Αναγνώσεις

«Ο Νίκος Καζαντζάκης ως σεναριογράφος και η Ελληνική Επανάσταση του 1821: “Το κόκκινο μαντίλι”» (γράφει η Έφη Μπουκουβάλα – Κλώντζα)

 

«…αρχίζει να μου προξενεί συγκίνηση αυτή η δύναμη του ανθρώπου, με φως και με ίσκιο να πλάθει πρόσωπα, ιδέες και πάθη και να τα εξαφανίζει».

(Καζαντζάκη, 1998, Νίκος Καζαντζάκη, ο Ασυμβίβαστος)

 

 

Μια άγνωστη στο ευρύ κοινό πτυχή της δημιουργικής έκφρασης του Νίκου Καζαντζάκη αποτελεί η ενασχόλησή του με τη συγγραφή σεναρίων, προορισμένων για την έβδομη τέχνη, για τα οποία άρχισε να εκδηλώνει ζωηρό ενδιαφέρον κατά τις αλλεπάλληλες περιηγήσεις του στη Σοβιετική Ένωση την τετραετία 1928 – 1932.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ο συγγραφέας συνειδητοποίησε και διατύπωσε στα κείμενά του την τεράστια επίδραση του κινηματογράφου στη διαμόρφωση της λαϊκής συνείδησης και τη συμβολή του στη διάχυση των ιδεών, λόγω της υποβλητικότητάς του, στην οποία συνεισφέρει η δύναμη της εικόνας (Καζαντζάκης, 2013).

Η σχετική παραγωγή του συγγραφέα σ’ αυτήν την τετραετία είναι πλούσια, καθώς μεταξύ των έργων που δημιουργεί συμπεριλαμβάνονται και οκτώ σενάρια, με σκοπό την αξιοποίησή τους στην έβδομη τέχνη. Δύο από αυτά αποτελούν διασκευές κλασικών λογοτεχνικών δημιουργιών (Δον Κιχώτης, Δεκαήμερον), τρία αναφέρονται σε εξέχουσες ιστορικές μορφές (Λένιν, Μουχαμέτης, Βούδας), ένα χαρακτηρίζεται από αντικληρικό περιεχόμενο (Άγιος Παχώμιος και Σία), ένα εκτυλίσσεται σε βουδιστική μονή κατά τη διάρκεια έκλειψης ηλίου (Μια έκλειψη ηλίου) και τέλος Το κόκκινο μαντίλι αντλεί το θέμα του από την Ελληνική Επανάσταση του 1821 (Αγάθος, 2017).

Παρά το πάθος που διακατέχει τον Καζαντζάκη για τη συγγραφή σεναρίων, έχει απόλυτη επίγνωση των τεχνικών αδυναμιών του και της ανάγκης του για βοήθεια και καθοδήγηση από ειδικό (Αγάθος, 2017). Τους σχετικούς προβληματισμούς του εκφράζει στον επιστήθιο φίλο του Παντελή Πρεβελάκη, ο οποίος, ως συνήθως, τον εφοδιάζει με κατάλληλο υποστηρικτικό υλικό:

«Α! να βρίσκαμε ένα καλό cineaste συνεργάτη, θα κάναμε μεγάλα πράματα. Όταν εργάζουμαι scenario – το ’χα παρατηρήσει από τη Ρουσία – το μυαλό μου πηδάει, μπαίνω στην παράφορη κινηματογραφική πραγματικότητα – μα όλες μου οι τόλμες αδύνατο να τις εχτελέσω, χωρίς τη συντρομή καλού cineaste. Στο scenario νιώθω μονάχα τη μια φτερούγα μέσα μου· η άλλη, η technique, μου λείπει».

(Καζαντζάκης, 1984, Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη)

Διαβάστε περισσότερα