέν­τε χρόνια, βουτηγμένος, κυλισμένος από εσάς στο βούρκο της ατίμωσης και της διαβολής, βλέπει και νιώθει να του φορτώνουν χωρίς σταματημό αισχρότητες που όμοιές τους δεν ακούστηκαν ποτέ για κανέναν άνθρωπο, δίχως ποτέ να μπορέσει τουλάχιστον να μάθει την αιτία! 

 

Ούτε ένας σχεδόν απ’ τους περαστικούς δεν δέχτηκε να πάρει το φυλλάδιο.

 

Λίγες βδομάδες νωρίτερα, στις 24 Φεβρουαρίου του ίδιου έτους, ο Ρουσσώ είχε μπει κρυφά στην Παναγία των Παρισίων από μια πλαϊνή είσοδο, σε μια ώρα που πίστευε πως θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος. Σκόπευε να εναποθέσει στην αγία τράπεζα της εκκλη­σίας το έργο που ετοίμαζε τα τελευταία τέσσερα χρόνια: το Ο Ρουσσώ κριτής του Ζαν-Ζακ, γνωστό και με τον υπότιτλό του, Διάλογοι. Στο έργο αυτό αναλαμβάνει ρόλο κρινόμενου, κριτή και συνηγόρου, επιχειρώντας να υπερα­σπιστεί τον εαυτό του και να ξεσκεπάσει τη συνωμοσία που έχει εξυφανθεί σε βάρος του. Μόνο που η συνωμοσία είναι οικου­μενική, έχει απλωθεί σ’ ολόκληρη την Ευρώπη. Κάθε άνθρωπος που συναντά, όσο φιλικός κι αν δείχνει, συμμετέχει στην πλεκτάνη. Δεν έχει νόημα, πιστεύει, να δοκιμάσει να μετα­στρέψει τις απόψεις των συγ­καιρινών του. Απευθύνεται λοιπόν στον θεό και μπαίνει στο ναό του. Ξάφνου, όμως, παρατηρεί πως υπάρχει ένα κιγ­κλίδωμα που τον εμποδίζει να πλησιάσει την αγία τράπεζα. Το σχέδιό του αποτυγχάνει. Για μια στιγμή σκέφτεται, μας λέει, πως ούτε ο θεός δεν είναι διατεθειμένος να τον ακούσει.

Διαβάστε περισσότερα

 

«γιατί η ζωή δεν είναι πρόβα και ο θάνατος δεν είναι παρένθεση»

Έντουαρντ έστλιν κάμινγκς

Αφιέρωση:Του Μήτσου

 

 

Η ποιητική συλλογή της Ελένης Γκίκα «εν ερημίαις επλανήθησαν» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΑΩ και διαπραγματεύεται τις ιδέες του χρόνου, της ιστορίας και του προσωπικού πένθους μέσα από ένα ιδιαίτερα αναστοχαστικό πρίσμα. Η Ελένη Γκίκα είναι μια ποιήτρια για την οποία η γραφή δεν είναι απλώς μια διαδικασία έκφρασης, αλλά η ίδια η ζωή της. Δεν φοβάται να βυθιστεί στα σκοτεινά και δύσκολα μονοπάτια της ψυχής και να εξερευνήσει τις αδυναμίες. Μέσα από αυτό το ταξίδι αναδύεται μια δύναμη, μια ελπίδα, μια αναγέννηση που καθιστά την ποίησή της τόσο ζωντανή και παλμική.

Τα ποιήματά της είναι τόσο προσωπικά ….άμεσα, που δεν έχουν όρια ανάμεσα στο ποιητικό της έργο και την ίδια, άλλωστε η ποίησή της είναι βιωματική. Ποιήματα με έντονη εσωτερικότητα και ένταση, με την ποιήτρια να συνδέει το προσωπικό βίωμα με τη συλλογική μνήνη. Μιλά για τον άνθρωπο, για τη ζωή, για τον έρωτα και τον θάνατο με έναν τρόπο που μας αφορά όλους.

 

 

1. Κάτοπτρα

Όσα χρόνια και να περάσουν/ο πατέρας σου θα είναι πάντοτε ο πατέρας σου/όπως κι εκείνη εκεί η οικογένεια/που έχει αρχίσει να σχηματίζεται πλέον αντίστροφα/επάνω στον ουρανό.[..]

Στο ποίημα «Κάτοπτρα» το προσωπικό βίωμα της απώλεια του πατέρας της συνοδεύεται από την αίσθηση του χρόνου που δεν επιστρέφει. Το ποίημα αποτυπώνει την αναζήτηση ενός «χάσματος» ανάμεσα στον παρελθόν και το μέλλον, την εναλλαγή των ρόλων….όταν το άτομο μεταβαίνει στην πιο καθοριστική διαδικασία της ανθρώπινης ζωής , από το ρόλο του παιδιού σε εκείνον του ενηλίκου. Είναι αυτές οι ψυχικές, κοινωνικές και συναισθηματικές αλλαγές που το συνοδεύουν που μεταβάλλουν την αντίληψη του για τον κόσμο. Αυτή η εικόνα του πατέρα, ως αναπόσπαστο κομμάτι της μνήμης, πλέκεται με την εσωτερική αναζήτηση της ποιήτριας για την ταυτότητά της και για την αποδοχή της οριστικής απώλειας.

