…Ή μήπως να γεννήθηκε εκείνος

Έστω και μια στιγμή για να ξαποστάσει

Στης καρδιάς σου τη γειτονιά;..

Ιβάν Τουργκένιεφ

Νύχτα πρώτη

Ήταν μια θαυμάσια νύχτα, τέτοια νύχτα που πιθανόν μόνο τότε μπορεί να υπάρξει, όταν είμαστε νέοι, αγαπητέ αναγνώστη. Ο ουρανός ήταν τόσο έναστρος, τόσο φωτεινός ήταν, που με το που τον κοίταζες, έπρεπε ανεπιτήδευτα να αναρωτηθείς αν μπορούν να ζουν κάτω από έναν τέτοιο ουρανό διάφοροι θυμωμένοι και καπριτσιόζοι άνθρωποι. Είναι μια νέα ερώτηση αυτή, αγαπητέ αναγνώστη, πολύ νέα, αλλά μακάρι να την στέλνει ο Κύριος πιο συχνά στην ψυχή σας!.. Μιλώντας για τους καπριτσιόζους και τους διάφορους θυμωμένους κυρίους, δε θα μπορούσα να μην θυμηθώ και τη δική μου ενάρετη συμπεριφορά καθόλη τη διάρκεια της ημέρας. Από το πρωί κιόλας άρχισε να με βασανίζει μια περίεργη θλίψη. Μου φάνηκε ξαφνικά ότι εμένα τον τόσο μοναχικό, όλοι με εγκαταλείπουν και όλοι απομακρύνονται από μένα. Εδώ, βέβαια, ο καθένας έχει το δικαίωμα να ρωτήσει: ποιοι είναι άραγε αυτοί οι όλοι; γιατί πάνε οχτώ χρόνια που μένω στην Πετρούπολη και σχεδόν καμία γνωριμία δεν κατάφερα να κάνω. Αλλά τί να τις κάνω τις γνωριμίες; Μου είναι γνώριμη ούτως ή άλλως όλη η Πετρούπολη· να γιατί μου φάνηκε ότι όλοι με εγκαταλείπουν, όταν όλη η Πετρούπολη σηκώθηκε και έφυγε ξαφνικά για τα εξοχικά. Φοβήθηκα που θα έμενα μόνος και για τρεις ολόκληρες μέρες περιπλανιόμουν στην πόλη σε βαθιά θλίψη, χωρίς να καταλαβαίνω καθόλου τί μου συμβαίνει. Είτε πήγαινα στην λεωφόρο Νιέβσκι, είτε πήγαινα στον κήπο, είτε περπατούσα στην ακρογιαλιά, ούτε ένα πρόσωπο από εκείνα που έχω συνηθίσει να ανταμώνω στο ίδιο μέρος, την γνωστή ώρα για ολόκληρη τη χρονιά. Αυτοί, βέβαια, δε με γνωρίζουν, τους γνωρίζω όμως εγώ. Τους γνωρίζω από κοντά· έχω σχεδόν μάθει τις φυσιογνωμίες τους και τις χαζεύω όταν είναι χαρούμενες, και θλίβομαι όταν τις σκεπάσει η καταχνιά. Σχεδόν έπιασα φιλία με έναν γεροντάκο τον οποίο συναντάω κάθε θεάρεστη μέρα τη γνωστή ώρα στον ποταμό Φοντάνκα. Είναι μια σπουδαία φυσιογνωμία, σκεπτική· όλο σιγομουρμουρίζει και κουνάει το αριστερό  του χέρι, ενώ στο δεξί έχει ένα μακρύ μπαστούνι με εξογκώματα και χρυσή κεφαλή. Ακόμα και αυτός με αντιλήφθηκε και μου ασκεί ψυχική συμπαράσταση. Αν τυχόν δεν βρεθώ την γνωστή ώρα στο ίδιο μέρος στον Φοντάνκα, είμαι σίγουρος πως θα τον κατακυριεύσει η θλίψη. Να γιατί μερικές φορές παραλίγο να υποκλιθούμε ο ένας στον άλλον, ειδικά όταν είμαστε και οι δύο εύθυμοι. Τις προάλλες, όταν είχαμε να ειδωθούμε για δύο ολόκληρες μέρες και την τρίτη μέρα συναντηθήκαμε, πήγαμε κιόλας να πιάσουμε τα καπέλα μας, μα ευτυχώς συνήλθαμε εγκαίρως, κατεβάσαμε τα χέρια και με ενσυναίσθηση προσπεράσαμε ο ένας τον άλλον. Γνωρίζω επίσης τα σπίτια. Όταν περπατάω, το καθένα από αυτά σαν να τρέχει μπροστά μου στο δρόμο, με κοιτάζει με ορθάνοιχτα τα παράθυρα και θαρρείς λέει: «Χαίρετε, πως είναι η υγεία σας; και εγώ, δόξα τω Θεώ, είμαι υγιής, ενώ τον Μάιο μήνα θα μου προσθέσουν έναν όροφο». Ή: «Εγώ παραλίγο να καώ και τρομοκρατήθηκα» κ.τ.λ. Ανάμεσα σε αυτά έχω κάποια στα οποία έχω αδυναμία, έχω κολλητούς που τους έχω από κοντά· ένας απ’ αυτούς είχε σκοπό αυτό το καλοκαίρι να κάνει θεραπεία στον αρχιτέκτονα. Επίτηδες θα περνάω κάθε μέρα για να μην τον θεραπεύσουν τυχόν μέχρι θανάτου, Θεός φυλάξει!.. Ποτέ όμως δε θα ξεχάσω την ιστορία με ένα πανέμορφο, ανοιχτό ροζ, σπιτάκι. Ήταν ένα τόσο γλυκούλικο πέτρινο σπιτάκι, τόσο συμπαθητικά με κοιτούσε, και τόσο περήφανα κοιτούσε τους άγαρμπους γείτονές του, που χαιρόταν η καρδιά μου, αν τύχαινε να περνάω από δίπλα του. Ξαφνικά, την προηγούμενη βδομάδα, όπως κατέβαινα τον δρόμο, και με το που βλέπω τον κολλητό μου, ακούω μια λυπητερή φωνή: «Με βάφουν με κίτρινο χρώμα!» Κακούργοι! Βάρβαροι! Δεν λυπήθηκαν τίποτα: ούτε τις κολώνες, ούτε τα γείσα, κι έτσι ο κολλητός μου κιτρίνισε σαν το καναρίνι. Παραλίγο να μου χυθεί η χολή λόγω αυτής της περίπτωσης, και μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχα ακόμη δυνάμεις για να ειδωθούμε με τον παραμορφωμένο μου φτωχό που τον έβαψαν στο χρώμα της Ουράνιας αυτοκρατορίας.