Άνδρη Χριστοφίδου-Αντωνιάδου, «Ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα σε τρεις διαστάσεις», εκδ. Κέδρος, 2023
1Ιου
[…] Όταν ο Λόρκα συνάντησε τον Μανουέλ ντε Φάγια για πρώτη φορά, ήταν με κάποιον φίλο του ζωγράφο και αυτοσυστήθηκε λέγοντας: «Δον Μανουέλ, λέγομαι Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα και αυτός είναι ο φίλος μου, ο Μανουέλ Άνχελες Όρτιθ. Εγώ γράφω στίχους και παίζω πιάνο, μα αυτός ξέρει μόνο να ζωγραφίζει». Η κάθοδος του Ντε Φάγια στη Γρανάδα θα αποδειχτεί καθοριστική για την εξέλιξη του Λόρκα τόσο στην ποίηση όσο και στη μουσική. Αν και ο Λόρκα ήταν πολύ νεότερός του, δημιουργήθηκε μεταξύ τους μια δυνατή φιλία. Αυτή η φιλία λοιπόν άνθισε μέσα από μια συνεργασία που εναρμόνισε τη μουσική με την ποίηση. Μαζί διοργάνωσαν, στις 13 και 14 Ιουνίου του 1922, τον διαγωνισμό του κάντε χόντο στη Γρανάδα, που έμεινε στην ιστορία. Το κάντε χόντο είναι λαϊκό τραγούδι της Ανδαλουσίας που τραγουδιέται από Τσιγγάνους με συνοδεία κιθάρας. Στην κυριολεξία σημαίνει «βαθύ, εσωτερικό τραγούδι».
Καθοριστική για τη διαμόρφωση του κάντε χόντο υπήρξε αρχικά η αποδοχή και καθιέρωση από την ισπανική Εκκλησία του λειτουργικού τραγουδιού, η εισβολή των Αράβων και, φυσικά, ο ερχομός στην Ισπανία πολυάριθμων ομάδων Τσιγγάνων. Οι τελευταίοι του έδωσαν την οριστική μορφή του, παρ’ όλο που προϋπήρχε ως ανδαλουσιανό τραγούδι πριν από την άφιξη των Τσιγγάνων στην Ευρώπη το 1400, όταν εκδιώχθηκαν από την Ινδία από τον Ταμερλάνο. Γι’ αυτό το κάντε χόντο έχει κοινά στοιχεία με τα ινδικά τραγούδια.
Ένα από τα είδη του κάντε χόντο είναι η τσιγγάνικη σιγκιρίγια (siguiriya gitana ), όπου χρησιμοποιείται μία μοναδική νότα, όπως στα θρησκευτικά τραγούδια. Πρόκειται για τραγουδιστή πρόζα χωρίς μετρικό ρυθμό. Στην πραγματικότητα είναι τρίστιχα και τετράστιχα με αρμονικές παρηχήσεις από λογοτεχνικά κείμενα. (Η παρήχηση είναι σχήμα λόγου με επανάληψη ενός ή περισσότερων φθόγγων σε κάποιο στίχο ή φράση).
Τα διάφορα είδη του κάντε χόντο στη νότια Ισπανία είναι η προαναφερθείσα σιγκιρίγια, το κόπλα (copla ), το μαρτινέτε (martinete), το χελιάνα (jeliana ), το σολεά (soleá ), το πόλο (polo ) και το σαέτα (saeta), που τραγουδιόντουσαν χωρίς κιθάρα. Η μοντέρνα εκδοχή του κάντε χόντο είναι το τραγούδι φλαμένκο (cante flamenco), που φέρει το όνομα της περιοχής όπου τραγουδιέται: γραναδίνας (granadinas), σεβιλιάνας (sevillanas), μαλαγκένιας (malagueñas), ροντένιας (rondeñas), φαντάνγκο (fandango ).