 

 

5.Η μισοτελειωμένη κίνηση

Οι περισσότεροι/γι’ αυτό γράφουν/ζωγραφίζουν, κάνουν γλυπτά,/γλυκά,/για να γλυτώσουν/απ’ την κατάρα/της μισοτελειωμένης κίνησης/μέχρι να μάθουν πως/σ’ αυτήν εδώ τη ζωή/τίποτε δεν γίνεται που/να μην είναι ημιτελές.

Το ποίημα «Η μισοτελειωμένη κίνηση» είναι μια βαθιά στοχαστική αναφορά στην ανθρώπινη κατάσταση, την ανάγκη για δημιουργία και την αποδοχή της ημιτελούς φύσης μας. Η Ελένη Γκίκα δεν περιορίζεται μόνο στην αναγνώριση της ατελούς φύσης των έργων μας, αλλά επεκτείνει αυτήν τη θεματική στον ίδιο τον ανθρώπινο βίο. Η αίσθηση ότι ποτέ δεν θα φτάσουμε στην απόλυτη τελειότητα είναι αναπόφευκτο κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας. Το ποίημα είναι μια παραδοχή ότι η ίδια η αναζήτηση για τελειότητα είναι αυτή που μας κινητοποιεί, μας αναγκάζει να συνεχίσουμε να δημιουργούμε και να εξελισσόμαστε.

Η «Ελένη Γκίκα» μέσα από τη νέα της συλλογή παρουσιάζει έναν ποιητικό κόσμο γεμάτο συναισθηματική ένταση και νοηματική πυκνότητα, που καλεί τον αναγνώστη να αναστοχαστεί για την ανθρώπινη ύπαρξη, τη μνήμη και τον χρόνο. Οι ποιητικές εικόνες της είναι τόσο δυνατές και γεμάτες συναίσθημα, όσο και οι σιωπές που τις συνοδεύουν, προσφέροντας στο έργο ένα αίσθημα ακινησίας μέσα στην αέναη κίνηση της ζωής.

 

 

Α. Μηδένα προ του Τέλους του…

1.Η πανοπλία της Ιστορίας

Μόνο να άρχιζε το μυθιστόρημα

ύστερα γνώριζε πως

η ίδια του η ιστορία

θα την προστατεύσει ως το τέλος

 

Γι’ αυτό και ζύγιζε στοίχιζε

συνέχεια τα μολύβια

δοκίμαζε γομολάστιχες

και ξύστρες

σηκωνόταν αξημέρωτα

για να γράφει μεταξύ ύπνου και ξύπνιου

 

Και τι δεν έκανε

για να ‘μπει στο ρυθμό της

 

Φτάνει ν’ αγγίζει την ουρίτσα της

αυτό έφτανε

τα γνώριζε πολύ καλά τα ραντεβού

της κάθε μέρας

όλα τα υπόλοιπα ήταν θέμα χρόνου.

 

Η ιστορία θα την ασφάλιζε για κάμποσο

γι’ αυτό αγωνιζόταν

Ήξερε ότι ήταν η μοναδική της πανοπλία.

 

Τρίτη 13 Σεπτ. 2022, ξημερώματα

 

**

2. Εντέλει, τόση σύνεση χαμένη

 

Όσο εκκρεμούσε η μάχη των Θερμοπυλών

ο Λεωνίδας πάση θυσία

ακόμα θα ζούσε

και οι Τριακόσιοι, επίσης,

όσα επικίνδυνα κι αν έκαναν

Ακόμα κι αν σκοτώνονταν

αναμεταξύ τους

τελικά θα επιβίωναν

 

Μέχρι στις Θερμοπύλες

οι Πέρσες να τους αφανίσουν

 

Αν ήξεραν

ώ πόσο θα μετάνιωναν

για τόση σύνεση!

 

Εντέλει, τόση σύνεση χαμένη.

 

Δευτέρα 12 Σεπτ. 2022

 

**

3.Περάσματα

 

Ό,τι κι αν έκανε ο Οιδίποδας

θα τυφλωνόταν

θα σκότωνε ο Ορέστης

και η Ελένη θα ‘φευγε

η Τροία ήταν μονόδρομος

κι η ήττα των Τρωών

ο Οδυσσέας θα έκανε χρόνια

για να γυρίσει στην Ιθάκη του

 

δεν γίνεται

ό,τι είναι δικό σου

να το παραλείψεις.

 

Τρίτη 13 Σεπτ. 2022, ξημερώματα

 

*****************************************

Β. Μισοτελειωμένη κίνηση

1. Κάτοπτρα

Όσα χρόνια και να περάσουν

ο πατέρας σου θα είναι πάντοτε ο πατέρας σου

όπως κι εκείνη εκεί η οικογένεια

που έχει αρχίσει να σχηματίζεται πλέον αντίστροφα

επάνω στον ουρανό.

