«Γιώργος Κοτζιούλας: Από μικρός στα Γράμματα» (γράφει η Ευθαλία Μπουκουβάλα)
6Σεπ
«Τζουμέρκα – Αθήνα, αυτή ήταν όλη
που χάραξα, όλη μου η γραμμή.
Κίνησα απέκει μ’ ένα τσόλι,
μου ‘λειψε εδώ και το ψωμί.
Αρχή κακού ήταν που δεν είχα
κουκούτσι πνεύμα πραχτικό
τριχιά την έκανα την τρίχα,
της φαντασίας μου υλικό.
[…]
Αργότερα θα μ’ έχουν βάλει
με δυο σειρές στο λεξικό.
Θα με ζηλέψουν τότε οι άλλοι,
θα γίνει ντόρος και κακό.»
Το απόσπασμα προέρχεται από το ποίημα του Γιώργου Κοτζιούλα, «Αυτοβιογραφία», το οποίο ανήκει στη συλλογή «Η δεύτερη ζωή» (1938) και στη συνέχεια συμπεριλήφθηκε στον πρώτο τόμο των Απάντων του. Ο ποιητικός λόγος συνοψίζει την ολιγόχρονη, βασανισμένη ζωή του λογοτέχνη Γιώργου Κοτζιούλα (1909-1956), η οποία υπήρξε, ωστόσο, πλέρια από δημιουργία, μεστή από έργο αξιομνημόνευτο.
Το συμπυκνωμένο ποιητικό μήνυμα αναπτύσσεται μια δεκαετία αργότερα, το 1948, στο εκτενές αυτοβιογραφικό, πολύ συγκινητικό αφήγημα, «Από μικρός στα Γράμματα», που φέρει την όψιμη υπογραφή του δημιουργού, καθώς και χωροχρονικές παραμέτρους της συγγραφής (Παγκράτι, 1948), λίγα χρόνια πριν από την πρόωρη εκδημία του, το 1956. Το κείμενο αυτό δεν ευτύχησε να το δει τυπωμένο σε βιβλίο ο Γιώργος Κοτζιούλας, παρά την επιθυμία του, λόγω των χρονίως στενεμένων οικονομικών του. Έτσι, τελικά, αφού οι εκδοτικές προσπάθειες δεν ευδοκίμησαν, κατέληξε να το δημοσιεύσει σε δεκαέξι συνέχειες, στο περιοδικό Ηπειρωτική Εστία, το 1953-54. Στη συνέχεια, το έργο συμπεριλήφθηκε στον δεύτερο τόμο των Απάντων του λογοτέχνη (Δίφρος, 1957), τα οποία εκδόθηκαν μετά τον θάνατό του.
Στο αυτοβιογραφικό αυτό κείμενο, ο ώριμος πια αφηγητής, με διάθεση αναστοχαστική, διατηρώντας νωπό το συναίσθημα και άδολο το βλέμμα του παιδιού, ανασύρει, από τις αποθήκες της μνήμης, τα σχολικά του βιώματα, αναπλάθει παιδικά και εφηβικά χρόνια, ανασυγκροτώντας έτσι το χρονολόγιο του μικρού αγωνιστή που κάποτε υπήρξε, την υπεράνθρωπη πάλη του με αντίξοες συνθήκες έσχατης φτώχειας για μια χούφτα γράμματα.
Στον αφηγηματικό χώρο, η επιβλητική, δεσπόζουσα όψη των ηπειρώτικων ορέων, Τζουμέρκων και Ξηροβουνίου, οριοθετεί τη μαθητική διαδρομή του Κοτζιούλα μεταξύ τριών τοπωνυμίων, συνδεόμενων με τη φοίτηση του λογοτέχνη σε αντίστοιχες σχολικές δομές:
- Πλατανούσσα (Ραψίστα). Πρόκειται για τη γενέτειρά του, ένα μικρό, ορεινό χωριό φτωχών γεωργών και κτηνοτρόφων στα Τζουμέρκα, δυτικά του ποταμού Άραχθου, όπου ο συγγραφέας ολοκλήρωσε το δημοτικό σχολείο.
- Καλέντζι, μεγαλοχώρι στα Κατσανοχώρια, κοντά στα Γιάννενα, έδρα του Σχολαρχείου, το οποίο παρακολούθησε, εν συνεχεία, με πολύ κόπο και υλικές στερήσεις, μακριά από τους δικούς του, με τη διαρκή επώδυνη νοσταλγία τους.
- Άρτα, όπου ο λογοτέχνης βρέθηκε σε ηλικία δεκατριών χρονών και εκεί διένυσε την περίοδο της γυμνασιακής ζωής του.
Έτσι, ο αφηγηματικός χρόνος του έργου, εκτεινόμενος στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, καλύπτει τη διάρκεια της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσής, (1915-1926). Στη συνέχεια ο Γιώργος Κοτζιούλας μεταβαίνει στην Αθήνα για την εγγραφή του στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Διαβάστε περισσότερα