 

Τη ζωή σου αρχίζει να την αναζητάς στο ταβάνι

μπορεί στο πάτωμα να εξακολουθούν οι ρίζες σου

αλλά σχέδια κι όνειρα, μέλλον, προοπτικές

και ζωή αιώνια, αν υπάρχει,

εκεί πάνω θα είναι ή δεν θα είναι

 

Δεν θα το ξέρεις ακόμα

για όσο σέρνεσαι κάτω

μονάχα εκλάμψεις θα έχεις

σα μαχαιράκια που θα κομματιάζουν

πότε πότε τον χρόνο

εκείνες τις ώρες που έζησες

και θα επαναλαμβάνονται κάθε τόσο

αναστάσιμα και πυρετικά.

 

Βλέπεις οι ψηφίδες υπάρχουν

σκηνές από την παλιά αυλή σας, τον δρόμο

τον τοίχο με τα αναρριχώμενα τριαντάφυλλα

τη μυρωδιά από το παράθυρο της κουζίνας

τον βλέπεις να ετοιμάζει πατατούλες τηγανιτές

 

Είναι κι εκείνο το σκουριασμένο ποδήλατο

στο υπόγειο

γυάλιζε κι άστραφτε επιμένει η Νανά

όταν τον είδε

να κόβει βόλτες έντεκα χρόνια μετά

ξέγνοιαστος σαν παιδί στον ουρανό.

 

Θα το θυμάται πως υπήρξες η κόρη του

σαν θα ανταμώσετε;

Θα σε φωνάζει ξανά «Μπιθικώτση»;

Θα σε αφήνει να του κάνεις κοτσίδια;

Έτσι πως θα έγινε πάνσοφος

θα εξακολουθεί να σε αγαπά όπως πρώτα

ή θα τον έχεις απογοητεύσει

θα το γνωρίζει το πόσο σου λείπει;

Όλα εκείνα που σε βασάνιζαν

θα του φανούν κάπως αστεία

ή τώρα κι αυτός θα τα μάθει

θα συμφωνήσει πως είναι η αγάπη

πάνω από την όποια αλήθεια;

 

Θα σου επιτρέπει να τον φωνάζεις για πάντα

μπαμπά;

 

Αυτά σκέφτεσαι τώρα

που δεν είσαι κόρη

αλλά μεγαλώνεις

σαν ένα ξεθυμασμένο μπαλόνι

κι αιωρείσαι συχνά μεταξύ δυο κόσμων

ολομόναχη και αποσυνάγωγη πάντα

με εκείνα τα κοκαλάκια με κερασάκια

στα εναπομείναντα γερασμένα μαλλιά

 

Θα εξακολουθήσω κι εκεί στον ουρανό

να είμαι η κόρη σου;

31 Ιουλίου 2022 / ανήμερα της εκδημίας του μπαμπά, έντεκα χρόνια μετά.

 

**

5. Η μισοτελειωμένη κίνηση

Οι περισσότεροι

γι’ αυτό γράφουν,

ζωγραφίζουν, κάνουν γλυπτά,

γλυκά,

για να γλυτώσουν

απ’ την κατάρα

της μισοτελειωμένης κίνησης

 

μέχρι να μάθουν πως

σ’ αυτήν εδώ τη ζωή

τίποτε δεν γίνεται που

να μην είναι ημιτελές.

 

Τρίτη 2 Αυγούστου 2022

 

 

************************************************

Γ. Των αχράντων μυστηρίων

6.Μονοχρωμία

 

Αλλ’ ούτε λόγος,

Τα σάβανά σου

Θα είναι το ύστατο

Νυφικό σου

 

Λευκά κι αυτά.

 

Μόνο το χρώμα παραμένει το ίδιο.

 

 

 

****************************************************************

 

 

 

Η Ελένη Γκίκα γεννήθηκε το 1959 στο Κορωπί. Δημοσιογράφος και βιβλιοκριτικός στο «Αντί», στις «Εικόνες», στο «Έθνος» και στο «Έθνος της Κυριακής» από το 1983, έχει ασχοληθεί με το μυθιστόρημα, το διήγημα, την ποίηση, το παραμύθι, έχει συμμετάσχει σε συλλογικές εκδόσεις και έχει επιμεληθεί βιβλία και σειρές. Κυκλοφορούν σαράντα βιβλία της: Δεκαεπτά μυθιστορήματα, δώδεκα ποιητικές συλλογές, τέσσερις συλλογές με διηγήματα, ένας τόμος με συνεντεύξεις και έξι παραμύθια. Το βιβλίο της «Η γυναίκα της βορινής κουζίνας» (εκδόσεις Καλέντη) ήταν υποψήφιο για το βραβείο Αναγνωστών το 2012. Άρθρα, συνεντεύξεις και κριτικές της έχουν δημοσιευθεί σε πολλά περιοδικά [“Περίπλους”, “Διαβάζω”, “Νέα Ευθύνη”, “diastixo”, “diavasame”, “Literature” κ.ά.] Ανήκει στην εκδοτική ομάδα του διαδικτυακού περιοδικού Fractal.

 

 

*Η Γεωργία Χάρδα είναι βιβλιόφιλη δημοσιογράφος

Διαβάστε περισσότερα